İran İsrail ve ABD Savaşı / Sorunu - Bütün Detaylarıyla Buraya...

ABD, İran'ın nükleer anlaşma olmaksızın savaşı bitirme ve Hürmüz'ü yeniden açma önerisine mesafeli yaklaşıyor

Amerika Birleşik Devletleri, İslam Cumhuriyeti'nin nükleer programı üzerindeki çıkmazı çözmeksizin savaşı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açacak yeni bir İran önerisine, ilk etapta pek sıcak bakmadı.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Pazartesi günü geç saatlerde yaptığı açıklamada —Başkan Donald Trump ve ulusal güvenlik ekibi tarafından ele alındıktan sonra— İran'ın bu son teklifinin, geçmişteki önerilere kıyasla "daha iyi" göründüğünü belirtti. Ancak Washington'ın deniz ablukasından vazgeçmeye ve bu teklifi kabul etmeye istekli olabileceğine dair pek bir işaret görülmedi.

Bu olumsuz sinyaller üzerine enerji fiyatları yeniden fırladı; petrolün uluslararası gösterge fiyatı olan Brent ham petrolü, Salı günü erken saatlerde varil başına 111 doların üzerine çıkarak son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

NBC News'e konuşan bir Körfez ve bir bölge kaynağına göre İran'ın bu önerisi; kapanması küresel ekonomiyi sarsan hayati ticaret yolu Hürmüz'ün yeniden açılmasına ve ABD ile İsrail'in iki ay önce başlattığı savaşın sona erdirilmesine odaklanıyor; ancak nükleer müzakereler gibi çetrefilli konuları daha ileri bir tarihe erteliyor.

Önerinin ayrıntıları ilk olarak Axios tarafından haberleştirilmişti.

Rubio, Fox News'e verdiği bir röportajda, "Şunu söylemekle yetinelim ki, en başta bu durumun içine düşmemizin asıl nedeni nükleer meselesidir," dedi.

İran'dan bahsederken, "Onlar çok iyi müzakereciler," diyen Rubio; ancak yapılacak herhangi bir anlaşmanın, "onların herhangi bir noktada nükleer silaha doğru hızla ilerlemesini kesin olarak engelleyen" nitelikte olması gerektiğini vurguladı.

İran, nükleer silah geliştirme gibi bir arzusunun olmadığını savunuyor; ancak Washington'ın Tahran'dan zenginleştirme programını durdurmasını talep etmesi, barış görüşmelerindeki en önemli engellerden biri olmaya devam ediyor.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt'in aktardığına göre İran'ın bu önerisi, Pazartesi günü Trump ile ulusal güvenlik ekibi arasında yapılan bir toplantıda ele alındı; ancak önerinin ne denli ciddiye alınarak değerlendirildiği henüz tam olarak netleşmedi.

Leavitt, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Başkanın İran konusundaki kırmızı çizgileri; sadece Amerikan kamuoyuna değil, bizzat onlara da çok ama çok net bir şekilde ifade edilmiştir," dedi. Sözcü, "Öneriyi değerlendirdiklerini söyleyemem," ifadelerini kullandı ve Trump'ın bu konuya yakında kamuoyu önünde değineceğini sözlerine ekledi.

İki Körfez yetkilisinin verdiği bilgiye göre, Körfez İşbirliği Konseyi üyesi ülkeler Salı günü bir toplantı gerçekleştirecek ve bu toplantıda İran'ın söz konusu önerisi de gündeme gelecek. Kuveyt'in resmi haber ajansı, grubun Salı günü Cidde'de olağanüstü bir zirve için toplanmasının beklendiğini doğruladı.

İran'ın nükleer programını sınırlamak Trump yönetimi için hayati önem taşısa da, petrol akışının yeniden başlatılması Körfez müttefikleri için en büyük öncelik olmaya devam ediyor. Ancak ABD, uyguladığı ablukanın Tahran'a da ekonomik açıdan büyük zarar verdiğinin sinyallerini veriyor.

Rubio, Fox'a verdiği demeçte, "İran üzerindeki baskı olağanüstü düzeyde," dedi.

Bir istihbarat platformu olan Kpler'in hazırladığı yeni bir rapora göre, İran'ın petrol depolama kapasitesi hızla tükeniyor. Kpler, ülkenin elinde, yaklaşık 12 ila 22 günlük üretime yetecek kadar depolama alanı kaldığını belirtti.

ABD ablukasının İran ekonomisi üzerindeki etkisine dair ortalıkta dolaşan pek çok rakam bulunsa da, Kpler bu rakamı günde 200 milyon ila 250 milyon dolar olarak tahmin etti.

Ancak raporun en kritik noktası; İran petrolünün Çin'e ulaşmasının genellikle yaklaşık iki ay sürdüğünü ve alıcının ödeme yapmak için iki aylık bir süresi bulunduğunu belirtmesi. Bu durum, ablukanın İran ekonomisi üzerindeki gerçek etkisinin hissedilmesinin henüz biraz daha zaman alabileceği anlamına geliyor.

Bu arada, ateşkesin sağlanmış olmasına rağmen, bu kritik su yolu üzerinden yapılan deniz trafiği büyük ölçüde durma noktasına gelmiş durumda.

Barış görüşmelerinin tıkanması ve iki ülkenin deniz sahasındaki gerilimde kilitlenip kalması nedeniyle, tarafların hiçbiri bir barış anlaşması uğruna taviz verme konusunda büyük bir aciliyet sergilemedi.

Trump; elçilerinin Pakistan'a yapmayı planladığı hafta sonu ziyaretini iptal ederek yüz yüze diplomasiyi çıkmaza sürükledikten sonra, Tahran'a seslenerek bir anlaşma istediklerinde kendisini telefonla aramaları çağrısında bulundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi; bir diplomasi merkezi haline gelen Pakistan'ın başkenti İslamabad'a giderek, Tahran'ın son teklifini arabuluculuk yapan Pakistanlı yetkililere sundu; ancak teklifi görüşmek üzere ABD'li yetkililerle doğrudan bir araya gelmeyi reddetti.

Ardından Pazartesi günü, İran'ın en önemli destekçilerinden biri olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere Moskova'ya uçtu.

Rubio, eğer bir anlaşmaya varılamazsa, atılacak bir sonraki adımların belirlenmesinin tamamen Trump'ın "vereceği bir karar" olacağını ifade etti.

Rubio Pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran'ın temel olarak "kendilerine nasıl daha fazla zaman kazandırabileceklerini bulma konusunda ciddi" olduğunu söyledi.

Rubio, "Buna göz yumup ellerini kollarını sallayarak çekip gitmelerine izin veremeyiz," dedi.

Kaynak: NBC