Nur Suresi 31. Ayet Üzerinde, Gelin Kur’an Işığında Birlikte Düşünelim.

Başörtüsünün Allah’ın emri olduğuna kanıt, dolaylı olarak Nur suresi 31. Ayet örnek gösterilir. Bu konuda birkaç makale yazdım ama bu makalemde de aynı konuya farklı bir açıdan değinmek istiyorum. Bu konuyu her zaman olduğu gibi Kur’an’ın diğer ayetleri üzerinde, dikkatle önyargısız düşünerek anlamaya çalışalım. Doğruluğundan emin olamadığımız kaynaklardan değil. Lütfen unutmayalım, Allah bizlerin Kur’an’dan sorumlu olduğumuza hükmetmiş. Onun için dersimize, sorumlu olduğumuz kaynaktan çalışalım.

İslam toplumunda başörtüsü ve tesettür tartışmalarının, odak noktasını genellikle Nur Suresi 31. ayet oluşturur. Geleneksel yorumlar bu ayeti başın ve saçların örtülmesine kesin bir delil olarak sunar ama muhkem değil, dolaylı bir emir olduğu söylenir. Bu düşünce elbette bizlerin sorumlu olduğu, dinin anası temeli olan ayetlerin MUHKEM oluşuna ters düşer. Çünkü Allah hiçbir hükmünü dolaylı değil, açık/muhkem hatta nice örneklerle açıkladığını bildirir. Kur’an merkezli bu konuya baktığımızda, ayette geçen kelimelerin tarihsel kökenlerine ve Kur’an’ın kendi iç bütünlüğüne bakarak, farklı bir sonuca çok rahat ulaşabiliriz.

Önce ayette geçen  “HIMAR” ve “CUYUB” Kavramları üzerinde duralım. Ayette geçen ve tartışmanın merkezinde yer alan ifade Arapça “VEL YADRİBNE Bİ HUMURİHİNNE ALA CUYUBİHİNNE” cümlesidir. Bu cümledeki iki anahtar kelimenin doğru anlaşılması, ayetin mesajını doğru anlamamızı sağlayacaktır. HIMAR Çoğulu HUMUR Kelime kökeni itibarıyla “ÖRTMEK, GİZLEMEK” anlamına gelir Örneğin aklı örttüğü için içkiye de HAMR denir. Kelime tek başına “SAÇ ÖRTÜSÜ” yani başörtüsü demek değildir. Herhangi bir şeyi örten nesne, masa örtüsü, başörtüsü, perde ve benzeri anlamındadır. Ancak cahiliye dönemi Arap kültüründe kadınların güneşten ve tozdan korunmak için başlarına attıkları ve uçlarını sırtlarına doğru saldıkları örtüye de HIMAR denildiği söylenir, bizde bunu doğru kabul edelim.

CUYUB tekili CEYB. Bu kelime gömlek veya elbisenin yaka açıklığı, göğüs dekoltesi anlamına gelir. Kur’an’ın başka ayetlerinde de örneğin, Neml 12 ve Kasas 32’de Hz. Musa’nın elini koynuna/yakasına sokması anlatılırken CEYB kelimesi göğüs/koyun bölgesi için kullanılır. Ayet, kadınlara “BAŞINIZA BİR ÖRTÜ ALIN” demiyor. O DÖNEMKİ KADINLARIN İKLİM VE GELENEKLERİNDEN DOLAYI ZATEN KULLANDIKLARI ÖRTÜLERİN UÇLARINI SIRTLARINA ATMAK YERİNE, ÖNE ÇEKEREK GÖĞÜS DEKOLTELERİNİ (CUYUB) BÖLGESİNİ KAPATMALARINI EMREDİYOR. Buradaki temel emir asla saçı kapatmak değil, göğüs bölgesini örtmektir. Bu ayetten dolaylı bir hüküm çıkarmak, ancak kendi inancımızı ayete ilave etmeye çalışmaktan başka bir şey olamaz.

Ayette geçen “ZİNET” konusuna gelince. Ayette geçen “KENDİLİĞİNDEN GÖRÜNENLER HARİÇ ZİNETLERİNİ AÇMASINLAR” ifadesi, neyin örtülmesi gerektiğini belirleyen bir diğer kritik noktadır. Kur’an’da genelde ZİNET; takı, süs eşyası, güzel kıyafetler ve çekicilik unsurları için kullanılır. (Araf 31-32, Kehf 46) Kur’an bakın kadın erkek ayrımı yapmadan nasıl bir emir verir. “Ey Âdemoğulları! Her mescitte ZİYNETİNİZİ takının güzel ve temiz giyinin. Yiyin, için fakat israf etmez. Çünkü O, israf edenleri sevmez.” (Araf Suresi, 7/31)  Demek ki ziynet süs eşyası ya da güzel giysi saklanmıyor, tam tersine görünür durumda. İNSANIN YARATILIŞTAN SAHİP OLDUĞU SAÇ, EL VEYA YÜZ GİBİ DOĞAL UZUVLARI KUR’AN’DA HİÇBİR YERDE “ZİNET” OLARAK TANIMLANMAZ. Fakat Nur suresi 31. ayette geçen “ZİYNET” kavramının kadının göğüslerini ve göğüs bölgesini de kapsadığını özellikle bu ayet için söyleyebiliriz. Hatta bu kavram, ayetin kendi içindeki cümle dizilimi incelendiğinde doğrudan göğüs ve gerdan bölgesinden bahsettiği anlaşılır. Bu konuda farklı düşüncelere de bakalım. Klasik ve çağdaş müfessirlerin önemli bir kısmına göre “ZİYNET“, kadının yaratılıştan sahip olduğu bedensel güzelliklerini ifade eder. Ayette geçen cümleye bakalım. Ayette “ZİYNETLERİNİ GÖSTERMESİNLER” uyarısının hemen ardından (HIMARLARINI) yakalarının (CÜYÛB) üzerine örtsünler” emri gelir. Bu iki cümle arasındaki mantık bağı, kapatılması istenen ilk ve öncelikli ziynetin boyun, gerdan ve göğüs bölgesi olduğunu gösterir. Cahiliye döneminde kadınlar başörtülerini arkaya saldıkları için, göğüs dekolteleri açıkta kalıyordu. AYET AÇIKÇA BU BÖLGEYİ KAPATMAYI EMRETMİŞTİR.

Kısaca söylemek gerekirse kelimeye, ister dikkat çeken göğüs bölgesi anlamı verilsin ister “takı takılan yer” anlamı verilsin, ayetin AMACI ÖZÜ göğüs bölgesi her iki yorumun da ortak noktasındadır. YANİ AMAÇ GÖĞÜS BÖLGESİNİN ÖRTÜLMESİDİR, araçlar elbette değişebilir ve bu bölge ayetin doğrudan örtmeyi yani korumayı hedeflediği mahremiyet alanlarının başında gelir.

Nur suresi 31. Ayet, çok önemli bir başka konuya da açıklık getirip MAHREMİYET SINIRLARINI ÇİZER. Ayet, bir kadının ev içi ve aile ortamında rahat davranabileceği kişileri tek tek sayar. Eşler, birinci derece kan bağları, evlilik yoluyla oluşan yakın akrabalar ve cinsel dürtüleri bulunmayan kimseler bu sınırın içindedir. Bu listeleme, AİLE İÇİ İLİŞKİLERİ KOLAYLAŞTIRMAK VE GEREKSİZ KISITLAMALARI ÖNLEMEK amacı taşır. Nur Suresi 31. ayetteki “ziynetlerini açmasınlar / göstermesinler” ifadesi, bu kişilerin yanında tamamen örtüsüz veya açık saçık gezmek değil, GÜNLÜK EV HALİYLE RAHATÇA BULUNABİLME ÇOCUKLARI İLE İLGİLENME GÖREVLERİNİ YAPABİLME İZNİ ANLAMINA GELİR. Ayetin bu kısmındaki istisna, kadınların aile içinde sürekli dışarı çıkıyormuş gibi ağır ve kat kat örtünme zorunluluğunu kaldırmak için getirilmiştir.

Bu ayetin hemen öncesinde (Nur 30) erkeklere, bu ayetin başında da kadınlara gözlerini haramdan sakınmaları ve iffetlerini korumaları emredilir. Örtünme emri, tek başına bir kumaş parçası olarak değil, bakışların ve niyetlerin temiz tutulmasıyla birlikte bir anlam ifade edeceği uyarısı yapılır. Ayetin sonundaki “GİZLEMEKTE OLDUKLARI ZİYNETLERİ ANLAŞILSIN DİYE, AYAKLARINI YERE VURMASINLAR” uyarısı, şekilsel bir örtünmenin tek başına yeterli olmadığını gösterir. O dönemde ev içinde dikkat çekmek için yere sert basmaları ya da kırıtarak yürümeleri örneğinden hareketle, BEDENSEL CAZİBEYİ SERGİLEMEYE YÖNELİK HER TÜRLÜ YAPAY DAVRANIŞ VE TEŞHİRCİLİĞİ bu ayet yasaklar.

Kur’an, giyim kuşam konusunda tek tip bir üniforma veya renk dayatmaz. Ahzab Suresi 59. ayette de belirtildiği gibi örtünmenin temel gayesi, mümin kadınların İFFETLİ BİREYLER OLARAK TANINMALARI VE TOPLUM İÇİNDE TACİZE UĞRAMAMALARIDIR. Nur Suresi 31. ayet de bu amaca hizmet ederek, kadının toplumsal hayatta saygın bir birey olarak var olmasının sınırlarını çizer. Ayetin sonundaki tövbe ve kurtuluş çağrısı ise, bu kuralların bir baskı aracı değil, bireyi ve toplumu arındıran ilahi bir tavsiye olduğunu vurgular. Lütfen bu konuya önyargılarımızdan kurtulup Kur’an merkezli bakalım ki, HAK OLAN GERÇEKLERLE BULUŞABİLELİM.

Kur’an’da giyimle ilgili en temel çerçeve Araf Suresi 26. ayette çizilir. Allah, insanlara avret yerlerini (ayıp/mahrem yerlerini) örtecek giysiler ve süslenecek elbiseler verdiğini belirttikten sonra, şu çarpıcı tespiti yapar: “TAKVA ELBİSESİ (bilinç ve sorumluluk örtüsü) ise daha hayırlıdır.” Fiziksel örtünme bedeni korurken, takva elbisesi ruhu ve ahlakı korur. Kişide hayâ, dürüstlük ve Allah bilinci (takva) yoksa üzerindeki en kalın giysiler bile, Kur’an’ın hedeflediği ahlaki korumayı sağlayamaz. Şunu lütfen unutmayalım. KUR’AN, ÖRTÜNMEYİ HAYATI ZORLAŞTIRAN, KADINI TOPLUMDAN SOYUTLAYAN BİR KAFES OLARAK DEĞİL FITRATA UYGUN, ÖLÇÜLÜ VE ESTETİK BİR SINIR OLARAK SUNAR.

Kur’an belirli bir coğrafyanın, yerel kıyafetini dinin değişmez kuralı yapmaz. İffet ve mahremiyet sınırlarını koruyan her toplumun ve iklimin kendi meşru giyim kültürüne izin verir. GİYSİNİN AMACI DİKKATİ BEDENE ÇEKMEK DEĞİL, KİŞİLİĞİ ÖN PLANA ÇIKARMAKTIR. İster açık giyinerek ister çok gösterişli ve dikkat çekici ama kapalı kıyafetler giyerek olsun, teşhircilik gösteriş yapmak bu ayetin ruhuna aykırıdır. Kur’an toplumsal ahlakı sadece kadının kıyafetine yüklemez. Önce erkeklere ve kadınlara gözlerini haramdan sakınmalarını (Nur 30-31) emrederek, ZİHİNSEL AHLAKİ VE GÖRSEL DİSİPLİNİ, FİZİKSEL ÖRTÜNMENİN ÖNÜNE KOYAR. Sanırım bizler bu gerçeği hala fark edemediğimiz için tam tersini yaparak, fiziksel görünmeyi zihinsel ve ahlaki disiplinin önüne geçirdik. Böylece Kur’an gerçekleri ile bir türlü bulaşmadık. Kur’an’da bu kadar basit ve açık izah edilmiş bir konuda bile, hala birbirimizle sürekli tartışıyoruz anlaşamıyoruz. Dilerim İslam toplumları olarak, bu yanlışımızın farkında olur ve Allah’ın ipine sarılıp onu hayatımıza geçirebilmek için, çaba harcayan Allah’ın azınlık halis kulları arasında oluruz.

“NAMUS VE HAYÂ, BİR BEZ PARÇASININ ALTINDA DEĞİL, İNSANIN İMANINDA VİCDANINDA VE BAKIŞLARINDA SAKLIDIR.”

“İNANÇ İNSANIN GİYİMİNDE DEĞİL, EYLEMİNDE VE AHLAKINDA GÖRÜNÜR; AKSİ HÂL SADECE KENDİNİ KANDIRMAKTIR.”

“KIYAFETİYLE TAKVA MESAJI VERİP, DAVRANIŞLARIYLA HAYAYI UNUTAN KİŞİ, EN ÇOK TEMSİL ETTİĞİ DEĞERE ZARAR VERİR.”

“KİŞİNİN DEĞERİ GİYDİĞİ ÖRTÜNÜN KALİTESİYLE DEĞİL, TAKVA VE TAŞIDIĞI AHLAKIN AĞIRLIĞIYLA ÖLÇÜLÜR.”

Saygılarımla
Haluk GÜMÜŞTABAK

https://kuranadavet1.wordpress.com/

https://twitter.com/KURANA_DAVET

http://www.hakyolkuran.com/

https://www.facebook.com/Kuranadavet1/

https://hakyolkuran1.blogspot.com/