Admin

Maç Sonucu | Kızılyıldız Fenerbahçe Beko: 79-73 Skor dağılımımız: Baldwin 16, Colson 15, Horton-Tucker 14, Birch 6, Jantunen 6, Biberovic 5, Silva 3, Metecan 3, Onuralp 3, De Colo 2.

Amerikalılar, ödedikleri 180 milyar dolarlık gümrük vergilerinin iadesini talep ediyor; bunu gerçekleştirmek için de Costco gibi şirketlere dava açıyorlar Amerikalılar, Başkan Donald Trump’ın gümrük vergilerinin faturasını üstlendi; şimdi ise bu paranın iadesini talep ediyorlar. Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulanan gümrük vergilerini iptal eden Yüksek Mahkeme kararı, ABD’li şirketlerin, yaklaşık 180 milyar dolarlık ithalat vergisi gelirinden paylarına düşen iadeleri almalarının önünü açtı. Şimdi ise, bu vergiler nedeniyle fiyat artışlarına maruz kalan tüketiciler, kendi paylarına düşen kısmın iadesini talep ediyorlar. New York Federal Rezerv Bankası’nın raporu da dahil olmak üzere çok sayıda veri, ABD’li ithalatçıların gümrük vergilerinin büyük bir kısmını—yüzde 90’a varan oranlarda—kendi ceplerinden ödediğini; birçoğunun ise bu artan maliyetleri Amerikalı tüketicilere yansıttığını ortaya koydu. Goldman Sachs, söz konusu vergilerin 10 aylık bir süre zarfında enflasyona yüzde 0,7 oranında ek bir artış getirdiğini; bu vergilerin etkisiyle 2026 yılında fiyatların yüzde 0,1 daha artacağını öngördü. Bazı ABD’li tüketiciler, geçtiğimiz yıl gümrük vergisine tabi ürünler için ödedikleri fazladan maliyetleri geri alabilmek adına inisiyatifi ellerine aldılar; bu kapsamda, ABD’li şirketlere karşı yasal süreç başlatarak gümrük vergisi iadesi talebiyle dava açıyorlar. Çarşamba günü, Illinois eyaletinde ikamet eden davacı Matthew Stockov, Costco aleyhine bir dava açtı. Stockov, bu büyük perakende zincirinin gümrük vergileri nedeniyle ürün fiyatlarını artırdığını; ithalat vergisi iadelerini tüketicilere dağıtmadan kendi kasasına indirmesi durumunda ise "çifte kazanç" (double recovery) sağlamış olacağını iddia etti. ABD Illinois Kuzey Bölgesi Bölge Mahkemesi’ne sunulan dava dilekçesinde Stockov; elektronik eşya, gıda ürünleri, ev aletleri, ev gereçleri ve hijyen ürünlerini, gümrük vergileri nedeniyle şişirilmiş fiyatlarla satın aldığını belirtti. Dava dilekçesinde şu ifadelere yer verildi: "Costco, IEEPA gümrük vergisi rejiminin en yoğun yaşandığı dönemde, vergiye tabi ürünlerin fiyatlarını seçici bir şekilde artırarak kâr marjlarını genişletme fırsatı bulmuştur. Tüketicilerin ödediği yüksek fiyatlar, Costco’nun artan ithalat maliyetlerinin bir sonucuydu. Hukuka aykırı olduğu iddia edilen IEEPA vergileri yürürlüğe girmemiş olsaydı, Costco’nun tüketicilere yönelik fiyatları bu şekilde artırmasına gerek kalmayacaktı." Dava dosyasına göre, söz konusu toplu dava (class action) kapsamına girmesi öngörülen grup; gümrük vergisi iadesi olarak toplamda 5 milyon dolardan fazla alacağı olduğu iddia edilen, 100’den fazla Costco müşterisinden oluşabilir. Tüketicilerin tarife iadeleri mücadelesi Mayıs 2025'te Costco CFO'su Gary Millerchip, yatırımcılara yaptığı açıklamada, perakende devinin söz konusu vergiler (harçlar) nedeniyle çiçek gibi bazı isteğe bağlı ürünlerin fiyatlarını artırdığını; ancak alışveriş yapanlar için temel ihtiyaç maddesi niteliğindeki muz gibi, tarifeye tabi bazı taze gıda ürünlerinin fiyatlarını sabit tuttuğunu belirtti. Şikayet dilekçesi, Fortune dergisinin daha önceki bir haberine atıfta bulunuyordu; bu haberde, Goldman Sachs'ın Ağustos 2025 tarihli bir projeksiyonuna yer verilmişti. Söz konusu projeksiyona göre tüketiciler, toplam tarife maliyetlerinin %22'sini halihazırda üstlenmiş durumdaydı; ancak maliyetlerin daha büyük bir kısmının tüketicilere yansıtılmasıyla birlikte, Ekim 2025 itibarıyla bu maliyetlerin %67'sini üstlenmek zorunda kalacakları öngörülüyordu. Costco, Fortune'un konuyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi; ancak tarife iadelerini müşterilerine aktarma yönünde planları olduğunu ima etti. Bu perakende devi, Şubat ayındaki Yüksek Mahkeme kararından önce, tarife iadelerinin dağıtımını güvence altına almak ve iadeye hak kazanma konusundaki gelecekteki belirsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla Trump yönetimine dava açan ilk şirketler arasında yer almıştı. Bu ayın başlarında yapılan bir kazanç sunumunda CEO Ron Vachris, "tarifelerin gelecekteki etkisinin son derece değişkenliğini korumasına" rağmen, şirketin geri aldığı tarife ödemelerini fiyat indirimleri yoluyla müşterilerine iade edeceğini ifade etti. Tarife iadelerinin dağıtımı konusunda tüketicilerin sorumluluk yüklemesini beklediği tek şirket Costco değil. Geçtiğimiz ay benzer bir dava açan bir tüketici, Ray-Ban güneş gözlüklerinin üreticisi EssilorLuxottica'yı dava ederek, bir güneş gözlüğü modelinin fiyatının Mart 2025'te 287 dolardan Mayıs 2025'te 304 dolara yükselmesi nedeniyle tarife iadesi almaya hakkı olduğunu iddia etti. Davacı, söz konusu gözlüğü Ağustos ayında satın almıştı. Miami'de yaşayan FedEx müşterisi Matthew Resier de nakliye şirketine karşı, grup davası (class action) niteliğinde bir dava dilekçesi sundu. Resier, FedEx'in bir "gümrük komisyoncusu" gibi hareket ettiğini ve kendisine gönderilen bir çift Alman yapımı ayakkabı için 36 dolar tutarında ithalat vergisi ve harcı tahsil ettiğini öne sürdü. FedEx, Yüksek Mahkeme kararının ardından Trump yönetimine dava açan binlerce şirket arasında yer alan ilk firmalardan biriydi. FedEx, Gümrük ve Sınır Koruma Teşkilatı'nı, tarifeler kapsamında ödediği ve şirket yöneticilerinin daha önce yaklaşık 1 milyar dolar tutarında olduğunu tahmin ettiği meblağın tamamını geri ödemeye zorlayacak bir mahkeme kararı talep etmişti. Şirket, hükümetin tarife iadelerini gerçekleştirmesi durumunda, bu tarife ücretlerini müşterilerine iade etmeyi planladığını açıkladı. Bir sözcü, Fortune’a yaptığı açıklamada, “Niyetimiz son derece net: Eğer FedEx’e iade yapılırsa, bu ücretleri başlangıçta üstlenen göndericilere ve tüketicilere biz de iade yapacağız,” dedi. “Bunun ne zaman gerçekleşeceği ve iade talep etme ile gerçekleştirme sürecinin tam olarak nasıl işleyeceği, kısmen hükümetten ve mahkemeden gelecek gelecekteki yönlendirmelere bağlı olacaktır.” EssilorLuxottica, Fortune’un yorum talebine yanıt vermedi. Amerikalı tüketiciler gümrük vergisi iadelerini hiç görebilecekler mi? Diğer şirketler, müşterilerine iade yapma niyetleri konusunda açık davranmışlardır. Ürünlerini ağırlıklı olarak Çin'de üreten bir oyun yapımcısı olan Cards Against Humanity, söz konusu kararın ardından yaptığı açıklamada, geri alınan gümrük vergisi tutarlarını müşterilerine aktaracağını belirtti; bunun için müşterilerden, vergilerin uygulandığı dönemde yaptıkları ödemelere dair kanıtları içeren çevrimiçi bir form doldurmalarını istedi. Şirket, çevrimiçi bir paylaşımında, "Trump Yönetimi bize gümrük vergisi iademizi yaptığında, bu parayı kendimize saklamayacağız," ifadelerine yer verdi. "Paranın %100'ünü, işimizin var olmasını asıl sağlayan siz sadık müşterilerimize geri vereceğiz." Cinsel sağlık ve esenlik alanında faaliyet gösteren ve geçen yıl müşterilerinden 70.000 dolar tutarında ek gümrük vergisi tahsil eden Dame Products şirketi de, CEO Alexandra Fine'ın açıklamasına göre, bu meblağı tüketicilere iade etmeyi planlıyor. Ancak, hükümetin bu iadeleri nasıl ve ne zaman dağıtacağına dair ayrıntılar hâlâ belirsizliğini koruyor. Yüksek Mahkeme, kararında iadelere ilişkin herhangi bir ayrıntıya değinmeyerek, tahsil edilen vergilerin geri alınması sürecini belirleme görevini alt düzey ticaret mahkemelerine bıraktı. ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi Yargıcı Richard Eaton, geçen hafta verdiği kararla, ithalatçıların gümrük vergisi iadesi alma hakkına sahip olduklarına hükmetti. Trump daha önce, bu iadelere karşı mücadele edeceğini ima etmişti; bu durum, mahkeme süreçlerinin yıllarca sürmesi ihtimalini de beraberinde getiriyor. Tedarik zinciri uzmanları, sürecin 12 ila 18 ay sürebileceğini belirtiyor. Bu arada, ABD Hazinesi'nde bekleyen gümrük vergisi gelirleri, federal düzenlemeler uyarınca faiz işlemeye devam ediyor. Cato Enstitüsü'nün bu ay yayımlanan raporuna göre, iade edilecek bu tutarlar her ay 700 milyon dolar faiz getirisi sağlıyor; bu faiz geliri de yine 130 milyon Amerikalı vergi mükellefi hanesine aktarılacak. Cards Against Humanity, iade sürecinin zaman çizelgesine ilişkin belirsizliği şu sözlerle dile getirdi: "Ne yazık ki, bunun ne kadar süreceğini Tanrı'dan başka kimse bilmiyor." Kaynak: Fortune

Amerika’daki sokak işgallerinin giderek artan hukuksuzluğu Washington, D.C.'nin zengin banliyösü Chevy Chase'de gece yarısından sonra, polis, modifiye edilmiş araçlardan oluşan bir grubun peşine düştü. "Şimdi kavşağı ele geçirmeye çalışıyorlar," diye telsizle bildirdi bir polis memuru. Saniyeler içinde, maskeli ve kapüşonlu genç adamlar polis aracını çevreledi. Kaslı arabalar kavşakta kayarak, lastiklerinden dumanlar çıkararak ilerliyordu. Bir adam polis memurunun önünde pantolonunu indirdi. Bir diğeri yangın söndürücü sıktı ve beyaz bir bulut yükseldi. Birisi polis aracının arka camını kırdı. Bu, katılımcıların gösteri yapmak için halka açık bir kavşağı kapattığı yasadışı bir araba rallisi olan "sokak ele geçirme" idi. Maryland'de şimdiye kadarki en cüretkar olanıydı. Bununla birlikte, 15'ten fazla eyaletin bu tür kavgaları hedef alan yasalar çıkarmasının ardından gelen bir uygulama dalgasının parçası olan Maryland Araba Rallisi Görev Gücü, aynı Şubat gecesi bölgedeki altı farklı yerde benzer ele geçirmeleri önledi. "Gerçekleşmeyen altı olay, soyulmayan bir banka gibidir," diyor Maryland'deki güvenli yollar grubunun temsilcisi John Seng. Gösterileri engellemek için yasa çıkarılması için lobi yapan Seng, "Kaos yaratmak için zekice bir yol bulmuşlar" diye ekliyor. Polise göre, pandemi dönemindeki kapanmalar sırasında yayılan sokak işgalleri, boyut ve kanunsuzluk açısından büyüyor. Artık havai fişekler, vandalizm ve kolluk kuvvetlerine yönelik saldırılar da bu olaylara dahil. Personel eksikliği, çoğu zaman yüzlerce sürücü ve seyirci karşısında polis memurlarının sayısının yetersiz kalmasına neden oluyor. Katılımcılar her şeyi filme alıp yayınlıyor ve binlerce izlenme elde ediyor. Chevy Chase'de, Instagram kullanıcı adının yazılı olduğu bir tabela tutan genç bir adam, polis aracının önünde kamera için zıplayıp durdu. Daha sonra Latin dans müziği eşliğinde kendi videosunu yayınladı. Quinnipiac Üniversitesi'nde suç adaleti alanında yardımcı doçent olan ve işgalleri inceleyen Kimberly Przeszlowski, "Bu gerçekten de gösteriş amaçlı bir suç haline geliyor" diyor. “Bu bir tür sosyal sermaye.” Przeszlowski'ye göre, polis bu tür suçlarla mücadele etmek için trafik kameraları, plaka okuyucuları, dronlar ve sosyal medyayı tarayan yazılımlardan yararlanıyor. Maryland'de suçlular hapis cezası, para cezası ve daha fazlasıyla karşı karşıya kalabilirler, ancak kolluk kuvvetlerindeki bazı kişiler daha sert cezalar istiyor. Montgomery County Polis Kardeşlik Teşkilatı (Fraternal Order of Police), 35. Loca Başkanı Lee Holland, “Esasen bu bölgenin yollarını ele geçiriyorlar,” dedi. Onları yakalamak hiç de kolay değil. Katılımcılar araç plakalarını değiştiriyor, sahte tescil belgeleri kullanıyor ve planlarını anlık olarak değiştiriyorlar. Maryland Eyalet Polisi Teğmeni Jeffery Jones, araç rallileriyle mücadele görev gücüne komuta ediyor; istihbarat toplamak ve organizatörlerin bir adım önünde olmak amacıyla yerel kolluk birimleriyle koordinasyon içinde çalışıyor. 2024 yılında kurulan görev gücü; 195 farklı “sokak işgali” olayında 78 kişiyi gözaltına almış, 50 adet ateşli silaha ve 14 adet çalıntı araca el koymuştur. O Şubat gecesinden hemen önce Jones’a bir istihbarat ulaştı: Sokak işgalleri yoldaydı. Polis memurları hazırlıklıydı ve sürücülerin, birkaç farklı bölgeye yayılan noktalarda kontrolü ele geçirmelerine engel oldular. İki hafta sonra, D.C. sınırlarının hemen dışında görev gücü, sabahın 03.30’unda yaklaşık 300 aracın katılımıyla düzenlenen bir ralli de dahil olmak üzere, sekiz sokak işgali girişimini daha akamete uğrattı. Maryland eyaletinin College Park kasabasında yaşayan ve 1939 model bir Buick otomobile sahip olan Tanya Lervik, tam bir otomobil tutkunu. Ancak sokak rallileri bambaşka bir mesele. Evinin yakınlarında hâlâ zaman zaman yarış sesleri duyabildiğini belirten Lervik, “Sanki bir video oyunu oynuyormuşçasına araç kullanıyorlar,” dedi. Ona göre, kolluk kuvvetlerinin denetimleri sıkılaştırması faydalı oldu; ancak yapılabilecek daha çok şey var. “Durum kesinlikle eskisinden daha iyi,” dedi, “ama henüz tamamen bitmiş değil.” Kaynak: TWSJ

Gizemli yatırımcılar, savaş zaferi iddiasının ardından milyonlarca Trump tokeni satın aldı Jeopolitik krizler, sıklıkla finansal piyasalara öngörülemeyen şekillerde sıçrar. Bazen bu tepki ilk olarak petrol, para birimleri veya devlet tahvillerinde kendini gösterir. Ancak dijital varlık çağında, bu dalgalanma etkileri giderek artan bir biçimde blok zincirleri üzerinde ortaya çıkmaktadır. Geçtiğimiz hafta boyunca, mevcut ABD başkanıyla bağlantılı, siyasi temalı bir memecoin (şaka amaçlı kripto para) etrafında olağandışı bir hareketlilik gözlemlendi. Zincir içi veriler, fiyatlar düşerken büyük yatırımcıların sessiz sedasız milyonlarca token biriktirdiğini işaret ediyor. Trump, ABD'nin İran savaşı "nı çoktan kazandığını" iddia ediyor. Spekülasyonlar, Donald Trump'ın Kentucky'de düzenlediği kampanya tarzı bir miting sırasında yaptığı yorumların ardından başladı. ABD, İsrail ve İran güçlerini kapsayan çatışmanın başlamasından yaklaşık iki hafta sonra, 11 Mart'ta Kentucky'deki bir mitingde destekçilerine hitap eden Trump, savaşın sonucunun fiilen çoktan belirlenmiş olduğunu ilan etti. Trump mitingde, "Kazandığınızı söylemek için asla çok erken davranmak istemezsiniz. Biz kazandık," dedi. Trump ayrıca kalabalığa, İran'ın askeri altyapısının ağır hasar gördüğünü belirterek ABD'nin "İran'ı neredeyse tamamen yok ettiğini" iddia etti; bununla birlikte ABD güçlerinin çatışmadaki varlıklarını sürdüreceklerini de sözlerine ekledi. "Erken ayrılmak istemeyiz, değil mi? İşi tamamlamamız gerek," dedi. Zafer ilanına rağmen, bölgedeki çatışmalar şiddetini artırmaya devam etti. Veriler, yatırımcıların zayıf performansa rağmen Trump token satın aldığını gösteriyor. Jeopolitik manşetler geleneksel piyasalara hakim olurken, blok zinciri verileri TRUMP token etrafında olağandışı bir birikim hareketliliğini gözler önüne seriyor. Analiz platformu Nansen'e göre, büyük ölçekli yatırımcılar (balinalar), tokenın fiyatı düşüş eğilimindeyken bile bu varlığa olan pozisyonlarını artırdılar. Şirket tarafından paylaşılan veriler, "balinaların" elindeki arz miktarının son yedi gün içinde yaklaşık 3,9 milyon tokenden 4,54 milyon tokene yükseldiğini gösteriyor; bu da yaklaşık %13,48'lik bir artışa tekabül ediyor. Aynı dönem zarfında, tokenın fiyatı yaklaşık 3,45 dolardan 2,90 dolar seviyelerine geriledi. Nansen, bu hareketliliğin, genellikle birikim (alım) sürecine işaret eden çeşitli zincir içi sinyallerle eş zamanlı olarak gerçekleştiğini belirtti. Analiz platformu, "Balinalar, $TRUMP düşüşteyken birikim yapıyor," şeklinde bir paylaşımda bulundu. Firmaya göre bu faaliyet; 786.000 dolarlık "balina" girişi, 5,2 milyon dolarlık borsa çıkışı ve 1,8 milyon dolarlık yeni cüzdan girişi içeriyordu; bu durum, piyasaya yeni alıcıların girdiğini düşündürüyor. Bu satın alımların arkasındaki bireysel cüzdanlar da dikkatleri üzerine çekti. Yaklaşık 2,19 milyon token tutan büyük bir cüzdan, pozisyonu ciddi oranda gerçekleşmemiş zararda olmasına rağmen, bu hafta portföyüne 253.000 token daha ekledi. "SOL Millionaire" (SOL Milyoneri) olarak etiketlenen bir başka cüzdan ise, ortalama maliyet tabanı 10 dolara yakın olmasına karşın 100.000'den fazla token daha satın aldı. Perakende yatırımcı satışları ile balina birikimi arasındaki bu ayrışma, tarihsel olarak spekülatif tokenlarda sert fiyat hareketlerinin habercisi olmuştur; yine de bu tür sinyaller piyasanın yönünü garanti etmez. Körfez'de savaş tırmanırken İran saldırılarına devam ediyor Orta Doğu'daki gelişmeler, çatışmanın çözüme kavuşmaktan henüz çok uzak olduğunu gösteriyor. 12 Mart'ta Hürmüz Boğazı yakınlarındaki denizcilik rotalarına düzenlenen saldırılar, uzun süreli bir enerji krizi yaşanabileceğine dair korkuları artırdı. Söz konusu boğaz, dünyanın en önemli enerji koridorlarından biridir. Körfez'de çok sayıda petrol tankeri ve kargo gemisi saldırıya uğradı; Irak sularında faaliyet gösteren gemilere yönelik patlayıcılı saldırıların ardından, mürettebat üyelerinden en az birinin hayatını kaybettiği bildirildi. İran yönetimi, kilit enerji koridorlarında aksamaların devam edebileceği uyarısında bulundu. Ülkenin yeni dini lideri Mojtaba Khamenei, Batılı güçlere karşı bir koz olarak Hürmüz Boğazı'nın kapalı tutulması gerektiğini savundu. Devlet medyası tarafından aktarılan bir açıklamada Khamenei, "Eğer [Batı] buna yanaşmazsa, uygun gördüğümüz ölçüde varlıklarına el koyacağız," dedi. "Eğer bu mümkün olmazsa, varlıklarını aynı ölçüde yok edeceğiz." Gerilimin tırmanması petrol fiyatlarını yukarı yönlü itti ve büyük ekonomilerin stratejik petrol rezervlerinden gerçekleştirdiği en büyük koordineli serbest bırakma hamlesini tetikledi. Tüm bu jeopolitik çalkantılara rağmen, söz konusu tokenın fiyatı önceki zirve seviyelerinin oldukça altında seyretmeye devam ediyor. TRUMP tokenı, önceki zirve noktalarına kıyasla hâlâ ciddi oranda değer kaybetmiş durumda. Varlık, tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 49,26 doların yaklaşık %93 altında işlem görüyor. Bu haberin yazıldığı sırada TRUMP, günlük bazda %5,10'luk bir düşüşle 2,79 dolardan işlem görüyordu. Kaynak: Crypto On the street

Trump, Biden ve Obama'nın yürüyüş tarzıyla alay ediyor - ve bu, fark ettiğinden çok daha fazlasını açığa çıkarıyor Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a karşı bir savaş başlatmasından bu yana düzenlediği ilk mitingde Başkan Donald Trump, ekonomik karnesini ve ABD'nin askeri misyonunu övdü; ancak aynı zamanda siyasi rakiplerinin fiziksel yeteneklerini yerden yere vurmaya da vakit ayırdı. Kentucky'de düzenlenen bir mitingde Trump, sırılsıklam ıslak merdivenlerden kayıp düşmemek için nasıl çabaladığından bahsetti: "Bunu çok yavaş yapıyorum... çünkü bir hız rekoru kırsanız kimsenin umurunda olmaz." Ardından, eski Başkan Barack Obama'nın merdivenlerden inme yeteneğine "hayranlık duyduğunu" söyledi; ancak hemen sonrasında, Obama'nın "merdivenlerden aşağı fırlayarak inmesinin" "başkanlık makamına yakışmadığını" iddia ederek onu küçümsedi. Daha sonra dikkatini Joe Biden'a çevirdi ve eski başkanın nasıl düştüğünü, "ve dünyanın bunu izlediğini, bu manzarayı görmekten hoşlanmadığını" anlattı. Trump'ın rakiplerinin nasıl ayakta durduklarına dair bu takıntısı yeni bir durum değil. Geçmiş konuşmalarında da bu konuya takılıp kalmış; gücü, merdiven inip çıkma yeteneğiyle eş tutuyor gibi görünmüştü. Engellilik üzerine çalışan çeşitli uzmanlara göre bu tutum, Trump'ın liderlik ve kimin önemli olduğu konusundaki görüşleri hakkında pek çok şeyi açığa çıkarıyor. Rutgers Üniversitesi Engellilik Araştırmaları Programı Eş Direktörü Douglas Kruse, "Yorumları engelliliğe yönelik önyargıları (ableizm) yansıtıyor olabilir; ancak aynı zamanda genel bir yaş ayrımcılığını ve yaşlanma korkusunu da yansıtıyor olabilir," dedi. "Tahminim o ki, pek çok yaşlı insanın yaptığı gibi, o da hâlâ 'yeterli' olduğunu kanıtlamaya çalışıyor." Think Again Training & Consulting'in CEO'su ve kurucusu Davey Shlasko, engelliliğe yönelik önyargıların (ableizm), bedenleri ve zihinleri "normal" kabul edilen insanlara ayrıcalık tanıyan; buna karşılık bedenleri veya zihinleri "normal" kabul edilmeyen insanları dışlayıp ötekileştiren bir baskı sistemi olduğunu açıkladı. Ve Trump, gündelik dilinde engelliliğe yönelik önyargılı bir mantık kullanan tek kişi değil. Shlasko, "Bu yorumlar, işlevselliğin herhangi bir alanındaki bir yetersizliğin, her alanda genel bir yetersizlik anlamına geldiğine dair çok yaygın ve önyargılı bir varsayımı yansıtıyor," dedi. "Bu varsayımı; tekerlekli sandalye kullanan birine, sanki yürüyememek o kişiyi otomatik olarak duyamaz veya düşünemez kılıyormuş gibi —ki elbette durum hiç de öyle değildir— fazladan yavaş veya yüksek sesle konuşma dürtüsü hisseden, hatta iyi niyetli insanların davranışlarında bile görebilirsiniz." Bu tür bir zihniyet, yalnızca dili kısıtlamakla kalmaz; aynı zamanda kısıtlayıcı politikalara da yol açabilir. “Bilişsel gerilemeyi değerli bir insan olmamakla eşitlemek, engelliliğe karşı ayrımcılığın özüdür,” dedi Shlasko. Rahmetli engelli hakları savunucusu Stacey Milbern'in tanımladığı gibi, engelliliğe karşı ayrımcılık, “her ne pahasına olursa olsun, sıklıkla engelli insanların pahasına, sağlıklı bireyleri destekleyen bir baskı sistemidir.” Trump'ın rakipleri hakkında konuşma şekli engelliliğe karşı ayrımcıdır. Ancak kendi fiziksel ve zihinsel sağlığı hakkındaki eleştiriler de öyle. Aynı Kentucky mitinginde Trump, Gavin Newsom'un disleksisini de alaya alarak, “zihinsel sorunları” olduğunu ve “bilişsel yetersizliğinin” Newsom'u başkan olmaya uygunsuz kıldığını söyledi. Shlasko, bunun engelliliğe karşı ayrımcı olduğunu, çünkü “belirli bir öğrenme güçlüğü, birinin akıl yürütme yeteneği hakkında hiçbir şey ima etmez” diyerek, Trump'ın dolaylı olarak öğrenme güçlüğü olan insanlara saygı duymamanız gerektiğini söylediğini belirtti. Newsom daha sonra Trump'ın disleksisine yönelik eleştirisine, bir X gönderisinde onu "beyinsiz bir moron" olarak nitelendirerek yanıt verdi. Shlasko, Newsom'un yanıtının "Trump hakkında saldırgan engellilik karşıtı dil" içerdiğini, çünkü "moron"un zihinsel [veya] gelişimsel engelli kişiler için modası geçmiş ve saldırgan bir tanı kategorisi olduğunu söyledi. Shlasko, insanların engellilik karşıtı ayrımcılıkla mücadele etmek için engellilik karşıtı ayrımcılığı kullanabileceğini, çünkü çok fazla insan için "engellilik karşıtı ayrımcılığın bir sorun olarak göze çarpmadığını, çünkü bunun doğal bir hiyerarşi olduğunu, doğru ve açık olduğunu, herkesin... sağlıklı olmayı tercih edeceğini düşündüklerini" söyledi. Ancak Trump'ı eleştirmenin, görünüşü veya yürüyüşüyle alay etmekten veya bilişsel yetenekleri hakkında spekülasyon yapmaktan daha etkili başka yolları da var. Temsilci Ilhan Omar'dan (D-Minn.) örnek verelim. 2020'de Trump, Omar'ın memleketi Minnesota'ya yardım ettiğini söyledi ve Omar, artık silinmiş bir X gönderisinde, "Kendinize merdivenlerden bile inemezsiniz, bırakın herhangi bir eyalete inmeyi" diye yanıt verdi. Omar, paylaşımı sildikten sonra şunları yazdı: “Trump hakkındaki tweet'i kaldırıyorum. Trump ırkçı, beceriksiz, diktatör özentisi biri. Bu kadarı yeter! Onu fiziksel yetenekleri üzerinden değil, bu yönleriyle eleştirmeliyiz – ve bu benim için de geçerli.” Trump'ı eleştirmek için, engelli bireylere ve diğer savunmasız nüfus gruplarına yönelik uygulamaya koyduğu politikalara bakmak yeterlidir. Geçtiğimiz yıl, Trump yönetiminin bütçe krizi (shutdown) nedeniyle gerçekleştirdiği işten çıkarmalar, engelli çalışanları orantısız bir biçimde etkiledi. Yönetimi ayrıca, engelli çalışanlara yönelik ayrımcılığı sınırlamayı amaçlayan “farklı etki” (disparate impact) politikalarını da geri çekti. Trump’ın, ABD Eğitim Bakanlığı bünyesindeki özel eğitim ofisinin işlevini fiilen ortadan kaldırma kararı; ülke genelinde, söz konusu kurumun hizmetlerine bel bağlamış 7,5 milyondan fazla engelli çocuğu etkiliyor. Sol eğilimli düşünce kuruluşu Center for American Progress, ikinci Trump yönetiminin ilk altı ayını “engelli bireylere karşı topyekûn bir savaş” olarak nitelendirdi. Shlasko, “Umarım sadece [Trump’ın] sarf ettiği sözlerin uygunsuzluğuna değil, aynı zamanda yönetiminin baltalamaya çalıştığı o hayati önemdeki programlara ve koruma mekanizmalarına da odaklanabiliriz,” dedi. Trump’ın eleştirmenleri için, bu politikalar başlı başına yeterince endişe vericidir. Kaynak: HuffPost

Fenerbahçe Beko: 73 - Kızılyıldız: 79 Fenerbahçe Beko çok kötü oynadı maçı alabilirdi ama son dakikalarda yapılan aptalca top kayıplarıyla maçı verdik.

Dünyanın en yakışıklı erkeklerine sahip ülkeler sıralaması: 1. 🇪🇸 İspanya 2. 🇸🇪 İsveç 3. 🇫🇷 Fransa 4. 🇧🇷 Brezilya 5. 🇮🇹 İtalya 6. 🇹🇷 Türkiye 7. 🇮🇳 Hindistan 8. 🇺🇸 Amerika Birleşik Devletleri 9. 🇯🇵 Japonya 10. 🇩🇪 Almanya 11. 🇸🇦 Suudi Arabistan 12. 🇬🇧 Birleşik Krallık 13. 🇨🇦 Kanada 14. 🇩🇰 Danimarka 15. 🇿🇦 Güney Afrika 16. 🇨🇳 Çin 17. 🇳🇴 Norveç 18. 🇱🇧 Lübnan 19. 🇵🇰 Pakistan 20. 🇨🇿 Çek Cumhuriyeti 21. 🇻🇪 Venezuela 22. 🇻🇳 Vietnam 23. 🇸🇴 Somali 24. 🇦🇴 Angola 25. 🇰🇷 Güney Kore Kaynak: Insider Monkey'e göre

ICE baskınları ABD turizm sektörünü bitiriyor, konaklama sektörü çalışanları uyarıyor Sendika raporu zorlu bir yılı gözler önüne seriyor ABD'deki en büyük konaklama sektörü çalışanları sendikası, sektörün 2025 yılında son derece ağır bir dönem geçirdiğini belirtiyor. ABD ve Kanada genelinde yaklaşık 300.000 çalışanı temsil eden Unite Here sendikası, 12 Şubat 2026 tarihinde "Inhospitable" (Misafirperverlikten Uzak) başlıklı bir rapor yayımladı. Rapordaki bulgular çarpıcı nitelikte: Aralık 2025 itibarıyla, eğlence ve konaklama sektöründe istihdam edilen kişi sayısı, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 98.000 kişi azaldı. Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, sektördeki işsizlik oranı 2024'teki %5,4 seviyesinden yükselerek yaklaşık %6,1'e ulaştı. Sendikanın verilerine göre, ABD konaklama sektöründeki çalışanların neredeyse üçte biri göçmenlerden oluşuyor. ICE baskınları ABD turizm sektörünü bitiriyor, konaklama sektörü çalışanları uyarıyor İstihdamdaki bu düşüş, yabancı turizminde yaşanan büyük bir gerilemeyle eş zamanlı olarak gerçekleşti. Unite Here'ın tespitlerine göre, 2025 yılında ABD'yi ziyaret eden uluslararası turist sayısı, 2024 yılına kıyasla yaklaşık 2,5 milyon kişi azaldı. Sadece Eylül 2025 ayında, seyahat gelirleri bir önceki yılın aynı ayına kıyasla 1 milyar doların üzerinde düşüş gösterdi. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) durumu açık bir dille ortaya koydu: ABD, uluslararası ziyaretçi harcamalarında daralma yaşanması beklenen 184 ekonomi arasında yer alan tek ülkeydi. Küresel seyahat harcamaları yaklaşık %6,7 oranında artış gösterirken, WTTC ABD için yıl genelinde yaklaşık 12,5 milyar dolarlık bir gelir kaybı yaşandığını tahmin etti. ICE baskınları ABD turizm sektörünü bitiriyor, konaklama sektörü çalışanları uyarıyor Turizm sektörünü aşağı çeken tek faktör göç politikaları değildi. ABD'nin küresel uluslararası seyahat pazarındaki payı, on yıllardır süregelen bir süreçle giderek küçülüyor; bu oran 1996'daki yaklaşık %8,4 seviyesinden, 2024 yılında yaklaşık %4,9'a geriledi. Diğer ülkeler turizm pazarlamasına büyük yatırımlar yaptı ve ziyaretçilerin ülkeye giriş süreçlerini kolaylaştırdı. 2024 ve 2025 yıllarında doların güçlü seyretmesi ise, Amerikalı seyahatlerini yabancı ziyaretçiler için daha maliyetli hale getirdi. Otel, yiyecek ve uçak bileti fiyatlarındaki artışlar da durumun düzelmesine hiçbir katkı sağlamadı. Tüm bu eğilimler, sınır denetimlerinin bir tartışma odağı haline gelmesinden önce de sektörü zaten zorluyordu. ICE baskınları ABD turizm sektörünü bitiriyor, konaklama sektörü çalışanları uyarıyor Beyaz Saray, daha sıkı sınır denetimlerinin Amerikalı işçileri koruduğunu ve yerel topluluklar üzerindeki baskıyı hafiflettiğini belirtti. Yönetim yetkilileri, bu politikaların, ülkeye kimin gireceğini kontrol etme konusundaki ulusal hakkı desteklediğini savunuyor. Unite Here ise kendi tezini oluşturmak amacıyla 50 farklı haber kuruluşu, seyahat acentesi ve resmi web sitesinden veriler derledi. Ekonomistler ve sektör grupları; turizmdeki düşüşün ne kadarının sınır denetimlerinden, ne kadarının ise güçlü dolar ve artan fiyatlar gibi diğer etkenlerden kaynaklandığı konusunda görüş ayrılığı yaşamaya devam ediyor. ICE baskınları ABD turizm sektörünü bitiriyor, konaklama sektörü çalışanları uyarıyor Las Vegas ağır bir darbe aldı. Las Vegas Kongre ve Ziyaretçi Otoritesi'nin (LVCVA) verilerine göre şehir, 2025 yılında yaklaşık 38,5 milyon ziyaretçi ağırladı; bu rakam, bir önceki yılki 41,7 milyonluk sayıya kıyasla yaklaşık %7,5'lik bir düşüşe işaret ediyor. Bu düşüş, yıllık bazda yaşanan gerilemelerin üst üste 12. ayına ulaştığı anlamına geliyordu. Otel doluluk oranları yaklaşık %80,3'e geriledi ve ortalama günlük oda fiyatları %5 civarında düştü. Şehrin en büyük uluslararası ziyaretçi grubunu oluşturan Kanadalı ziyaretçilerin sayısında tahmini %24'lük bir düşüş yaşandı. LVCVA, bu durumun nedenleri olarak temkinli tüketicileri, yüksek fiyatları, azalan tek seferlik etkinlikleri ve Kaliforniya'daki orman yangınlarının yarattığı aksamaları gösterdi. D.C. restoranları rekor bir hızla kapandı Washington, D.C., yeme-içme sektöründe sancılı bir dönem geçirdi. Tourism Economics, 2025 yılında D.C. bölgesine yönelik turizm faaliyetlerinde yaklaşık %5,1'lik bir düşüş yaşanacağını öngördü. NPR tarafından aktarılan OpenTable verilerine göre; Başkan Donald Trump'ın, Ağustos 2025'te Ulusal Muhafız birliklerinin başkente konuşlandırılacağını duyurmasının ardından gelen hafta, restoran rezervasyonlarında yaklaşık %31'lik bir düşüş kaydedildi. Restaurant Association Metropolitan Washington'ın verilerine göre, 2025 yılı boyunca D.C.'de rekor sayıda—tam 92 adet—restoran kapandı; bu sayı, bir önceki yıl kapanan 73 restoranın oldukça üzerindeydi. En büyük darbeyi orta fiyat segmentindeki mekanlar aldı; bu mekanların %72'si yaz dönemi satışlarında düşüş yaşandığını bildirdi. Federal kurumlarındaki işten çıkarmalar ve hükümetin kapanması (shutdown) süreci, sektör üzerindeki baskıyı daha da artırdı. Yükün büyük kısmını Seattle ve Miami çalışanları çekti Seattle, başlıca ABD şehirleri arasında öngörülen en sert düşüşü yaşadı; Tourism Economics, 2025 yılı için uluslararası konaklamalı ziyaretçi sayısında yaklaşık %26,9'luk bir gerileme öngördü. Şehrin uluslararası ziyaretçilerinin yaklaşık %73'ünü Kanadalılar oluşturuyor ve bu pazar keskin bir düşüş kaydetti. Miami'de, otel çalışanlarının %65'inden fazlası yurt dışında doğmuş kişilerden oluşuyor; bu oran, ülke genelindeki en yüksek orandır. Unite Here'ın Güney Florida şubesi, Geçici Koruma Statüsü'nün iptal edilmesinin ardından, havalimanı imtiyaz ve ikram hizmetleri çalışanlarının yaklaşık %10'unun çalışma izinlerini halihazırda kaybetmiş olduğunu tahmin etti. Florida'nın iş gücüne katılım oranı, Kasım 2025'te yaklaşık %57,5'e gerileyerek 2021'in başlarından bu yana görülen en düşük seviyeye indi. Yabancı hükümetler vatandaşlarını uyardı 2025'in ortalarına gelindiğinde, bir düzineden fazla ülke ABD'ye yönelik seyahat uyarılarını güncellemişti. Bu liste; Avustralya, Kanada, Çin, Fransa, Almanya, İrlanda, Hollanda ve Birleşik Krallık'ı kapsıyordu. Söz konusu uyarılarda; sıkılaştırılan vize kuralları, genişletilen sınır kontrolleri ve seyahat edenlerin giriş noktalarında gözaltına alındığı veya sorgulandığına dair raporlar gerekçe gösterildi. Trump yönetimi ayrıca 250 dolarlık bir "Vize Bütünlüğü Ücreti" (Visa Integrity Fee) getirdi ve Vize Muafiyet Programı kapsamındaki ülkelerden gelen ziyaretçiler için kapsamlı sosyal medya kontrollerini zorunlu kılmaya başladı. Yeni bir kurala göre, yabancı ziyaretçilerin 14 yaş ve üzerinde olmaları ve ülkede 30 günden uzun süre kalmaları durumunda kayıt yaptırmaları ve parmak izi vermeleri gerekiyor. İşçiler, korkunun kendilerini evde tuttuğunu söylüyor Rapor, sahadaki duruma dair endişe verici bir tablo ortaya koydu. Unite Here sendikası; bazı şehirlerde, yasal çalışma iznine sahip işçiler ve ABD doğumlu işçiler de dahil olmak üzere yüzlerce üyenin ve ailelerinin bir aydan uzun bir süre boyunca evlerinden dışarı çıkmadığını belirtti. Sendika Başkanı Gwen Mills, hem göçmen hem de ABD doğumlu üyelerin, durumun yarattığı ekonomik sonuçlarla boğuştuğunu ifade etti. Minneapolis'te, geçerli çalışma iznine ve TSA (Ulaştırma Güvenlik İdaresi) güvenlik soruşturması onayına sahip 16 havalimanı işçisi, yılın başlarında gözaltına alınmıştı. Reuters'ın atıfta bulunduğu bir federal mahkeme dosyasına göre; Minneapolis bölgesindeki bir otelde, aynı tesiste konaklamakta olan ICE (Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza) ajanları tarafından Nikaragualı mülteci bir işçi tutuklandı; bu olay, işçinin patronuna kendisinin gözaltına alınmayacağının söylenmesinden sonra gerçekleşti. Sendika, kamusal alanlardan uzak duran yaklaşık 200 üyesine gıda, kira yardımı ve fatura desteği sağladığını açıkladı. Ekonomistler ileride daha büyük riskler görüyor Ekonomik Politika Enstitüsü (Economic Policy Institute), yılda bir milyon göçmenin sınır dışı edilmesinin, Trump'ın görev süresinin sonuna gelindiğinde yaklaşık altı milyon işin ortadan kalkmasına yol açabileceğini tahmin etti. Enstitü Başkanı Heidi Shierholz'a göre bu rakam, ABD doğumlu işçilerin elinde bulunan yaklaşık 2,6 milyon işi de kapsamaktadır. Cornell Üniversitesi'nden bir ekonomi profesörü, politikalar değişmediği sürece bu aksamanın devam edeceğini; zira işe gitmeye korkan işçilerin, şirketlerin faaliyetlerini sürdürmesini zorlaştırdığını ifade etti. Amerikan Otel ve Konaklama Birliği (American Hotel and Lodging Association), sektörün işgücü açısından hâlâ 2020 öncesi seviyelerin yaklaşık 200.000 işçi gerisinde olduğunu bildirdi. CoStar Group verilerine göre, Ağustos 2025'e kadar olan dönemde, mevcut oda başına gelir (RevPAR) yalnızca %0,2 oranında artış gösterdi; bu oran, resesyon dönemleri ve 2020 yılı haricinde kaydedilen en düşük seviyedir. Büyük Etkinlikler 2026 Yılında Sektörü Sınayacak Ufukta iki büyük etkinlik beliriyor: 2026 FIFA Dünya Kupası ve Amerika'nın 250. kuruluş yıldönümü kutlamaları; her iki etkinliğin de milyonlarca ziyaretçi çekmesi bekleniyor. Sektör liderleri, mevcut politikaların bu ekonomik ivmeyi köreltebileceğinden endişe ediyor. LVCVA, Dünya Kupası ve diğer etkinliklerin etkisiyle 2026 yılında daha fazla ziyaretçi beklediğini açıkladı. ABD Seyahat Birliği (U.S. Travel Association), engelleri kaldırmak ve dünyaya "hoş geldiniz" mesajı vermek adına yönetimle iş birliği yapmaya hazır olduğunu belirtti. WTTC, acil önlemler alınmadığı takdirde, ABD'ye gelen uluslararası ziyaretçilerin harcama düzeylerinin pandemi öncesi seviyelere geri dönmesinin birkaç yıl sürebileceği uyarısında bulundu. Sektör Muazzam Bir Ekonomik Ağırlığa Sahip WTTC verilerine göre konaklama ve turizm sektörü, 2024 yılında ABD ekonomisine yaklaşık 2,6 trilyon dolar katkı sağladı ve 20 milyondan fazla istihdamı destekledi. Sektör ayrıca, yıllık bazda yaklaşık 585 milyar dolarlık vergi geliri yaratarak, toplam kamu gelirlerinin neredeyse %7'sini oluşturdu. 2025 yılında iç turizm hareketliliği nispeten istikrarlı bir seyir izledi; ancak turizm harcamalarının neredeyse %90'ı zaten ABD sınırları içinde seyahat eden Amerikalılar tarafından gerçekleştirilmişti. Sektör uzmanları, iç turizme duyulan bu aşırı bağımlılığın, uluslararası pazarda giderek büyüyen bir zayıflığı gizlediğini belirtiyor. Kaynak: State USA

Çin, Trump’ın küresel enerji şokundan neden kazanan olarak çıkabilir? İran güçlerinin saldırı tehdidi, Asya’ya gitmekte olan petrol tankerlerini Basra Körfezi’nde atıl kalmaya zorlarken; bazı önde gelen Cumhuriyetçiler, rakip bir süper güce karşı ekonomik bir zafer ilan ettiler. Senatör Lindsey Graham (Cumhuriyetçi - Güney Carolina), bu hafta Fox News’a verdiği demeçte, “Bu, Çin’in kâbusudur,” dedi. Ancak İran’a yönelik savaşın neden olduğu bu aksama, Çin hakkında farklı bir gerçeği gün yüzüne çıkarabilir: Küresel bir enerji krizine hazırlıkla geçen yıllar, ülkeyi ve ekonomisini; petrol ve gaz maliyetlerindeki uzun vadeli artışa göğüs germe konusunda, diğer pek çok ülkeden daha avantajlı bir konuma getirmiştir. Devasa ham petrol stokları, elektrikli araçlara yönelik agresif bir yönelim ve kömür, yenilenebilir enerji ile batarya depolama alanlarına yapılan dev yatırımlar sayesinde Pekin; ekonomisini, geçmişte felç edici nitelikte olabilecek gelecekteki petrol kıtlıklarına karşı koruma altına almaya çalışmıştır. Çin, bir yandan yeni kömür santralleri inşa ederken diğer yandan kilometrelerce uzunlukta yeni güneş ve rüzgâr çiftliklerini devreye soktukça; bazı enerji uzmanları ülkeyi, yurt dışından ithal edilen fosil yakıtlar yerine giderek artan oranda yurt içinde üretilen elektrikle beslenen bir “elektro-devlet” olarak nitelendirmeye başlamışlardır. Petrol fiyatları tırmanırken ve Başkan Donald Trump, İran’a yönelik savaşın ne kadar süreceği konusunda çelişkili sinyaller gönderirken; Çin’in stratejisi de bir sınavdan geçiyor. Çin ekonomisi, dünyanın dört bir yanındaki diğer ekonomiler gibi artan enerji maliyetlerinin yarattığı ciddi zorluklarla yüzleşiyor olsa da; ülke, nihayetinde bu krizden jeopolitik bir fırsat devşirebilecek bir konumda olabilir. Çin’in son dönemde enerji alanında yaptığı yatırımlar; ülkeyi, enerji ekonomilerini büyütme ve çeşitlendirme konusunda Çin’in hızına yetişememiş diğer uluslara —başta Amerika Birleşik Devletleri ve onun Avrupalı müttefikleri olmak üzere— kıyasla, fosil yakıt fiyat şoklarına karşı özellikle dirençli kılmaktadır. Merkez sol eğilimli bir düşünce kuruluşu olan Third Way’in iklim ve enerji direktörü Josh Freed, “Dışarıda, bu durumun Çin’de istikrarsızlığa yol açtığını tweetleyenler; belki de durumun gerçekten böyle olmasını arzuluyor olabilirler, ancak tweetler gerçeğin ta kendisi değildir,” dedi. “Bu, Çin’in absorbe edebileceği türden bir şoktur. Bu sürecin sonunda Çin, çok daha güçlü bir konumda yer alacaktır.” Birbirini izleyen ABD başkanları, “her türlü kaynağı kapsayan” (all-of-the-above) bir enerji stratejisi izlemekten söz etmişlerdir; bu ifade hem Başkan Barack Obama hem de yakın zamanda Başkan Trump tarafından, çeşitli enerji kaynaklarına yatırım yapma taahhüdü vermek amacıyla kullanılmıştır. Ancak ABD liderleri, bu ideal stratejiyi tam anlamıyla hayata geçirebilmek için gerekli kaynakları ve siyasi iradeyi bulma konusunda zorluk yaşamışlardır. Trump’ın rüzgâr ve güneş enerjisinin yanı sıra elektrikli araçlara yönelik son saldırıları, Çin’in bu sektörlere hem bir ihracatçı hem de bir kullanıcı olarak liderlik etme konusunda arayı daha da açmasına olanak tanıdı. Biden yönetimi altında ABD Stratejik Petrol Rezervi önemli ölçüde tüketildi; ayrıca yeni sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracat tesislerine yönelik izin kısıtlamaları sektörü öfkelendirdi. ABD’nin son dönemdeki her yönetimi, yeni nesil, maliyet etkin nükleer santraller inşa etme sözü verdi ancak bunların herhangi birini hayata geçirmekte zorlandı; buna karşılık Çin, çok sayıda yeni reaktörün temelini atıyor. Buna karşılık, Çin’in yıllardır sürdürdüğü istikrarlı ve artan yatırımlar, ülkeye enerji şoklarını absorbe edebilecek devasa bir kapasite kazandırdı. Ülkenin yurt içi petrol üretimi, ihtiyaçlarının yalnızca yaklaşık dörtte birini karşılıyor olsa da, analist firması Kpler’in verilerine göre, Çin’in petrol stokları ABD’ninkileri gölgede bırakacak büyüklükte; rezervlerin 1,3 milyar varil olduğu tahmin ediliyor. Bu miktar, ülkenin petrol ithalatının yarısını ve satın aldığı yabancı doğal gazın üçte birini taşıyan tankerlerin, bölgede İran’ın saldırıları nedeniyle felç olduğu Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen tedarik akışında yaşanacak altı aydan uzun süreli bir kesintiyi telafi etmeye yetecek düzeydedir. Çin ayrıca son yıllarda hızla yeni kömür santralleri inşa etti ve şu anda elinde o kadar çok santral var ki, bunların tam kapasiteyle çalışmasına gerek kalmıyor. Bu yedek güç üretim kapasitesi, ağır sanayide ve elektrik şebekesinde yaşanabilecek kesintileri sınırlamaya yardımcı olmak amacıyla devreye sokulabiliyor. Austin’deki Texas Üniversitesi Enerji ve Çevresel Sistemler Analizi Merkezi’nin enerji piyasaları ve politikaları direktörü Ben Cahill, “Ellerinde bol miktarda yerli kömür bulunuyor,” dedi. “Çin, ithal fosil yakıtlarla ilişkili risklere karşı kendini korumak amacıyla stratejik adımlar attı. İthal enerjiye aşırı bağımlı olmayı bir güvenlik açığı olarak görüyorlar.” Bir sonraki kriz patlak vermeden önce ithal yakıtların kullanımını en aza indirmeye yönelik çabalar, söz konusu stratejinin temel taşlarından biri olmuştur. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları Merkezi’nin verilerine göre, Çin’in toplam enerji tüketiminin yaklaşık üçte biri artık elektrikten sağlanıyor; bu oran, küresel ortalamanın yüzde 50 üzerindedir. Bu elektriğin üçte birinden fazlası ise güneş, rüzgâr ve hidroelektrik kaynaklarından elde ediliyor; bu tesisler genellikle, aynı zamanda dünyanın dört bir yanına ihraç edilen Çinli fabrikalarda üretilmiş bileşenlerle inşa ediliyor. Çin, elektrikli araçların üretimi ve benimsenmesi konusunda da lider konumdadır. Ülkede satılan otomobillerin büyük çoğunluğu artık elektrikli araçlardan oluşmakta; diğer ülkelerdeki sürücüler ise Çin modellerini satın almak için adeta birbirleriyle yarışmaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, benzin ve petrolle çalışan motorlardan ve enerji santrallerinden bu yönde yapılan dönüşümler, Çin'in fosil yakıt tüketimindeki artışı ciddi ölçüde dizginlemesini sağlamış ve 2019'dan bu yana ortaya çıkabilecek 1,2 milyon varillik yeni günlük petrol talebinin önüne geçmiştir. Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü'nün verilerine göre, Çin'deki elektrik üretiminin yalnızca yüzde 4'ünü doğal gaz oluşturmaktadır. Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü Çin Enerji Programı Direktörü Michal Meidan, "Çin'in yaptıklarının bütününe bakıldığında, ülke risk maruziyetini, başka çok az ülkenin başarabileceği bir biçimde hedge etmiştir," dedi. "Ülkenin elektrik sistemi, söz konusu şoklara karşı nispeten yalıtılmış durumdadır." ABD, elektrikli araçlara yönelik küresel coşkudan yararlanma konusunda zorlanmış ve elektrik şebekesini, ülke genelinde elektrik fiyatlarının fırladığı ve teknoloji şirketlerinin yapay zeka hedeflerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları enerjiyi bulamadıkları bir noktaya gelecek kadar ihmal etmiştir. Trump, yakın geçmişte, neredeyse tamamlanmış projeleri engelleyerek ve yenilenebilir enerjinin gelişimini teşvik eden teşvikleri keserek, rüzgar ve güneş enerjisi alanındaki büyümeyi sekteye uğratmıştır. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hamlelerinin tetiklediği enerji krizinden hiçbir ülke yara almadan kurtulamamaktadır; Çin de bu durumun bir istisnası değildir. Fabrikalarını petrol ve gaz bağımlılığından kurtarmaya yönelik çabalarına rağmen, bazı endüstri kolları henüz geçerli alternatifler bulabilmiş değildir. Üretim tesislerine güç sağlamak ve diğer ürünlerin imalatı için gerekli olan bileşenleri temin etmek adına, ithal fosil yakıtlara hâlâ ihtiyaç duyulmaktadır. Güneş panelleri için cam üretmek ve Çin'in hem yurt içinde kurduğu hem de yurt dışına ihraç ettiği dev şebeke bataryalarını imal etmek, petrol ve gazdan türetilen kimyasalların kullanımını gerektirmektedir. Biden yönetimi döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi'nde iklim ve enerji konularından sorumlu kıdemli direktörlük yapmış ve şu anda bir düşünce kuruluşu olan Yeni Enerji Endüstriyel Strateji Merkezi'ni yöneten Sarah Ladislaw, "Endüstrileri için hâlâ büyük miktarlarda petrol ve gaza ihtiyaç duyacaklar," dedi. Ladislaw ayrıca, mevcut aksamaların, dünya genelindeki ülkeleri, üretim süreçlerine temiz enerjiyle güç sağlayacak yenilikler aramaya yöneltebileceğini; bunun da, Çin'in hâlihazırda yoğun yatırımlar yaptığı bir başka alan olduğunu sözlerine ekledi. Çin, İran çatışmasından kaynaklanan enerji şokundan, yenilenebilir enerji altyapısının inşası konusunda daha kabul edilebilir bir ortak profili çizerek de fayda sağlayabilir. Küresel Enerji Politikaları Merkezi'nin kurucu direktörü Jason Bordoff, “Diyelim ki Avrupa'dasınız; elektrifikasyon için ihtiyaç duyduğunuz kritik mineraller, bataryalar ve güneş panelleri gibi tüm malzemeler konusunda Çin'e olan bağımlılığınızı artırmak istememiş olabilirsiniz,” dedi. “Ancak, petrol ve gaz piyasasının da artık oldukça riskli göründüğü bir dünyada, enerji konusunda Çin'e olan bağımlılığı artırmak, artık biraz daha farklı görünmeye başlayabilir.” Çin'in enerji piyasalarındaki mevcut kargaşadan ne ölçüde faydalanabileceği; bu durumun ne kadar süreceğine ve ne yönde ilerleyeceğine bağlıdır. İran'da istikrarın hızla yeniden sağlanması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılması, bu çatışmanın dünya enerji ekonomisini ne denli sarsabileceğini sınırlayacaktır. Ancak, Trump'ın iki hafta önce İran'a saldırı emri vermesinden önceki duruma hızlıca geri dönme ihtimaline dair umutlar; çatışmaların bölge genelinde tırmanması, petrol altyapısının ve deniz taşımacılığının saldırılara maruz kalmasıyla birlikte hızla sönüyor. Perşembe günü, İran'ın yeni atanan dini lideri Ayetullah Mojtaba Khamenei, yazılı bir hitabında Tahran'ın misillemelerine devam edeceği sözünü verdi ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını belirtti. Hem Biden hem de Obama yönetimlerinde İran konusunda kıdemli danışmanlık yapmış ve şu anda Columbia Üniversitesi'nde araştırmacı olarak görev yapan Richard Nephew, uzun süreli bir kesintinin, Çin liderleri için değerli bir öğrenme fırsatı da yaratacağını ifade etti. Pekin'in Tayvan'ı “yeniden birleştirme” yönündeki tehditleri, Çin'in dış kaynaklı petrole olan bağımlılığına dair soru işaretlerini her zaman beraberinde getirmiştir; zira bu özerk adaya yönelik bir askeri harekatın, yakıt sevkiyatlarına yönelik bir ambargoyu tetiklemesi kuvvetle muhtemeldir. Nephew, Çin'in şu anda “Tayvan'ı ele geçirmeye kalkışmaları durumunda bir boykotun veya ambargonun neye benzeyeceğine dair bir tatbikat” gerçekleştirdiğini; aynı zamanda ABD ordusunun silahlarını ve taktiklerini sahada gözlemleme şansı bulduğunu söyledi. Nephew, “Çinlilerin bu durumun tamamını kendi uzun vadeli çıkarları doğrultusunda kullanabilecekleri çeşitli yollar mevcuttur,” dedi. Kaynak: TWP

Maç günü! @EuroLeague 31. Hafta Kızılyıldız 22.00 Belgrade Arena