Demans veya Alzheimer hakkında her şey buraya

Yeni bir çalışma, uzun süreli uyku ile Alzheimer arasında beklenmedik bir bağlantı olduğunu öne sürüyor

Araştırmacılar, her gece düzenli olarak 10 saat veya daha fazla uyuyan yaşlı yetişkinlerde, bunamanın (demans) erken uyarı işareti olarak kabul edilen bir kan proteininin seviyelerinin yüksek olduğunu tespit etti.

UT Health San Antonio (University of Texas at San Antonio bünyesindeki akademik sağlık merkezi) tarafından yürütülen yeni bir çalışmaya göre, her gece uzun saatler boyunca uyumak, Alzheimer hastalığının belirgin bir işareti olarak kabul edilen bir kan proteininin yüksek seviyeleriyle bağlantılı olabilir.

UT Health San Antonio, 2.410 katılımcı arasında, geceleri 8,5 ila 9 saat uyuyanların; bilişsel gerileme ile ilişkilendirilen bir tau proteini türevi olan fosforile tau 181 (veya p-tau181) seviyelerinin daha yüksek olduğunu bildirdi. Araştırmacılar, p-tau181 seviyelerinin, geceleri 10 saatten fazla uyuyanlarda "en keskin" artışı gösterdiğini belirtti.

Merkezin Glenn Biggs Alzheimer ve Nörodejeneratif Hastalıklar Enstitüsü'nde doktora sonrası araştırmacı olan Dr. Vanessa M. Young, "Pek çok insan uyku alışkanlıklarının beyin sağlığını etkileyip etkilemediği konusunda endişeleniyor," dedi. "Bu çalışma uzun vadeli bir izleme sürecinden ziyade belirli bir ana ait bir kesit sunduğu için, uzun süreli uykunun Alzheimer'a neden olduğunu söyleyemeyiz; ancak bulgular, bu durumun izlenmeye değer olabileceğini ve daha fazla uykunun beyin sağlığı için her zaman daha iyi bir seçenek olmayabileceğini gösteriyor."

Katılımcıların yaş ortalaması 70 idi ve katılımcıların yüzde 55'inden biraz fazlası kadındı.

Bu çalışma, UT Health San Antonio'nun 2025 yılında yaptığı ve geceleri dokuz saat veya daha fazla uyumanın —özellikle depresyon teşhisi konmuş kişilerde— daha düşük bilişsel performansla ilişkili olduğunu ortaya koyan araştırmasının devamı niteliğinde. Aynı araştırmacılardan bazıları tarafından yürütülen bu son çalışma daha kapsamlıydı; çalışma, çok sayıda sağlık faktörünü hesaba kattı ve katılımcıların kendi beyanlarına dayalı uyku süreleriyle bağlantılı olarak Alzheimer ve nörodejenerasyon ile ilişkilendirilmiş kan temelli belirteçleri inceledi. Araştırmacılar, "Uyku, hastalıkla bağlantılı, değiştirilebilir ve umut vaat eden bir risk faktörü," dedi; "ancak mevcut kanıtlar sınırlı ve kesinlikten uzak kalmıştır."

Beyin hücresi hasarıyla ilişkili diğer üç protein de incelendi; ancak araştırmacılar, p-tau181'in aksine bu proteinlerin uyku süresiyle herhangi bir bağlantısı olmadığının görüldüğünü belirtti. Çalışma, uzun süre uyumayı alışkanlık haline getiren kişilerde yüksek p-tau181 seviyeleri tespit etse de, UT Health San Antonio, bu bağlantının nihayetinde Alzheimer riskiyle ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Merkezin bulguları, geçen hafta JAMA'da yayımlanan ve basit kan testlerinin, bilişsel bozukluk geliştirecek kişileri ilk belirtiler ortaya çıkmadan on yıl öncesine kadar tespit edebileceğini öne süren bir çalışmayla örtüşüyor. En doğru sonuçları veren test, farklı bir tau proteini mutasyonu olan fosforile tau 217 (p-tau217) seviyelerini ölçüyordu.

Üç kıtada yaklaşık 2.700 yaşlı yetişkin üzerinde yürütülen çalışma, p-tau217 biyobelirteci yüksek seviyede olan kişilerde beş yıl içinde bilişsel bozukluk gelişme ihtimalinin yüzde 38, on yıl içinde ise yüzde 78 olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, yapılacak ileri araştırmaların ve klinik deneylerin, bir gün Alzheimer'ın ilerlemesini yavaşlatabilecek ve hatta durdurabilecek yeni tedavilerin geliştirilmesini sağlayabileceğini ifade etti.

San Antonio çalışmasında, dünya genelinde tahminen 57 milyon kişinin demansdan etkilendiği ve tüm vakaların yüzde 60 ila 70'inde Alzheimer teşhisi konulduğu belirtildi.

Araştırmacılar, "Hastalığın seyrini değiştiren tedavilerdeki son gelişmelere rağmen, Alzheimer ciddi bir tıbbi ve toplumsal sorun olmaya devam ediyor," dedi.

Young, uzun süre uyuyan kişilerin bir sonraki doktor ziyaretlerinde bu yeni çalışmanın bulgularını gündeme getirebileceklerini öne sürdü. Young, "Basitçe ifade etmek gerekirse, eğer düzenli olarak geceleri dokuz-on saat veya daha uzun süre uyuyorsanız, bunu doktorunuza uyku kaliteniz ve genel beyin sağlığınız hakkında yararlı bir sohbet başlatıcı olarak belirtmekte fayda olabilir," dedi.

Kaynak: Inc