İran İsrail ve ABD Savaşı / Sorunu - Bütün Detaylarıyla Buraya...

Trump: İran anlaşması 'büyük ölçüde müzakere edildi', Hürmüz Boğazı yeniden açılacak

ABD Başkanı Donald Trump, üç aydır devam eden savaşta bir dönüm noktasının yaklaştığına dair beklentilerin arttığı bir dönemde, Washington ile İran'ın, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açacak bir barış anlaşmasına ilişkin mutabakat zaptını "büyük ölçüde müzakere ettiklerini" söyledi.

Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, şekillenmekte olan bu anlaşmanın; ABD ve İsrail'in Şubat ayında İran'a karşı savaşı başlatmasından bu yana kapanması küresel bir enerji krizini tetikleyen hayati nakliye geçidi olan boğazı yeniden açacağını belirtti. Anlaşmanın başka neleri kapsayacağına dair ise herhangi bir bilgi vermedi.

Trump Cumartesi günü Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "Anlaşmanın son yönleri ve detayları şu anda görüşülüyor ve kısa süre içinde duyurulacak," ifadelerine yer verdi.

ABD ve İran'daki çeşitli basın organları, bir anlaşmayla sonuçlanabilecek bu mutabakat zaptının; aylardır süren çatışmalara son verilmesi, su yolunun kısa süre içinde yeniden açılması ve ABD'nin İran'a uyguladığı ablukanın kaldırılmasına yönelik aşamalı bir çerçeve sunduğunu bildirdi. Söz konusu haberlerde ayrıca, Washington'ın İran'ın vazgeçmesi konusunda ısrar ettiği zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin planların, 30 ila 60 gün içinde müzakere edileceği belirtildi.

Hindistan ziyareti kapsamında bulunan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Pazar günü yeni gelişmelerin yaşanabileceğini ve boğazla ilgili iyi haberlerin saatler içinde gelebileceğini ifade etti. Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı kaynak ise, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin mutabakat zaptını onaylaması durumunda, belgenin nihai onay için Yüce Lider Ayetullah Mojtaba Khamenei'ye gönderileceğini aktardı.

Ancak İran'ın Tasnim haber ajansı, anlaşmanın bir veya iki maddesi üzerinde hâlâ görüş ayrılıklarının bulunduğunu duyurdu. Tasnim, ismini açıklamadığı bir kaynağa dayandırdığı haberinde, ABD'nin engel çıkarmaya devam etmesi halinde nihai bir uzlaşıya varılmasının mümkün olmayacağını belirtti.

GÖZLER İRAN'IN NÜKLEER PROGRAMINDA

Kırılgan bir ateşkesi kalıcı hale getirecek bir anlaşma, piyasalara rahat nefes aldırsa da; yakıt, gübre ve gıda maliyetlerini tırmandıran küresel enerji krizini hemen sona erdirmeyecektir.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin ulusal petrol şirketi ADNOC'un başkanı geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, savaş şu an sona erse bile, boğaz üzerinden sağlanan tam kapasiteli petrol akışının 2027'nin ilk veya ikinci çeyreğinden önce tam anlamıyla normale dönmeyeceğini ifade etti. Axios, Cumartesi günü geç saatlerde, ABD ve İran'ın bir anlaşmaya varmaya yakın olduklarını; bu anlaşmanın, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmamasını ve İran'ın petrolünü serbestçe satabilmesini kapsayacağını bildirdi.

ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde ABD'li yayın organı, buna karşılık ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını ve İran petrolüne yönelik bazı yaptırımlardan feragat edeceğini belirtti.

Axios ayrıca, taslak anlaşmanın, İran'ın nükleer silah edinme peşinde asla koşmayacağına dair taahhütleri de içerdiğini ifade etti.

Trump, çatışma süresince çeşitli savaş hedefleri öne sürmüş olsa da, ABD'nin İran'a saldırmasının temel amacının, bu ülkenin nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu defalarca dile getirmişti.

İran, bu tür silahların peşinde olduğu iddialarını uzun süredir reddetmekte ve sivil amaçlarla uranyum zenginleştirme hakkına sahip olduğunu savunmaktadır; ancak İran'ın ulaştığı saflık düzeyi, enerji üretimi için gerekli olan seviyenin çok üzerindedir.

İran'ın Fars Haber Ajansı, taslak metnin ayrıca, ABD ve müttefiklerinin İran'a veya İran'ın müttefiklerine saldırmayacağını; buna karşılık İran'ın da onlara yönelik önleyici saldırılar başlatmayacağını taahhüt ettiğini aktardı.

Önde gelen İsrailli siyasetçi Benny Gantz, İran destekli Hizbullah milisleriyle çatışma halinde olduğu Lübnan'da, İran ile yapılacak bir anlaşmanın parçası olarak ateşkesi kabul etmenin İsrail açısından stratejik bir hata olacağını söyledi.

Gantz, X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı paylaşımda, İsrail'in sınır bölgesinde yaşayanları koruma yükümlülüğü bulunduğunu ve ABD'den gelecek bu yöndeki her türlü teklifi reddetmesi gerektiğini ifade etti.

Kaynaklar Reuters'a verdikleri demeçlerde, önerilen çerçeve anlaşmasının üç aşamada hayata geçirileceğini belirttiler: Savaşın resmen sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin çözüme kavuşturulması ve süresi uzatılabilen, daha kapsamlı bir anlaşmaya yönelik müzakereler için 30 günlük bir sürenin başlatılması.

Pakistanlı kaynaklardan biri, eğer ABD söz konusu mutabakat metnini kabul ederse, Cuma günü sona erecek olan Müslümanların bayram tatilinin ardından görüşmelerin devam edebileceğini söyledi.

Savaşın ABD enerji fiyatları üzerindeki etkisi nedeniyle onay oranları düşüşe geçen Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, bu hafta sonu oğlunun düğününe katılmayacağını belirtti ve Washington'da kalma nedenleri arasında İran'ı da saydı.

Tasnim Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer düzeninde yapılacak her türlü değişikliğin, ABD'nin diğer taahhütlerini yerine getirmesi şartına bağlı olduğunu bildirdi. Ajans ayrıca, yaptırımlar kapsamında dünya genelinde dondurulmuş olan bazı İran fonlarının, anlaşmanın birinci aşamasında serbest bırakılması gerektiğini ifade etti. İRAN: "HALA TARTIŞILMASI GEREKEN MESELELER VAR"

Axios'un haberine göre Trump, Cumartesi günü Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Mısır, Türkiye ve Pakistan liderleriyle görüştü; söz konusu liderler, Trump'ı ortaya çıkmakta olan çerçeveyi kabul etmeye teşvik etti.

Trump, Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmenin "çok iyi" geçtiğini yazdı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, "bu haftaki seyrin anlaşmazlıkların azaltılması yönünde olduğunu, ancak hâlâ arabulucular aracılığıyla tartışılması gereken meselelerin bulunduğunu" belirtti.

Baghaei, ABD'nin İran deniz taşımacılığına yönelik ablukası meselesinin önemli olduğunu; ancak önceliğin, yeni ABD saldırıları tehdidine ve Lübnan'daki çatışmaya son vermek olduğunu belirtti.

İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, İran Silahlı Kuvvetlerinin ateşkes süresince yeteneklerini yeniden inşa ettiğini; şayet ABD savaşı yeniden başlatırsa, bunun sonuçlarının çatışmanın başlangıcındakinden "daha sert ve acı" olacağını ifade etti.

Kaynak: R