Yeni bir rapora göre, Dünya'nın hayati belirtileri endişe verici

Bu yazın ve sonbaharın şu ana kadarki her haftası, rekor kıran sıcaklıklar veya tarihi fırtınalarla ilgili haberleri beraberinde getirdi: Bu Temmuz ayı, ABD'nin bitişik eyaletleri (Alaska ve Hawaii hariç ana kara bölgesi) için kayıtlara geçen en sıcak ay oldu. Sadece Kaliforniya'da, sıcaklıklar son dört gün boyunca 100 Fahrenheit derecenin (yaklaşık 38 santigrat derece) üzerinde seyretti; bu, kayıtlara geçen en uzun süreli sıcak hava dalgasıydı. Ayrıca, benzeri görülmemiş bir El Niño etkisinin tetiklediği son beş Pasifik kasırgası, güç ve kalıcılık açısından yeni rekorlar kırdı.

Şimdi ise Çarşamba günü BioScience dergisinde yayımlanan ve her yıl hazırlanan yedinci "iklimin durumu" raporu, 2026 yılının nasıl geçtiğini verilerle gözler önüne seriyor: Tehlikeli ve öngörülemez bir iklim düzeniyle karşı karşıyayız. Çalışma; atmosferik karbon seviyeleri, okyanus sıcaklık değişimleri ve yangınlarda kül olan arazi miktarı gibi iklim değişikliğinin 16 temel göstergesine dair en güncel verileri değerlendirdi.

Oregon Eyalet Üniversitesi'nde ekoloji profesörü ve yeni çalışmanın başyazarı olan William J. Ripple, "Bugün 30 yaşında olan birinin, yaşamı boyunca iklimle ilgili kritik eşik noktalarına (tipping points) bağlı büyük değişimlere tanık olma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorum," dedi.

İklim, bilim ve teknoloji üzerine haberler ve rehberlik. Ücretsiz kaydolun.

Yine de çözüm adına bir miktar umut var. Rapor, geniş çapta uygulandığı takdirde iklimin gidişatını değiştirebilecek araçlar da sunuyor. Ayrıca, düşük emisyonlu enerji teknolojilerinde kaydedilen ilerlemelere dikkat çekerek, bu tür kaynaklara yapılan yatırımların artmasıyla gezegenin bir "Elektrik Çağı"na girmiş olabileceğine işaret ediyor.

Rapor, 2026 yılında en etkili üç sera gazının —karbondioksit, metan ve azot oksit— rekor seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Bunlardan ilki büyük ölçüde fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanıyor; nüfus artmaya devam ettikçe (küresel ölçekte haftada yaklaşık 1,3 milyon kişi artıyor) petrol, doğal gaz ve kömür kullanımı da artış gösteriyor. Yeni çalışma, 2025 yılında toplam fosil yakıt tüketiminin yüzde 0,9 oranında arttığını ve enerji kaynaklı karbondioksit emisyonlarının tarihte ilk kez 41 gigatonun üzerine çıktığını tespit etti. Nüfusun artması gıdaya olan talebin de artması anlamına geliyor; nitekim kişi başına düşen et üretimi rekor seviyelerde seyrediyor. Devasa miktarda metan gazı salımına yol açan çiftlik hayvanı popülasyonu, haftada tahminen 700.000 baş artış gösteriyor.

Bu arada, sığır yetiştiriciliğine ayrılmamış arazilerde ormanlar yanmaya devam ediyor. 2025 yılında yangınlar sonucunda 10,8 milyon hektarlık alan yok oldu; bu, kayıtlara geçen en büyük üçüncü yıkım olarak kayda geçti. Bu durum, araştırmayı hazırlayanların Dünya genelinde giderek arttığını belirttiği enerji dengesizliğine katkıda bulunan pek çok faktörden biri; gezegen atmosfere daha fazla enerji yayarken, aynı zamanda enerjiyi geri soğurma kapasitesini yitiriyor.

Raporun dikkat çektiği bir diğer husus da, okyanusların geçmişe kıyasla daha fazla enerjiyi bünyesine hapsetmek zorunda kalması ve bunun sonucunda buzul kalınlıkları ile kutup buz kütlelerinin rekor düzeyde azalmasıdır. Buzların erimesi deniz seviyelerini en yüksek noktaya taşırken, dünya genelindeki okyanuslar da ısınıyor. Bu durum, bu yılki El Niño olayının neden bu denli yıkıcı etkiler yaratmasının beklendiğinin de önemli bir parçası.

Bu tür bir geri besleme döngüsü dinamiği, raporun ortaya koyduğu temel bulgulardan biri: Gezegeni, geri dönüşü olmayan bir eşiğin ötesine sürükleyebilecek hızlanan güçler söz konusu.

Ripple şunları ekledi: "Özellikle Grönland ve Antarktika buz örtüleri, Amazon yağmur ormanları ve Atlantik okyanus akıntısının zayıflama ihtimali beni endişelendiriyor... Kritik eşiklerle ilgili kaygı verici olan husus şu ki, değişimleri geri döndürmek için artık çok geç olana dek o eşiği aştığımızı fark etmeyebiliriz."

Çalışmada yer almayan ancak British Columbia Üniversitesi İklim Gelecekleri Laboratuvarı'nın (Climate Futures Lab) direktörlüğünü yürüten Meg Mills-Novoa, "Bu raporda kullanılan çok sayıda başarılı ölçüt var," dedi ve ekledi: "Ancak beni derinden sarsan husus, buz kütleleriyle ilgili yaşananlardı. Bunlar sadece iklim değişikliğinin değil, aynı zamanda geri döndürülemez bir iklim değişikliğinin de çok önemli işaretleri."

Her trend değişmez değildir. Bir asırdan fazla bir süredir ilk kez, 2025 yılında yenilenebilir enerji, küresel güç kaynağı olarak kömürü geride bıraktı ve yeni yenilenebilir enerji kaynaklarının maliyetleri düşmeye devam ediyor. Raporda, satılan yeni elektrikli otomobillerin payının artmaya devam ederek yeni rekorlar kırıldığı belirtiliyor. Genel olarak, 2025 yılında küresel elektriğin yaklaşık yüzde 43'ü düşük karbonlu kaynaklardan geldi.

Çalışmanın yazarlarından biri olan bilim insanları, bu değişimleri “Elektrik Çağına” girilmesi olarak tanımladılar. Fosil yakıt kullanımı artsa bile, fosil yakıt enerjisine olan talep ile yenilenebilir enerjiye olan talep arasındaki fark kapanıyor.

Mills-Novoa, "Gerçekten düşünmemiz gereken ve beni gerçekten heyecanlandıran şey, karbonsuzlaşmayı sağlayan adaptasyondur, bu aynı zamanda etkileri de hesaba katmaktır" dedi. Kaliforniya'daki sulama kanallarının geniş alanlarına kurulan güneş panellerinin "bu kanallardan suyun bir miktar buharlaşmasını önlediğini ve aynı zamanda yenilenebilir enerji ürettiğini" belirtti.

Raporun yazarları birkaç tane daha öneriyor. Örneğin, yeni veya restore edilmiş mangrov ormanları kıyı şeridini fırtına dalgalanmalarına karşı koruyabilir ve aynı zamanda önemli karbon yutakları görevi görebilir; Dağıtılmış güneş enerjisi sistemleri, fırtınalar vurduğunda ışıkların açık kalmasına yardımcı olabilir ve karbon yayan yakıtlara olan bağımlılığı azaltabilir.

Ripple, "İklim değişikliğini ele almak için gereken birçok araca sahibiz ancak bunları yeterince hızlı kullanmıyoruz" dedi.

Kaynak: TWP

Bloomberg'e göre

COP31'e ev sahipliği yapacak olan Türkiye, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği'nden gelen plastik atıkların başlıca varış noktasıdır.

Derin okyanusa meydan okumak için yürümek

The New York Times - Zenginlerin çevreyi kirletmesi için yolları açıyor...

Son Dakika: Trump yönetimi, "süper kirletici" olarak kabul edilen metan gazının salınımını kısıtlayan kuralları gevşetmeye hazırlanıyor.

Bilim insanlarına göre insanlar, bir sonraki buzul çağını kazara engelledi; ancak bu kutlanacak bir durum değil.

Yeni bir araştırmaya göre, Kanada Arktik bölgesindeki küçülen bir buz örtüsü, insanların fosil yakıtlar yakarak gezegenin bir sonraki buzul çağını nasıl durdurmuş olabileceğine dair çarpıcı bir hikâye sunuyor.

Yaklaşık 20.000 yıl önce, bir zamanlar çok geniş bir alana yayılan Laurentide Buz Örtüsü, Kuzey Kutup Dairesi'nden güneye, Illinois'e kadar uzanıyor ve bazı yerlerde kalınlığı 3,2 kilometreye (iki mil) ulaşıyordu. Günümüzde ise bu devasa yapıdan geriye, Kanada'nın Nunavut bölgesindeki Baffin Adası'nda bulunan ve Delaware eyaleti büyüklüğündeki Barnes Buz Örtüsü kaldı.

Science dergisinde yayımlanan yeni çalışmaya göre, yaklaşık 2.000 yıl önce bu buz örtüsü yavaş ve istikrarlı bir şekilde yeniden büyümeye başladı. Bu büyüme, yaygın olarak "buzul çağı" olarak adlandırılan yeni bir buzul döneminin başlangıcını işaret ediyordu.

Ancak 1960 civarında, insan kaynaklı iklim değişikliğinin yaz sıcaklıklarını artırmasıyla birlikte, buz örtüsü aniden küçülmeye başladı.

Columbia İklim Okulu'na bağlı Lamont-Doherty Dünya Gözlemevi'nde jeokimyager olan ve çalışmanın yazarlarından Nicolás Young, "Her şey normal bir şekilde başlamıştı; bir sonraki buzul çağı gerçekleşmek üzereydi, ancak aniden durdu," diyor ve ekliyor: "Bu, gezegen sistemini nasıl sarsıp dengesini bozduğumuza dair çok çarpıcı bir örnek."

Dünya, milyonlarca yıldır yörüngesindeki değişimlerin etkisiyle buzul çağlarına girip çıkıyor ve Laurentide Buz Örtüsü genellikle bu sürecin başlangıç noktası işlevini görüyor.

Young ve bir grup bilim insanı, söz konusu buz örtüsünün geçmişte bugünkünden daha küçük olup olmadığını ve sonradan yeniden büyüyüp büyümediğini anlamak istediler. Buzlar yeniden büyürken jeolojik ipuçlarının çoğu silindiği için bu oldukça zorlu bir görevdi.

Bununla birlikte, Barnes Buz Örtüsü ana kayaya donmuş durumda ve hareket etmiyor; bu da buz örtüsünün, büyüme sürecinde altında kalan bitkileri günümüze kadar koruduğu anlamına geliyor. Bilim insanları, buz örtüsünün kenarlarında uzun zaman önce ölmüş yosun örnekleri topladılar ve bu bitkilerin en son ne zaman canlı olduklarını belirlemek için analiz ettiler. Young, “Buzul sınırının ilerleyerek yosunları kaplamasını ve onları öldürmesini adım adım takip edebiliyoruz,” dedi.

Araştırmacılar ayrıca, bir kaya havaya maruz kaldığında birikmeye başlayan nadir ve radyoaktif bir izotopu test ederek, yakınlardaki kayaların ne kadar süredir buzdan arınmış durumda olduğunu incelediler.

Bu teknikler, buzun geçmişine dair bir tablo oluşturmalarına yardımcı oldu. Buz tabakasının yaklaşık 3.000 yıl önce minimum büyüklüğüne ulaştığını, ardından daha soğuk hava koşullarına bağlı olarak yaklaşık 2.000 yıl önce yeniden büyümeye başladığını tespit ettiler.

Çalışmanın yazarları, bu yeniden büyüme sürecinin yeni bir buzul çağının başlangıcı sayılabileceğini, ancak 1960’larda yön değiştirerek daha başlangıç aşamasındayken sona erdiğini öne sürüyorlar. Young, “Bunun, atmosfere olağanüstü miktarda sera gazı pompaladığımız dönemle aynı zamana denk gelmesinin bir tesadüf olmadığını düşünüyoruz,” dedi. İklim kirliliğinin, “o bölgeyi soğutmaya çalışan” diğer mekanizmaları “tam anlamıyla baskı altına aldığını” sözlerine ekledi.

Dartmouth College'da yer bilimleri profesörü olan ve çalışmada yer almayan Meredith Kelly, araştırmanın, buz örtüsünün ilerleme ve geri çekilme sürecine dair net bir tablo ortaya koymak için "bitkiler üzerinde uygulanan yeni radyokarbon tarihleme" gibi tekniklerden yararlandığını belirtti.

Kelly, Barnes Buz Örtüsü'nün ilerlemesinin bir buzul çağının başlangıcına işaret edebileceği sonucunun doğru olabileceğini, ancak benzer dönemlerde ilerleme gösteren diğer bölgelerdeki buzullarla yapılacak bir karşılaştırmanın, söz konusu mekanizmaların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacağını ifade etti.

Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü'nden fizikçi Andrey Ganopolski, karbon kirliliğinin bir sonraki buzul çağının başlangıcını önemli ölçüde geciktirip geciktiremeyeceği üzerine pek çok araştırma yapıldığını söyledi.

Ancak Ganopolski, kendisininki de dahil olmak üzere diğer modelleme çalışmalarının, küresel ısınma olmasa bile bir sonraki buzul çağının yaklaşık 50.000 yıl daha beklenmemesi gerektiği sonucuna vardığını ekledi. Ganopolski, Barnes Buz Örtüsü'ndeki büyümenin, "yeni bir buzul döngüsünün başladığı ve ardından kesintiye uğradığı sonucunu desteklemek için yetersiz" olduğunu belirtti.

Buna karşılık Young ve çalışma arkadaşları, Laurentide Buz Örtüsü'nün yeniden oluşmaya başlamasının bir buzul çağının başlangıcı sayılabileceğini ve bir buzul çağının başladığını ilan etmek için devasa buz örtülerinin tam olarak oluşmasını beklememize gerek olmadığını savunuyorlar.

Young, elde edilen bulguların, 1970'lerde bazı bilim insanlarının dünyanın yeni bir buzul çağına giriyor olabileceğini öne sürdüğü tartışmalı bir döneme de yeni bir ışık tuttuğunu ifade etti. Bu fikir medya tarafından ele alınmış; hatta Newsweek dergisinde yayımlanan ve dünyanın soğumasıyla birlikte bir gıda krizi yaşanabileceği uyarısında bulunan, günümüzde artık kötü şöhretli "Soğuyan Dünya" (The Cooling World) başlıklı bir makaleye de konu olmuştu.

Bu dönem, iklim değişikliği şüphecilerinin ve inkârcılarının, bilim insanlarını "felaket tellalı" olarak nitelendirip haksız çıkarmak için sıkça başvurdukları bir süreçtir. Ancak Young, yeni araştırmanın, o dönemdeki bilim insanlarının haklı olabileceğini, yani "gerçekten yeni bir buzul çağının başladığını; sürecin henüz yeni ivme kazandığı bir noktada ise durduğunu" gösterdiğini düşünüyor.

Young, bu çalışmanın, küresel ısınmanın "insanlığı bir buzul çağından kurtardığı" şeklinde yorumlanmaması gerektiği konusunda uyardı.

Buzullaşma dönemleri, çok uzun zaman dilimleri içerisinde gerçekleşir. Buz örtüsünün, insanların günlük yaşamlarını etkileyecek bir boyuta yaklaşması binlerce yıl alırdı, dedi.

Bunun yerine elde edilen bulgular, insanların Dünya’nın sistemlerini ne denli ciddi biçimde rayından çıkardığını gözler önüne seriyor. Young, yalnızca bu buzul çağını engellemekle kalmadığımızı, aynı zamanda “gelecekte yaşanabilecek başka bir buzul çağı ihtimalini de muhtemelen çok ama çok uzun bir süreliğine ertelediğimizi” belirtti.

Kaynak: CNN

ABD'nin güneybatısındaki seller, Powell Gölü'nün seviyesinin 20 fit (yaklaşık 6 metre) yükselmesiyle su rezervuarlarına nadir görülen bir nefes aldırdı.

ABD'nin güneybatısında yakın zamanda yaşanan seller, yıllardır süren şiddetli kuraklık nedeniyle rekor düşük seviyelere gerileyen su rezervuarları için beklenmedik bir rahatlama sağladı.

Ekim sonu ve Kasım başında etkili olan fırtınalar, normalde küçük olan veya tamamen kuru durumdaki derelere büyük miktarda su taşıdı; taşan sular kıyılarını aşarak yerleşim yerlerini sular altında bıraktı.

Yüzlerce kişiye tahliye çağrısı yapılırken, sel suları bazı bölgelere ulaşımı kesti. Colorado Üniversitesi (Boulder) bünyesinde iklim bilimci ve hidroloji uzmanı olan Martin Hoerling, bu suların büyük bir kısmının nihayetinde kurumuş gölleri ve yeraltı su kaynaklarını besleyeceğini belirtti.

Hoerling, "Bu, doğanın sunduğu beklenmedik bir destek," dedi.

Geçen kış mevsiminde kar yağışının yetersiz kalması, su kaynaklarının yıl içinde en çok beslendiği dönem olan ilkbahar ve yaz aylarında, beklenen su takviyesinin gerçekleşmemesine yol açmıştı.

Ardından, şiddetli yağışları ve selleri daha da güçlendiren "El Niño" adlı karmaşık iklim olayı devreye girdi. Uzmanlar, bu etkinin birkaç ay daha sürebileceğini ve suyun ağırlıklı olarak göllerde, yeraltı kaynaklarında ve kar örtüsünde depolandığı Batı bölgesindeki su stoklarını daha da artırabileceğini ifade ediyor.

Hoerling, ABD'nin en büyük ikinci rezervuarı olan Powell Gölü'ndeki su seviyesinin, Eylül ortasındaki en düşük noktasına kıyasla 20 fitin (6,1 metre) üzerinde yükseldiğini; bu artışın, bu yılki kar erimelerinden elde edilen su miktarından çok daha fazla olduğunu belirtti. Yine de gölün doluluk oranı yalnızca dörtte birin biraz üzerinde kaldı ve Cuma günü itibarıyla göldeki 17 tekne indirme rampasından 15'i hâlâ kullanılamaz durumdaydı.

Hoerling'in tahminlerine göre, sel suları ve devam eden yağışlar, Arizona-Utah sınırındaki bu gölün seviyesini daha da yükselterek toplamda 1,2 milyon "acre-feet" (yaklaşık 1,48 milyar metreküp) ilave su sağlayabilir; bu miktar, yaklaşık 4 milyon ailenin bir yıllık su ihtiyacını karşılamaya yetecek düzeyde.

Yağışlar, bölgesel ve yerel su kaynaklarına geçici bir rahatlama getirdi.

Bölgedeki şehirler, son yılların en yağışlı dönemlerinden birini yaşadı. Ekim ayında Colorado'nun Pagosa Springs kasabası ve çevresine yaklaşık 7 inç (17,78 santimetre) yağış düşmesine neden olan fırtınalardan önce, bölgedeki 10 binden fazla insan su kısıtlamalarına tabi tutuluyordu. Kasaba yöneticisi David Harris, restoranların müşterilere yalnızca talep edildiğinde su vermeleri konusunda teşvik edildiğini belirtti. Söz konusu kısıtlamalar artık kaldırılmış durumda.

Harris, "Fırtına yıkıcı olsa da, bence olumlu bir tarafı da var; yüksek kesimlerde kış kar örtüsü için iyi bir başlangıç yapılmış oldu," dedi.

Flagstaff, Arizona'daki su üretim müdürü Brian Huntzinger, kuzey Arizona'da bahar aylarındaki kar erimelerini toplayan ve Flagstaff'ın su ihtiyacının yüzde 40'ına kadarını karşılayan Upper Lake Mary'ye, ekim ayının başından bu yana 3 milyar galondan (yaklaşık 11,3 milyar litre) fazla su geldiğini ifade etti.

Huntzinger, geçtiğimiz hafta sonu yaşanan fırtınaların, kasabanın yüzey suyu kaynaklarına iki yıldan fazla yetecek miktarda su sağladığını ve büyük ölçüde yeraltı akiferlerine bağımlı olan su sistemi için bir güvence oluşturduğunu belirtti.

Huntzinger, "Bunu görmek gerçekten harika bir şey. Bu hızla giderse, daha kar yağışı başlamadan barajlarımız taşabilir," dedi.

Salt ve Verde nehirleri üzerindeki rezervuarları yöneten Salt River Project'in baş meteoroloğu Bo Svoma, orta Arizona'da insanları evlerinde mahsur bırakan şiddetli sel sularının, Verde Nehri'ni besleyen derelere aktığını söyledi. Bu durum, su yetkililerinin neredeyse tamamen dolu olan iki barajdan, Verde Nehri'nin Phoenix metropol bölgesindeki normalde kuru olan yatağına su salmasına yol açtı.

Yağışlı hava, Colorado Nehri ile ilgili kararları değiştirmeyecek gibi görünüyor.

Bölge, yoğun yağışlara rağmen hâlâ kuraklık etkisi altında.

Colorado Nehri havzasındaki suyun nasıl paylaştırılacağına dair kararlar ise çoktan alınmış durumda. Colorado Nehri üzerine çalışmalar yürüten Utah Eyalet Üniversitesi profesörü Jack Schmidt, Batı'daki rezervuarları yöneten ABD Islah Bürosu'nun (U.S. Bureau of Reclamation), kar örtüsünün zirveye ulaştığı dönem (genellikle nisan ayı civarı) belli olana dek, Powell Gölü veya diğer bölgelerden yapılan su tahliyelerine ilişkin kararlarını değiştirmesinin pek olası olmadığını belirtti.

Reclamation (ABD Arazi Yönetimi ve Su Kaynakları Bürosu) sözcüsü Mary Carlson, koşulların iyileştiğini kabul etmekle birlikte, "önemli ölçüde belirsizliğin devam ettiğini" belirtti.

Colorado Nehri'nin Aşağı Havzası'nın yönetimine ilişkin federal plan kapsamında; Kaliforniya, Nevada ve Arizona, önümüzdeki iki yıl boyunca su kullanımlarını toplamda yıllık 1,25 milyon acre-feet (yaklaşık 1,54 milyar metreküp) azaltacaklar. Bu miktar, 600.000'den fazla olimpik yüzme havuzunu doldurmaya yetecek kadar büyük olup, koşullara bağlı olarak daha fazla kesinti yapılması da söz konusu olabilir.

Nevada ve Arizona, söz konusu plana karşı mahkemede itirazda bulunuyor.

Svoma'nın belirttiğine göre, Arizona'daki bazı şehirler, Verde Nehri üzerindeki mevcut bir barajı genişleterek fırtınalardan kaynaklanan yüzey sularını depolamak ve böylece Colorado Nehri'ne olan bağımlılığı azaltmak amacıyla yürütülecek ön çalışmalara finansman sağlamayı kabul etti.

Hoerling, "Daha kurak bir gelecekte nasıl dirençli kalabileceğimizi bulmamız gerekiyor. Henüz o noktada değiliz," dedi.

Kaynak: AP

Reuters

Türkiye COP31 iklim görüşmelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, güneybatıdaki bir kömür madenciliği bölgesinden yerel bir yetkili, dünya liderlerini madenciliğin yol açtığı yıkımı görmek için memleketini ziyaret etmeye çağırıyor.