CÜZDANINIZDA SON DELİK: Amerikalılara Kabus Gibi Haber! Hiç Duymadığınız O Vergi Geliyor!

CÜZDANINIZDA SON DELİK: Amerikalılara Kabus Gibi Haber! Hiç Duymadığınız O Vergi Geliyor!

Amerikalılar yeni bir vergi türüne karşı uyarıldı

İran savaşı —ve bunun sonucunda yaşanan yakıt fiyatlarındaki ani artış— ekonomistlerden ve düşünce kuruluşlarından, savaşın olumsuz etkilerinin Amerikan hane halkları üzerinde fiilen yeni ve uzun vadeli bir vergi işlevi görebileceğine dair uyarıların gelmesine neden oldu.

Yetkililer, benzin fiyatlarının yanı sıra, yaklaşık üç aydır devam eden bu çatışmanın ekonomi genelinde enflasyonu körükleyebileceği ve 2026 yılında faiz oranlarının düşmesine dair umutları sınırlayabileceği yönündeki endişelerini dile getirdiler; bu endişeler, Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan son Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileriyle de teyit edildi.

Söz konusu rapor, enflasyonun 2023'ten bu yana ilk kez ücret artış oranlarını geride bıraktığını ve böylece Amerikalıların geçtiğimiz yıl elde ettikleri tüm maaş zamlarının sağladığı faydayı sıfırladığını ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi Gerald R. Ford Kamu Politikaları Okulu'ndan ekonomist ve profesör Justin Wolfers'a göre ise Amerikalılar, bu "İran vergisi" ile "aylarca, hatta muhtemelen yıllarca" baş etmek zorunda kalabilirler.

Savaşın Tüketicilere Maliyeti Ne Kadar?

Savaşın fiyatlar üzerindeki birincil etkisi enerji sektöründe hissediliyor. Tahran yönetiminin —küresel arzın yaklaşık yüzde 20'sinin geçiş noktası olan— Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerini engellemeye başlamasından bu yana petrol fiyatları önemli ölçüde yükseldi; bu durum da akaryakıt istasyonlarındaki yurt içi pompa fiyatlarının artmasına yol açtı.

AAA'nın verilerine göre, bir galon standart kurşunsuz benzinin ulusal ortalama fiyatı, çatışmalar başlamadan önceki 3 doların altındaki seviyeden 4,49 dolara yükseldi; ancak müzakerelerde bir uzlaşma sağlanabileceğine dair umutların etkisiyle bu fiyat son günlerde bir miktar geriledi.

Brown Üniversitesi Watson Uluslararası ve Kamu İlişkileri Okulu'ndaki araştırmacılar, tüketicilerin, çatışmaların başladığı 28 Şubat tarihinden bu yana yakıt masrafları için yaklaşık 48 milyar dolar tutarında ek ödeme yaptıklarını tahmin ediyor. Bu ek maliyetin büyük kısmı benzinden kaynaklanmakla birlikte, fiyatı benzer şekilde yüzde 50'nin üzerinde artış gösteren dizel yakıt da bu toplamın bir parçasıdır; her iki yakıt türünün yarattığı bu toplam yük, ABD hane halkları başına ortalama 364,40 dolarlık bir maliyet anlamına gelmektedir.

Amerikan Girişimcilik Enstitüsü'nde (AEI) kıdemli uzman ve siyaset bilimci olarak görev yapan Roger A. Pielke Jr.'a göre ise, benzin ile jet yakıtı ve gübre gibi diğer ürünler üzerindeki etkilerin birleşimi, hane halklarının her ay ortalama yaklaşık 410 dolar tutarında fazladan harcama yapması sonucunu doğuruyor. Amerikalıların akaryakıt pompası ve market reyonlarında yaşadığı deneyimler, tüketici enflasyonu beklentilerini yukarı yönlü itti; Michigan Üniversitesi'nin son anketinde, bir yıl sonrasına dair tahminler yüzde 4,8'e yükseldi. Ayrıca Tarım Bakanlığı'nın resmi tahminleri, bir dizi ürünün fiyatlarının da daha önce beklenenden daha fazla artacağını işaret ediyor.

Analistler Uzun Vadeli Ekonomik Etkiler Konusunda Uyarıyor

Yönetim, askeri hedeflerine ulaşıldığında ve savaş sona erdiğinde, benzin fiyatlarının ve savaştan etkilenen diğer tüm emtiaların fiyatlarının çatışma öncesi seviyelere geri döneceğini savunuyor.

Nisan ayı sonlarında Başkan Donald Trump, savaş biter bitmez fiyatların "taş gibi düşeceğini" söylemiş; yakın zamanda katıldığı bir etkinlikte ise katılımcılara, fiyatların "İran meselesini halleder halletmez tepe taklak olacağını" ifade etmişti.

Mayıs ayı başlarında Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan düzenli sevkiyatların yeniden başlamasının, yakıt maliyetlerinin "nispeten hızlı" bir şekilde ve Kasım ayındaki ara seçimlerden çok daha önce düşmesini sağlayacağını belirtmişti.

Yüksek Fiyatların Hızlı Bir Sonu Görünmüyor

Ancak pek çok gözlemci, hızlı bir çözüm bulunsa bile ekonomik etkilerin uzun süre devam edebileceği görüşünde.

Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, geçen ay Newsweek'e verdiği demeçte, "Savaş yarın bitse bile, İran rejiminin Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceği ve küresel petrol üretimini dilediği zaman sekteye uğratabileceği yönündeki endişeler nedeniyle, petrol fiyatlarında bir risk primi varlığını sürdürecektir," dedi.

Brown Üniversitesi Uluslararası Ekonomi Profesörü Mark Blyth ise Newsweek'e yaptığı açıklamada; Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının, petrolün yanı sıra plastik ve petrokimya hammaddeleri ile gübre girdilerinin tedarikini de kestiğini, bunun da çiftçiler azalan kâr marjlarıyla boğuşurken, ilerleyen süreçte gıda fiyatlarında artış yaşanmasına zemin hazırladığını ifade etti.

Blyth, "Tüm bunlar yarın durmuş olsa bile, tedarik zincirinin normalleşmesi bir yılı bulabilir," dedi.

Geçen hafta MS Now'a konuşan Wolfers ise, savaşın sona ermesinin yakıt maliyetlerinde düşüşle sonuçlanacak olsa da, bu düşüşün yönetimin öngördüğü kadar hızlı gerçekleşmeyeceğini söyledi.

Wolfers, "Beyaz Saray'dan duyduğunuz şey şu: Orta Doğu'daki durum netleşir netleşmez... göreceğimiz şey petrol fiyatlarının aşağı gelmesi olacak," dedi. O kısım doğru, ama çok hızlı düşmeyecekler.

Kaynak: NW