Devlet medyasının haberine göre İran, ateşkes ihlalleri nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı kapattı.

Devlet medyasının aktardığına göre İran, İsrail'in Lübnan'ın güneyine yönelik saldırılarını gerekçe göstererek ateşkes ihlalleri nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı kapattığını duyurdu. ABD Merkez Komutanlığı ise Cumartesi günü 55 ticari geminin boğazdan geçiş yaptığına dair bir açıklama yayınladı.

Kaynak: NBC

ABD ve İran arasında üst düzey barış görüşmeleri, Hürmüz Boğazı gündemiyle İsviçre'deki bir tatil beldesinde başlıyor

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İranlı başmüzakereci Muhammed Bakır Kalibaf liderliğindeki barış görüşmelerinin, Pazar sabahı İsviçre'de dağlık bir bölgedeki tatil beldesinde başlaması planlanıyordu. Her iki ülke de savaşlarına kalıcı bir çözüm ararken, İran'ın hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı kapattığı yönündeki iddiası konusunda anlaşmazlık yaşıyor.

ABD ve İran müzakereler için 60 günlük bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varmıştı; ancak Tahran'a bağlı İslam Devrim Muhafızları, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarına yanıt olarak Cumartesi günü Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını duyurdu. Buna karşın ABD ordusu, ticari gemilerin faaliyetlerine devam ettiğini belirtti.

Bu gelişmeler, her iki tarafın da yaklaşık dört aydır süren savaşı sona erdirmek amacıyla Pakistan'ın aracılık ettiği ve Çarşamba günü Başkanlar Donald Trump ile Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan geçici anlaşmayı ilerletmek istediği görüşmeleri zorlaştırabilir.

Vance, Pazar sabahı erken saatlerde Emmen Hava Üssü'ne iniş yaptıktan sonra, eşi Usha Vance ile birlikte; ağaçlıklı tepeler arasından kıvrılarak ilerleyen dar bir yoldan ve silahlı muhafızların görev yaptığı çeşitli güvenlik kontrol noktalarından geçilerek ulaşılan, manzaralı Bürgenstock tatil beldesine vardı.

VANCE NÜKleer KONUDA VE LÜBNAN MESELESİNDE İLERLEME UMUYOR

İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, arabulucuların da dahil olduğu görüşmelerin "sabah saatlerinde" başlayacağı belirtildi.

Maryland'deki Joint Base Andrews'tan ayrılmadan önce gazetecilere konuşan Vance, "Umarım nükleer konuda ve Lübnan ateşkesi meselesinde ilerleme kaydederiz," dedi ve muhtemelen "birkaç gün sürecek görüşmeler" yapılacağını ifade etti.

İsrail'i, Lübnan'da ABD'nin ateşkes taahhütlerini ihlal eden "suçlar" işlemekle itham eden İran Devrim Muhafızları, boğaza yaklaşan gemilerin risk altında olacağı uyarısında bulundu. Söz konusu boğaz, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta saldırı başlatmasından önce küresel petrol arzının beşte birinin taşındığı bir geçiş noktasıydı.

Lübnan ateşkesine rağmen, İsrail güçleri ile İran destekli militan grup Hizbullah Cumartesi günü karşılıklı saldırılarda bulundu. ABD Merkez Komutanlığı, Cumartesi günü küresel piyasalara gitmek üzere 17 milyon varilden fazla petrol taşıyan 55 ticari geminin boğazdan geçiş yaptığını açıkladı ve ABD güçlerinin ticari trafiğin devamlılığını sağlayacağını taahhüt etti.

Trump, barış görüşmelerinin başarısız olması durumunda ABD tarafından bir ücret getirilmedikçe, 60 günlük ateşkes süresince veya sonrasında boğazdan geçiş için herhangi bir ücret talep edilmeyeceğini belirtti.

Sosyal medya üzerinden yaptığı bir paylaşımda, barış anlaşmasının sağlanamaması halinde ABD'nin "Orta Doğu ülkelerine 'Koruyucu Melek' sıfatıyla sunduğu hizmetler" karşılığında bir ücret talep etme ihtimaline değindi.

İran'ın Dini Lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Muhbir, ABD'yi, Lübnan dahil "tüm cephelerde" ateşkesi de içeren İran anlaşmasının 14 maddesinden ilkini uygulamamakla suçladı.

Muhbir, anlaşmanın yalnızca kağıt üzerinde kaldığı sürece Orta Doğu enerji akışının durmuş halde kalacağını da sözlerine ekledi.

Öte yandan, bakanlığın haber organı Shana'ya göre İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, Batılı paydaşların anlaşmanın ruhuna sadık kalmaları durumunda yüzlerce yatırım fırsatının ve sözleşme modelinin hazır olduğunu ifade etti.

İSRAİL, LÜBNAN'DAKİ BİRLİKLERİNİ SAVUNMA SÖZÜ VERDİ

İran medyasının aktardığına göre, barış çabalarında arabuluculuk yapan Katar'a ait tesisteki İran heyetinde Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin yanı sıra üst düzey güvenlik, merkez bankası ve petrol yetkilileri de yer alıyor.

ABD müzakere heyetinde Vance'in yanı sıra özel temsilciler Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner de bulunuyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghai, karşı tarafın geçmişte anlaşmalara uymadığına dikkat çekerek, İran'ın taahhütlerin yerine getirilmesi konusunda ısrarcı olacağını söyledi.

Pakistan, Başbakan Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Seyid Asım Munir'in, üzerinde helikopterlerin uçtuğu tesisteki görüşmelere katılmak üzere bölgeye vardığını açıkladı.

ABD'den ayrılmadan önce Fox News'a verdiği demeçte Vance, ateşkesin kalıcı olacağına inandığını ve Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına dair herhangi bir kanıt görmediğini belirtti.

Lübnan'daki çatışmaların durdurulması, Tahran'ın nükleer programı ve diğer konulara ilişkin ABD-İran görüşmelerinin başlatılması için öne sürülen koşullardan biriydi. Ancak Lübnanlı sivil savunma yetkilileri, ateşkesin yürürlüğe girmesinden saatler sonra Cumartesi günü düzenlenen İsrail saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

İsrail saldırılara karşılık verdiğini belirtirken, Hizbullah ise İsrail'e Lübnan'da "hareket özgürlüğü" tanımayacağını açıkladı.

İsrail, İran-ABD anlaşmasının tarafı olmadığını ve işgal ettiği Lübnan topraklarındaki birliklerini orada tutacağını ifade ediyor. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, ülkenin ateşkese bağlı olduğu ancak her türlü tehdide karşı harekete geçeceği vurgulandı.

İsrail yayın kuruluşu Kanal 12, Başbakan ve Savunma Bakanı'nın orduya Lübnan'da ateşi kesmesi talimatı verdiğini, ancak ele geçirilen bölgelerden çekilme olmayacağını bildirdiğini aktardı.

Reuters ile paylaşılan İsrail İbrani Üniversitesi anketine göre, İsraillilerin yaklaşık %92'si ortak İsrail-ABD askeri harekatından İran'ın İsrail'e kıyasla daha fazla kazançlı çıktığına inanırken, sadece %8'lik bir kesim İsrail'in zaferle ayrıldığını düşünüyor.

İsraillilerin neredeyse %90'ı savaş hedeflerine ulaşılamadığını belirtirken, %30'dan azı Başbakan Binyamin Netanyahu'nun büyük başarılar elde edildiğine dair iddialarına inanıyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart'tan bu yana düzenlenen İsrail saldırılarında —sağlık görevlileri, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere— 4.057 kişinin hayatını kaybettiğini, ancak bu sayıya kaç savaşçının dahil olduğunu belirtmediğini açıkladı.

İsrailli yetkililer, Hizbullah ile yaşanan çatışmalarda en az 32 asker ve dört sivilin öldüğünü ifade ediyor.

Kaynak: R

JD Vance barış görüşmeleri yürütürken Trump, Hürmüz konusunda İran'ı tehdit etti

Başkan Donald Trump, daha kapsamlı bir barış anlaşmasına varmayı amaçlayan görüşmeler kapsamında JD Vance İsviçre'de İranlı yetkililerle iyimser bir havada temaslarda bulunurken, Hürmüz Boğazı'nı açık tutma anlaşmasına sadık kalmaması halinde İran'ı yeni saldırılarla tehdit etti.

Müzakereler başlarken Vance, önümüzdeki 60 günü İran'ın nükleer programını ele alan bir anlaşma üzerinde uzlaşmak için kullanarak ABD ve İran'ın ilişkilerinde "yeni bir sayfa açabileceğini" umduğunu ifade etti.

Ancak iki ülke arasında geçen hafta duyurulan ateşkes, İran ordusunun Cumartesi günü Lübnan'a yönelik İsrail saldırılarına misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklamasıyla yeni bir sınavla karşı karşıya kaldı.

Trump, Pazar günü Truth Social'da yaptığı paylaşımda, "İran, Lübnan'daki yüksek ücretli vekillerinin sorun çıkarmasına derhal son vermelidir," dedi. "Eğer bunu yapmazlarsa, tıpkı geçen hafta yaptığımız gibi ama bu kez çok daha sert bir şekilde İran'ı vuracağız."

Fox News'ten Trey Yingst ile yaptığı telefon görüşmesinde Trump, Tahran'ın su yolundaki geçişe müdahale etmesi halinde İran'a saldıracağı ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü ele geçireceği tehdidinde bulundu.

Yingst'in X platformunda aktardığına göre Trump, İranlı yetkililere şunları söylediğini belirtti: "[Hürmüz Boğazı'nı] kapatırsanız ortada bir ülkeniz kalmaz. O lanet olası ülkenize bile geri dönemezsiniz."

Bu arada Vance, daha kapsamlı bir barış anlaşmasının ayrıntılarını belirlemeyi amaçlayan 60 günlük bir süreci başlatmak üzere —"Luzern Gölü Zirvesi" olarak adlandırılan toplantıda— İranlı müzakerecilerle bir araya geldiği İsviçre'de çok daha farklı bir üslup sergiledi.

Vance, "Şu an önümüzdeki soru şu: Birlikte daha neler başarabiliriz? Yeni bir sayfa açabilir miyiz?" dedi.

"Ortadoğu'daki ilişkileri kalıcı olarak değiştirebilir miyiz, yoksa işleri eski yöntemlerle yürütmeye mi döneriz? Eski yöntemler bizim tercihimiz değil ama kesinlikle gerçekleşmesi gayet muhtemel bir senaryo."

Vance ziyaret öncesinde yaptığı açıklamada; görüşmelerin yapısını oluşturmanın, nükleer konularda ilerleme kaydetmenin ve kalıcı barış çabalarını tehdit eden, İsrail ile İran destekli militan grup Hizbullah arasındaki çatışmaların sürdüğü Lübnan'da ateşkes sağlamanın en önemli öncelikleri olduğunu belirtmişti. ABD müzakere heyeti, Cumartesi günü İsviçre'ye ulaşan Beyaz Saray temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'i içeriyor. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderliğindeki İran heyeti ise aynı günün ilerleyen saatlerinde geldi. Görüşmelerde Pakistanlı ve Katarlı yetkililer arabuluculuk yapıyor.

Trump'ın geçen hafta Fransa'daki Versailles Sarayı'nda imzaladığı mutabakat zaptı; yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığın serbest bırakılması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sona erdirilmesi de dahil olmak üzere, erken adımlar atma sorumluluğunu ABD'ye yüklüyor. Taraflar, ayrıntıları netleştirmek ve müzakerecileri yıllardır uğraştıran sorunları çözüme kavuşturmak amacıyla iki aylık bir takvim belirledi.

İran, yakıt nakliyesi açısından hayati öneme sahip olan ve kapanması petrol ile gaz fiyatlarını artıran Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerinin serbestçe yapılmasına izin verme sözü verdi. Anlaşma ayrıca, İran için temel bir mesele olan Lübnan'daki askeri operasyonların sona erdirilmesini de öngörüyor; bu durum, anlaşmaya taraf olmayan ve anlaşmayı reddeden İsrail'in Hizbullah'a yönelik saldırılarını durdurması için Trump yönetiminin İsrail'e baskı yapmasını gerektiriyor.

ABD istihbarat teşkilatları yönetimi, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Lübnan'daki saldırıları sürdürme niyetini korumasının muhtemel olduğu ve bunun Trump'ın uzun vadeli bir anlaşma müzakere etme çabalarını baltalayabileceği konusunda uyardı.

Cumartesi günü İsrail hükümeti, ordusuna Lübnan'daki operasyonları savunma amaçlı tedbirlerle sınırlama talimatı verdi.

Pazar öğleden sonra çatışmaların hafiflediği görüldü; Lübnan'a yönelik İsrail saldırılarına veya İsrail hedeflerine yönelik Hizbullah saldırılarına dair herhangi bir rapor gelmedi.

Yeni talimatın, ABD ile İran arasındaki ön barış anlaşmasını boşa çıkarma riski taşıyan Cuma ve Cumartesi günkü ölümcül çatışmaların ardındaki gerilimi gerçekten yatıştırıp yatırmayacağı belirsizliğini koruyordu.

Lübnan'da son haftalarda birçok kez ateşkes ilan edildi, bu ateşkesler bozuldu ve yeniden yürürlüğe girdi; çatışmaların büyük ölçüde devam etmesinin nedeni ise tarafların neyin "savunma amaçlı eylem" sayılacağı konusunda anlaşmazlığa düşmesiydi.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz Pazar günü yaptığı açıklamada, birliklerin Lübnan'daki tehditleri etkisiz hale getirmek için kısıtlama olmaksızın hareket etmekte serbest olduğunu ve kuvvetlerin, İsrail'in "güvenlik bölgesi" olarak adlandırdığı —sınır boyunca uzanan ve İsrail askeri kontrolü altındaki yaklaşık altı mil derinliğindeki Güney Lübnan toprak şeridi— bölgede konuşlu kalmaya devam edeceğini belirtti. İsviçre'ye hareketinden önce yaptığı açıklamalarda Vance, "manşetlere rağmen oradaki durumun aslında iyileşmekte olduğunu" ve ABD'nin durumu "aktif bir şekilde yönettiğini" belirterek gerilimi önemsizmiş gibi gösterdi.

Vance, "İsrail ve Lübnan'ın her ikisinin de emniyet ve güvenliğini sağlamak adına sürekli yönetmemiz gereken bir durum olacak," diye ekledi.

Ön anlaşmanın imzalanması ve ülkelerin boğazdaki geçişlere yönelik tüm kısıtlamaları kaldırma konusunda mutabık kalmasının ardından, mahsur kalan gemiler Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapmaya temkinli bir şekilde başlamıştı.

ABD ordusu, İran'ın Cumartesi günü boğazın kapatılacağına dair duyurusuna rağmen ticari gemilerin su yolunu kullanmaya devam ettiğini belirterek; 55 ticaret gemisi ile 17 milyon varil petrolün geçiş yaptığını açıkladı ve boğazın kapalı olduğu iddiasını reddetti.

Gemi takip siteleri, son 24 saat içinde çok sayıda ham petrol tankerinin boğazdan geçtiğini ve bu gemilerin İran tarafı yerine Umman kıyılarına yakın bir rotayı izlediğini gösteriyor.

Kaynak: TWP

Senatör Cory Booker, Trump ve İsrail'in Orta Doğu'da barışa giden yolları sekteye uğratması konusunda insanların "çok endişeli" olması gerektiğini söylüyor

New Jersey'li Demokrat Senatör Cory Booker, Pazar günü NBC News'in "Meet the Press" programında yaptığı açıklamada; ABD ile İran arasında İsviçre'de kırılgan ateşkes görüşmeleri sürerken, Başkan Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Orta Doğu'da barışa giden uygulanabilir yolları sekteye uğratması ihtimali karşısında insanların "çok endişeli" olması gerektiğini belirtti.

İsrail'in İran ile barış müzakerelerinde güvenilir bir ortak olup olmadığı sorulduğunda Booker, her iki ülkenin liderini de eleştirdi.

Trump'ın geçmişteki mahkumiyetine ve Netanyahu'nun yolsuzluk davasına işaret eden Booker, "İsrail ve Amerika tarafında, suçlu iki başkanımız var," dedi.

Daha sonra, "Bunlar başarısız iki dünya lideri," diye ekledi. "Ve evet, bu iki liderin de Orta Doğu'da barışa giden her türlü uygulanabilir yolu sekteye uğratmaya devam etmesi konusunda çok endişelenmeliyiz. İkisi de başarısız liderler ve dünya sahnesinden çekilmelerini dört gözle bekliyorum."

NBC News daha önce, ABD istihbarat birimlerinin İsrail'in İran ile görüşmeleri daha da baltalayabileceğine inandığını bildirmişti. Görüşmeler, gerilimin tırmandığı bir dönemde ve Beyaz Saray'ın savaşı sona erdirme yönünde atılacak bir adım olarak bir mutabakat zaptı imzalandığını duyurmasından sadece birkaç gün sonra gerçekleşiyor.

İran Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Lübnan'ın güneyindeki İsrail saldırıları nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatıldığını duyurdu.

Mutabakat zaptı, diğer hükümlerin yanı sıra, boğazın 60 gün boyunca geçiş ücretinden muaf tutulmasını şart koşuyor. Pazar günü erken saatlerde Başkan Yardımcısı JD Vance, İranlı yetkililerle görüşmek üzere İsviçre'ye vardı.

Vance Pazar günü yaptığı açıklamada, "Lübnan'da ateşkesin korunmasını sağlama konusunda son birkaç gün içinde büyük ilerleme kaydedildiğini" söyledi.

ABD, İsrail, Pakistan ve Katar'a atıfta bulunarak, "Hepimiz bölgesel barış için çalışıyoruz," dedi. "Elbette oraya tam olarak nasıl ulaşılacağı konusunda zaman zaman anlaşmazlıklar olacaktır ancak Lübnan'daki mevcut durumumuz konusunda kendimi çok iyi hissediyorum. Hâlâ yapılması gereken işler var ama çalışmaya devam edeceğiz."

Vance, özel temsilci Steve Witkoff ve başkanın damadı Jared Kushner, iki ülke arasındaki anlaşmayı görüşmek üzere bir İran heyetiyle bir araya geldi. İran’ın nükleer programı da dahil olmak üzere çeşitli konularda izlenecek yolun belirlenmesini amaçlayan görüşmelere Katar ve Pakistan’dan arabulucular da katıldı.

"Meet the Press" programında, savaşı tırmandırmak yerine sona erdirmeye çalıştığı için Trump’ın takdiri hak edip etmediği sorulduğunda Booker, "Bu, birine... yani resmen kundakçılık yapıp yangın çıkaran birinin, yanan binadan dışarı kaçtığı için takdir edilmesine benziyor," dedi.

Booker, "Bu başkan, ülkeyi bir felakete sürükledi," diye ekledi. "Gücümüzü elimizden çıkardık. Düşmana boyun eğdik ve onlar şu anda bizimle alay ediyorlar."

Trump, Pazar günü Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, muhtemelen Hizbullah’ı kastederek, "İran, Lübnan’daki yüksek ücretli vekillerinin sorun çıkarmasına derhal son vermelidir," ifadesini kullandı.

Trump ayrıca, "Eğer bunu yapmazlarsa, tıpkı geçen hafta yaptığımız gibi —ama bu kez çok daha sert bir şekilde— İran’ı yeniden çok ağır vururuz!!!" diye ekledi.

Kaynak: NBC