Görüş: İran, sadece kaybetmeyerek ABD'yi yenebilir

Güçlü ile zayıf arasındaki o klasik çatışmada —üstün askeri güç ile ona kıyasla daha zayıf olanın mücadelesinde— tarih, her zaman güçlüden yana olmamıştır.

Davut'un, dev Golyat'ı devirirken şanslı mı yoksa yetenekli mi olduğu bir yana; o düellonun sonucu, tarih boyunca yankılanmaya devam etmiştir. ABD için ise durum şudur: İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ülke, çok sık bir "Golyat"a dönüşmüş ve bir dizi nispeten küçük "Davut" tarafından dize getirilmiştir.

Davut, kafaya isabet eden tek bir atışla zafere ulaşmış olsa da; günümüzün "Davut"ları, sadece kaybetmeyerek kazanmaktadır. Vietnam ve Afganistan, bunun iki önemli örneğiydi. 2003 sonrası Irak ise üçüncü bir örnektir. Her üç vakada da ABD ordusu, sahadaki her bir muharebeyi kazanmıştır. Ve yine her üç vakada da ABD; çatışmanın tüm tarafları adına, hem can hem de mal bakımından çok ağır bedeller ödeyerek yenilgiye uğramıştır.

Vietnam'daki yıkıma giden yol; sözde "domino teorisi" ve bu teorinin doğal uzantısı ve temel gerekçesi olan —Moskova ve Pekin'den kaynaklandığı varsayılan— o "yekpare Komünist tehdit" ile döşenmişti. Hatırlamayanlar veya bu konuda bilgisi olmayanlar için belirtelim: Bu kavramın kökeni, Fransa'nın Dien Bien Phu'da aldığı o feci yenilginin ardından, 1954 yılında Fransız Çinhindi'nin kuzey ve güney bölgelerine bölündüğü Eisenhower yönetimi dönemine dayanmaktadır. Bu teorinin temel fikri şuydu: Eğer Güneydoğu Asya'daki ülkelerden biri Komünizmin eline geçerse, diğerleri de tıpkı bir sıra halinde dizilmiş domino taşları gibi art arda yıkılacaktı.

Kasım 1963'te Başkan John F. Kennedy'nin suikasta kurban gitmesinin ve Lyndon Johnson'ın Vietnam Savaşı'nda başkomutanlık görevini devralmasının ardından Johnson, şu sözleri sarf etmişti: "Eğer Komünistleri Mekong Nehri kıyısında durduramazsak, onlarla Mississippi Nehri kıyısında savaşmak zorunda kalırız."

Silah gücü bakımından umutsuzca geride olan Kuzey Vietnam'ın elinde nasıl bir strateji vardı? Sadece tek bir strateji: Kaybetmeyerek kazanmak. Savaş meydanını; zamanla, ülkelerine geri dönen Amerikan askerlerinin ceset torbalarını ve ABD'nin bombaları ile ateş gücü tarafından yerle bir edilen Vietnam topraklarını izlemekten yorgun düşecek olan Amerikalıların oturma odalarına taşımak.

Bu strateji sadece işe yaramakla kalmadı; aynı zamanda ABD'nin liderini siyasi açıdan "başsız" bıraktı ve onu, ikinci bir başkanlık dönemi için aday olmamaya —hatta böyle bir teklifi kabul etmemeye— mecbur bıraktı. Nihayet 1975 yılında, son birkaç Amerikalı da Saigon'dan ayrıldı; bu ayrılış, nihai yenilginin tescili niteliğindeydi. Benzer şekilde, Afganistan'da, 2001 yılının sonlarında başlayan Kalıcı Özgürlük Operasyonu'ndan birkaç hafta sonra, Taliban tam bir geri çekilme içindeydi. Ancak, yirmi yıl sonra, Vietnam'da olduğu gibi, ABD oradan ayrıldı. Kaybetmemekle elde edilen bir başka zafer daha.

Irak biraz farklıydı. ABD, Irak'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu gerekçesiyle işgali planladı. Kısmen, Başkan George W. Bush daha yüksek bir ütopik vizyonla motive olmuştu. Bush, Irak'ı demokratikleştirerek, Suudi Arabistan da dahil olmak üzere Büyük Orta Doğu'nun da aynı yolu izlemesini sağlayabileceğine inandığını söyledi. İkinci bir bonus ise İsrail'in güvenliğinin sağlanacağıydı. Ama hayır - Bush, diğer tarafın demokrasinin cazibesine kapılmayarak kaybetmekten kaçınması nedeniyle yenildi.

Bugünkü mesele, İran'daki savaşın nasıl sona ereceğidir. Afganistan, görev kapsamının genişlemesi nedeniyle başarısız oldu. Usame bin Ladin'i adalete teslim etme ihtiyacı, bir aşiret devletini demokratikleştirme yönündeki nafile girişimlerin önüne geçti. Irak savaşı, savaşın gerekçeleri olan kitle imha silahları ve demokratikleşme gibi temellerin ölümcül derecede hatalı olması nedeniyle yenilgiye uğradı. İran'daki savaş da benzer yanlış değerlendirmelerden muzdarip. İlk olarak, İran'ın ABD'ye ulaşacak nükleer silah ve uzun menzilli füzeler geliştirmeye yakın olduğu yalanı ortaya atıldı.

Bu korku sadece Trump yönetimine özgü değildi. Obama-Biden yönetimlerinin on iki yılı da İran'ın nükleer kapasitesi konusunda endişeliydi. Ancak Başkan Barack Obama, İran'ın asla nükleer silah geliştirmesini engelleyecek bir nükleer anlaşmayı yürürlüğe koymayı başardı. Trump bu anlaşmayı feshetti, ancak İsrail ile birlikte Haziran 2025'te Gece Yarısı Çekiç baskınıyla İran'ın nükleer kapasitesini "yok etti".

Şimdi, savaşın beşinci haftasında, ABD ve İsrail, İran'ın zayıf hava kuvvetlerini ve deniz kuvvetlerini ve bir dereceye kadar füze ve insansız hava aracı kapasitesini neredeyse tamamen yok etti. Ancak İran'ın başarı ölçütleri, imha edilen gemiler veya uçaklar değil. Bunlar, bir galon benzinin maliyeti ve Dow Jones ile NASDAQ ortalamalarıdır.

Trump, ABD'nin Kuzey Vietnam'a yaptığı gibi İran'ı taş devrine geri bombalasa bile, kim kazanmış olacak?

Bunun nasıl sonuçlanacağını tahmin etmek imkansız. Ama eğer tarihin bir oyu varsa, Trump endişelenmeli. Kaybetmeyerek kazanmak sıklıkla işe yarar.

Kaynak: The Hill

ABD savaş uçağı İran'da omuzdan fırlatılan bir füze ile düşürüldü

Başkan Donald Trump, Amerikan F-15 savaş uçağının İran'da omuzdan fırlatılan bir füze ile düşürüldüğünü ve iki pilotun dramatik bir şekilde kurtarıldığını söyledi; bu, çatışmanın karmaşıklığını ve Tahran'ın hala oluşturduğu tehlikeleri çarpıcı bir şekilde hatırlatıyor.

Trump ve üst düzey yetkilileri, altı haftalık operasyonun İran ordusunu harap ettiğini, donanmasını ve hava kuvvetlerini neredeyse tamamen yok ettiğini ve sayısız füze rampası, fırlatma rampası ve insansız hava aracı fabrikasına zarar verdiğini söyledi. ABD Merkez Komutanlığı Pazartesi günü, şu ana kadar 13.000'den fazla hedefi vurduğunu ve 150'den fazla İran gemisine hasar verdiğini veya imha ettiğini açıkladı.

Ancak konvansiyonel askeri yeteneklerin etkisiz hale getirilmesi, Trump'ın İran içinde başka bir görev için Amerikan birliklerini karaya göndermeyi değerlendirmesiyle birlikte daha kalıcı bir tehdidi ortaya çıkarıyor: sözde asimetrik savaş, yani bireylerin veya küçük militan gruplarının Amerikan ordusuna stratejik tehditler oluşturabileceği savaş.

Trump, Pazartesi günü Beyaz Saray brifing odasında İran'ın neredeyse tamamen kapattığı Hürmüz Boğazı hakkında sorulan bir soruya verdiği cevapta bu gerçeği ilk kez kabul etti.

"Onları alt edebiliriz, ancak boğazı kapatmak için tek bir teröriste ihtiyacımız var," dedi.

Perşembe günü Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında Trump, iki pilotun kurtarılmasıyla ilgili Hollywood filmlerini andıran ayrıntıları açıkladı. Pilot kazadan kısa bir süre sonra kurtarıldıktan sonra, CIA, dağlık arazide saklanan ikinci pilotun, yani silah sistemleri subayının veya "arka koltukta oturan" kişinin yerini tespit etti.

Trump, "Kanatlar arasında kanlar akarak tırmandı, kendi yaralarını tedavi etti ve konumunu iletmek için Amerikan kuvvetleriyle iletişime geçti," dedi.

Trump ve diğerlerinin söylediğine göre, pilot yaklaşık 48 saat süren çilesi sırasında konumunu bildiren bir sinyal vericiyi aktif hale getirdikten sonra, ABD, cesur bir kurtarma operasyonunda İran'a, çoğu alçak irtifada olmak üzere 20'den fazla askeri uçak gönderdi.

Ancak bu zamana karşı bir yarıştı; İran rejimi, havacıyı bulmak için bölgeye binlerce askerini gönderdi.

ABD özel operasyon güçleri yaralı havacıyı bulmak için acele ederken, CIA Direktörü John Ratcliffe Pazartesi günü yaptığı açıklamada, CIA'nın İran güçlerini Hava Kuvvetleri subayının zaten kurtarıldığına ikna etmek için bir aldatma kampanyası başlattığını söyledi.

“Düşen havacının yerini mümkün olduğunca çabuk tespit etmek, aynı zamanda da düşmanlarımızı yanlış yönlendirmeye devam etmek bizim için hayati önem taşıyordu,” dedi.

Ratcliffe, ABD’nin arama-kurtarma operasyonunun “çölün ortasında tek bir kum tanesini aramaya benzediğini” ifade etti.

Bazen yerel muhalif güçlerle koordinasyonu da içeren aldatma taktikleri; düşman topraklarında mahsur kalan askerlerin veya havacıların kurtarılmasına yönelik operasyonlarda, CIA ve ABD ordusu için standart bir yöntemdir.

Havacılar, yer belirleme cihazlarını (beacon) idareli kullanmaları; aksi takdirde düşmanları konumları hakkında uyarma riskiyle karşı karşıya kalacakları yönünde eğitilirler. Ancak Ratcliffe’e göre, söz konusu havacı “düşman için hâlâ görünmezdi; fakat CIA için değildi.”

Bu bilgi, orduya ve Beyaz Saray’a iletildi.

Ancak ordu, son dakikada beklenmedik bir aksilikle karşılaştı: İki uçak kuma saplandı ve ABD, bunların yerine yenilerini getirmek üzere bir yedek planı devreye sokmak zorunda kaldı. Trump ve diğer yetkililerin Pazartesi günü yaptıkları açıklamalara göre; söz konusu iki uçak ve bunlara ek olarak iki uçak daha, ABD ülkeyi terk etmeden önce, bizzat ABD güçleri tarafından kasıtlı olarak imha edildi.

Havacının kurtarılması, İran topraklarında —sınırlı bir süreyle dahi olsa— operasyon yürütmenin barındırdığı tehlikeleri de gözler önüne sermektedir. NBC News’in haberine göre ABD ordusu; İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunu ele geçirmeye, İran petrol tesislerini zapt etmeye veya İran limanlarına ya da Basra Körfezi’ndeki küçük adalara asker konuşlandırarak Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliğini sağlamaya yönelik potansiyel operasyonlar da dahil olmak üzere, kara birliklerinin kullanımını öngören çeşitli seçenekleri Trump’ın değerlendirmesine sundu. Bu operasyonlardan herhangi birinin hayata geçirilmesi, çok daha ciddi ve uzun süreli riskleri beraberinde getirecektir.

Askeri analistlere göre; yaralı havacıyı bulmaya yönelik çabalar yaklaşık iki gün sürmüş olsa da, Hürmüz Boğazı’nda yürütülecek veya Harg Adası’ndaki petrol terminalini hedef alacak bir operasyon çok daha fazla sayıda askeri birlik gerektirecek; ayrıca Deniz Piyadelerinin veya diğer kara kuvvetlerinin söz konusu adaları günlerce —hatta muhtemelen haftalarca— ellerinde tutmaları anlamına gelebilecekti. Bu süreçte, arazide görev yapan birlikler İran’a ait seyir füzelerinin, insansız hava araçlarının veya denizden gelecek saldırıların hedefi olma riskiyle karşı karşıya kalabilirdi.

İki eski üst düzey subayın değerlendirmelerine göre; yaklaşık 1.000 pound (yaklaşık 450 kg) ağırlığındaki zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirmeye veya etkisiz hale getirmeye yönelik bir operasyonun gerçekleştirilmesi durumunda, ABD kuvvetlerinin İran topraklarının derinliklerinde belirli bir bölgeyi (çevreyi) birkaç gün boyunca kontrol altında tutmaları büyük olasılıkla zorunlu hale gelecekti. Trump, Pazartesi günü, savaşı ne zaman sonlandırabileceğini veya askeri harekatın bundan sonraki seyrinin ne olacağını açıklamaktan kaçındı; ancak İran'ı tehdit ederek, rejime bir anlaşmayı kabul etmesi için Salı günü saat 20.00'ye kadar süre tanıdı.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da içeren bir anlaşmaya varılamaması durumunda, İran'ı "Taş Devri'ne" geri döndürecek şekilde bombalama tehdidinde bulundu.

Trump, "Ondan sonra ne köprüleri kalır, ne de elektrik santralleri; Taş Devri, evet," dedi.

Sivil altyapının hedef alınması, savaş suçu olarak değerlendirilebilir.

İran, Trump’ın son ültimatomuna rağmen savaşın kalıcı olarak sona ermesini talep ediyor. Ülke, arabulucular vasıtasıyla iletilen geçici ateşkes önerilerini kamuoyu önünde reddetti.

Düşürülen F-15 uçağının yanı sıra İranlılar, geçen hafta bir A-10 Warthog uçağını da düşürdü; ayrıca çok sayıda ABD askeri helikopterini ve 15’ten fazla Reaper insansız hava aracını başarıyla hedef aldı. İran’ın ABD askeri uçaklarına yönelik saldırıları; Trump, İran’ın elinde herhangi bir uçaksavar teçhizatı bulunmadığını iddia etmiş olsa da, ABD ve İsrail’in İran’ın füzeleri, insansız hava araçları ve hava savunma sistemlerinin oluşturduğu tehdidi henüz tam anlamıyla bertaraf edemediğini gösteriyor.

Savunma Bakanı Pete Hegseth, söz konusu pilotu kurtarma çabalarından ötürü Trump yönetimini genel hatlarıyla takdir etti ve ulusal güvenlik yetkilileri arasında, neredeyse tam iki gün boyunca kesintisiz devam eden bir koordinasyon görüşmesine dikkat çekti.

Hegseth gazetecilere yaptığı açıklamada, “45 saat 56 dakika boyunca, koordinasyon sağlamak amacıyla bu görüşmeyi açık tuttuk,” dedi ve ekledi: “Görevimizden bir an olsun gözümüzü ayırmadık.”

Bakan, “Toplantı hiç kesilmedi. Planlama süreci bir an olsun durmadı,” ifadelerini kullandı.

Kaynak: NBC NEWS

Trump'ın İran ültimatomu için belirlediği son tarih ne zaman ve bu ne anlama geliyor?

Başkan Donald Trump, hafta sonu İran'a yönelik kapsamlı bir saldırı için kesin bir son tarih belirledi; rejime, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması, aksi takdirde ülkenin kritik altyapı tesislerine yönelik hedefli saldırılarla karşılaşacağı uyarısında bulundu.

7 Nisan Salı günü, belirlediği son tarih için geri sayım sürerken Başkan, İran'ın elektrik santrallerini ve köprülerini bombalama tehditlerini daha da sertleştirdi.

Trump, 7 Nisan tarihli bir sosyal medya paylaşımında, "Bu gece koca bir medeniyet yok olacak ve bir daha asla geri getirilemeyecek. Bunun olmasını istemem ama muhtemelen olacak," ifadelerine yer verdi.

İşte Başkan'ın İran ültimatomu hakkında bilmeniz gerekenler.

Trump'ın ültimatomu nedir?

Trump, Paskalya Pazarı'na denk gelen 5 Nisan'da sosyal medyaya başvurarak İran'a yönelik küfürlü ifadeler içeren sert bir tehdit savurdu; ülke hükümetine Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması, aksi takdirde bunun sonuçlarına katlanması gerektiğini söyledi.

Trump, 5 Nisan'da Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "Salı günü İran için 'Elektrik Santralleri Günü' ve 'Köprüler Günü' olacak; hepsi tek bir günde yaşanacak. Bunun bir benzeri daha görülmemiş olacak!!!" diye yazdı. "Açın o lanet olası Boğaz'ı, sizi çılgın piçler; yoksa cehennem azabı yaşayacaksınız — SADECE İZLEYİN!" Başkan mesajını, "Hamdolsun Allah'a," sözleriyle noktaladı.

Bu, Trump'ın İran'a verdiği ilk ültimatom mu?

Başkan daha önce de benzer tehditlerde bulunmuştu; bu süreç, İran'a kritik petrol ticaret yolunu yeniden açması için 48 saat süre tanıdığı —aksi takdirde elektrik santrallerini bombalayacağını söylediği— 21 Mart tarihinde başlamıştı.

İki gün sonra, 23 Mart'ta ise İran ile devam eden müzakereleri gerekçe göstererek bu süreyi beş gün uzattı. Trump, yönetiminin kiminle görüştüğünü açıklamaktan kaçındı; İranlı yetkiliyi yalnızca, İran'ın yeni Yüce Lideri Mojtaba Khamenei olmadığını belirttiği "üst düzey bir isim" olarak tanımladı.

İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da dahil olmak üzere İranlı yetkililer, herhangi bir görüşmenin devam ettiği iddialarını kesin bir dille yalanladı.

26 Mart'ta Başkan, bu süreci bir kez daha erteledi. Trump, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, aksini iddia eden raporlara rağmen İran ile "görüşmelerin devam ettiğini" ve bu görüşmelerin "gayet iyi gittiğini" ifade etti. Trump, paylaşımında, "İran Hükümeti'nin talebi üzerine, lütfen bu bildirimin, Enerji Santralleri'ni imha etme sürecini 10 gün süreyle, Doğu Saati'ne göre 6 Nisan 2026 Pazartesi günü saat 20.00'ye kadar askıya aldığımı beyan ettiğini kabul ediniz," ifadelerine yer verdi.

Trump, söz konusu paylaşımı takip eden günlerde de İran altyapısını bombalamaya yönelik tehditler savurmaya devam etti. 4 Nisan'da Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması için "vaktin daraldığını" belirterek, "Üzerlerine cehennemin tüm ateşi yağmadan önce 48 saatleri var," diye yazdı.

Ardından 5 Nisan'da Trump yeni bir son tarih belirledi; boğazın yeniden açılmaması durumunda, 7 Nisan Salı gününü "Enerji Santralleri Günü ve Köprüler Günü" olarak adlandırdı.

Ültimatomun son tarihi ne zaman?

Trump, Tahran'a Hürmüz Boğazı'nı açması için 7 Nisan saat 20.00'ye kadar süre tanıdı.

ABD'nin askeri müdahalesinin durdurulması için ne olması gerekiyor?

Trump, İran'ın; Basra Körfezi'ni Umman Körfezi ve Arap Denizi'ne bağlayan dar su yolu olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması gerektiğini belirtti. Kapanmadan önce bu boğaz, dünyadaki petrol sevkiyatının yaklaşık %20'sini ve deniz yoluyla taşınan sıvılaştırılmış doğal gazın yine yaklaşık %20'sini karşılıyordu.

Daha fazlası: Hürmüz Boğazı nedir? Bu hayati su yolu hakkında bilinmesi gerekenler

Mart ayının başından bu yana fiilen kapalı olan boğazın durumu, dünya petrol piyasasını derhal sekteye uğratmış ve enerji fiyatlarında sert bir yükselişe yol açmıştır. İran, boğazdan geçmeye çalışan gemileri "ateşe verme" tehdidinde bulunmuş; 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana düzinelerce tankere ve diğer gemilere saldırılar düzenlemiştir.

İran, Trump'ın ültimatomuna nasıl yanıt verdi?

İran devlet medyasına göre; süre dolmadan bir gün önce, 6 Nisan'da, İran savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ve Pakistan tarafından desteklenen bir ateşkes önerisini reddetti ve 10 maddelik bir yanıt yayımladı. Trump bu karşı öneriyi "çok önemli" olarak nitelendirdi; ancak "yeterince iyi olmadığını" ifade etti.

Sürenin dolmasına saatler kala İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, "14 milyondan fazla gururlu İranlının, İran'ı savunmak uğruna canlarını feda etmek için bugüne dek kayıt yaptırdığını" belirtti.

Ültimatomla ilgili son durum nedir?

Reuters ve NewsNation'ın haberine göre, İran'a yönelik savaş operasyonları hakkında Doğu Saati'ne (ET) göre sabah 08.00'de yapılması planlanan basın brifingi iptal edildi.

Söz konusu brifingin, Trump'ın İran altyapısına yönelik saldırılar için belirlediği sürenin dolmasından 12 saat önce, Pentagon'da gerçekleştirilmesi bekleniyordu. Brifinge, Pentagon Başkanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine'in başkanlık etmesi öngörülüyordu.

Pentagon, yetkililerin brifingi neden iptal ettiğine dair yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.

Kaynak: USA TODAY