Jump to content
Sign in to follow this  
Legendary

James Redhouse (d.30 Aralık 1811)

Recommended Posts

85958505.jpg

James Redhouse (d.30 Aralık 1811)

 

Türkiye Türkçesi’nin çok değerli ve en önemli sözlüklerinden birisi James Redhouse tarafından hazırlanan eserdir. Redhouse Sözlüğü olarak bilinen bu sözlük, aslında Türkçe-İngilizce bir sözlük olmakla beraber, Türkçe’nin kelime haznesi içindeki bütün unsurlar dikkate alınarak hazırlandığı ve hemen hemen bütün kelimeleri içerdiği için önem taşımaktadır.

 

Ayrıca, Osmanlıca’ya ait çok zor bulunabilen birçok yerel deyimi ifade etmesi ve tarihi tabirleri içermesi açısından da değerlidir. Bu açıdan, uzun süre bu esere denk bir yapıt ortaya çıkarılamamıştır. Ancak, daha sonraları hazırlanan Şemseddin Sami’nin “Kâmûs-ı Türkî” si böyle bir niteliğe sahip olabilmiştir.

 

Eserin hazırlayıcısı olan James Redhouse, 30 Aralık 1811 yılında Londra’da doğmuştur. Çocuk yaşta anne ve babasını kaybeden Redhouse, 1819’da Christ’s Hospital adlı yardım ve eğitim kurumuna yerleştirilmiştir. Burada denizcilik, haritacılık, teknik resim, trigonometri gibi konularda öğrenim görmüştür.

 

1826’da disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılınca, Akdeniz’e açılan bir gemi ile İstanbul’a gelmiştir. İstanbul’da Mühendishane-i Berri-i Hümayun’da teknik ressam olarak çalışmıştır. İstanbul’da kaldığı 8 yıllık sürede Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca öğrenmiştir.

 

Londra’ya döndükten sonra, bir yandan Londra’da Osmanlı Elçilerine çevirmenlik yaparken, diğer yandan Türkçe-Fransızca-İngilizce bir sözlük hazırlama girişiminde bulunmuş, ancak o sırada Bianchi’nin Türkçe-Fransızca sözlüğü yayınlaması üzerine kendi hazırladığı sözlüğü yayınlamaktan vazgeçmiştir.

 

1838’de tekrar Türkiye’ye gelen Redhouse, önce sadrazama, daha sonra da hariciye nâzırına tercüman tayin edilmiştir. Görevi, 1840’da Bahriye Nezareti’ne nakledilmiş, 1843’te İngiliz Sefarethanesi ile Osmanlı Devleti arasında irtibat tercümanı olmuş ve on yıl bu görevde kalmıştır.

 

Görevinin ilk yıllarını 1847’ye kadar Erzurum’da geçiren Redhouse, Osmanlı Devleti ile İran arasındaki barış görüşmelerine de katılmıştır.

 

1841’de Sultan Abdülmecid tarafından “Nişân-ı İftihar”, 1847’de de İran Şahı tarafından “Arslan ve Güneş Nişânı” ile ödüllendirilmiştir. 1851’de Encümen-i Daniş Üyeliği’ne seçilmiştir. 1853’te, Londra’ya dönerek Dışişleri Bakanlığı’nda ve Kraliyet Asya Derneği’nde çalışmıştır.

 

1855’te, Kırım Savaşı sırasında Osmanlı Devleti’ne geri dönen Redhouse, İngiliz kara ve deniz birlikleri için Türkçe el kitabı niteliğinde olan “The Turkish Campaigner’s Vade-Mecum of Ottoman Colloguial Language” (Osmanlıca Konuşma Dili Cep Klavuzu) adlı küçük bir kitap hazırlamıştır.

 

Redhouse, daha sonra İngilizce-Türkçe ve Türkçe-İngilizce küçük bir sözlük hazırlamış ve eser, tek cilt halinde 1856-1857’de yayınlanmıştır.

 

1860’da kurulan, mali bakımdan Amerikalı şahıs ve kuruluşlarca desteklenen bir komitenin isteği üzerine, 47.000 kelimeden oluşan “A Lexicon, English and Turkish” (İngilizce Türkçe Sözlük), adlı sözlüğü hazırlamış ve sözlük 1862’de yayınlanmıştır.

 

Redhouse Sözlüğü

 

Osmanlıcadan İngilizceye yapılan ilk ve kapsamlı sözlük 1890'da yayımlandı. Redhouse'un elyazması 12 cilttir ve British Museum'dadır. Arap harflerine göre alfabetik yaptığı bu sözlükte kelimelerin Arapça, Farsça, Türkçe oluşları gösterilmekte, latin harfleriyle okunuşları verilmekte, türü belirtilmekte, numaralarla anlam farkları ve deyimler İngilizce verilmektedir.

 

Güncel hali Sev Yayıncılık tarafından çeşitli ebatlarda ve kısaltılmış versiyonlarda basılmaktadır. 1950 ve 1972 Redhouse baskıları temel alınarak hazırlanan sözlüklere yeni sözcük ve deyimler eklenmiştir.

 

Eserleri

 

* Grammaire raisonne de la langue Ottomane (1846)

* Vade mecum of the Ottoman colloquial language (1855)

* Turkish vade mecum (1877)

* A simplified grammer of the Ottoman-Turkish (1884)

* Müntehabatı lügatı Osmaniye (1838)

* A dictionary of Arabic and Persian words used in Turkish (1853)

* A Turkish and English lexicon shewing the English significations of the Turkish terms (1890)

* Kitabı maanii lehçe li James Redhouse el İngilizi (1890)

* The Mesnevi (1881)

* A Vindication of the Ottoman Sultans title of caliph (1877)

* On the history, system and varieties of Turkish poetry (1879)

 

vikipedi

kitap özetleri

Share this post


Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You are posting as a guest. If you have an account, sign in now to post with your account.
Note: Your post will require moderator approval before it will be visible.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Sign in to follow this  

×
×
  • Create New...

Important Information

By using this site, you agree to our Terms of Use.