Air Canada CEO’sunun yalnızca İngilizce hazırladığı taziye videosu ona işine mal oldu;

Air Canada CEO’sunun yalnızca İngilizce hazırladığı taziye videosu ona işine mal oldu;

Bu durum, her küresel CEO için, ortamın nabzını tutmaları gerektiğine dair bir uyarı niteliğindedir.

Kanadalı olmayanların gözünde, Air Canada CEO'su Michael Rousseau'nun, havayolu şirketinin New York'taki LaGuardia Havalimanı'nda yaşadığı ölümcül kazanın ardından İngilizce bir taziye mesajı yayımlama kararı, pek de dikkate değer bir durum gibi görünmeyebilir. Ne de olsa Rousseau, Fransızcasının sınırlı olduğunu bizzat kendisi kabul etmişti. Üstelik bu, duygusal açıdan son derece yüklü bir andı: Air Canada'nın 1983'ten bu yana can kaybıyla sonuçlanan ilk kazası olan; 22 Mart'ta bir uçak ile bir itfaiye aracı arasında pistte meydana gelen çarpışmada iki pilot hayatını kaybetmiş, onlarca kişi ise yaralanmıştı.

Böylesine büyük bir trajedinin ortasında, CEO'nun dil seçimi üzerine kopan fırtına, dışarıdan bakıldığında "bir bardak suda kopan fırtına"dan farksız görünebilir. Ancak Kanadalılar, Rousseau'nun (birer "bonjour" ve "merci" dışında) İngilizce konuşma kararının neden böylesine büyük bir tepkiye yol açtığını anında kavradılar. Bu durum, Pazartesi günü yapılan duyuruyla da teyit edildiği üzere, Rousseau'nun bu yılın ilerleyen dönemlerinde şirketten emekli olmasına giden süreci tetikledi. (Air Canada'dan bir sözcü, "Bay Rousseau doğal emeklilik yaşına ulaşmıştır" açıklamasını yaptı ve şirketin halefiyet planlamasının bir süredir kurum içinde yürütülmekte olduğunu sözlerine ekledi.)

Air Canada'nın genel merkezi; nüfusunun çoğunluğu Fransızca konuşan ve Quebec eyaletinin en büyük kenti olan Montreal'de bulunmaktadır. Burası, dil konusunun kamusal yaşamda sıklıkla "dokunulmaz" (veya hassas) bir mesele teşkil ettiği bir bölgedir. Pek çok Quebec'li için Fransızca, yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kimliğin temel bir göstergesidir; resmi ortamlarda bu dilin geri plana itildiğini hissettiklerinde verdikleri o yoğun duygusal tepkilerin ardında yatan neden de işte budur.

Rousseau'nun mesajı; hayatını kaybedenler için taziye sunmayı, yaralılara geçmiş olsun dileklerini iletmeyi; bunun yanı sıra, yaşananlardan ötürü sarsılan 37.000 şirket çalışanına güven vermeyi ve pilotlar ile mürettebatın sergilediği kahramanlığı ön plana çıkarmayı amaçlıyordu. Rousseau, Air Canada adına "olaydan etkilenen herkes için duyulan en derin üzüntüyü" dile getirdi ve yaşanan günü "Air Canada için çok karanlık bir gün" olarak nitelendirdi.

Ancak bu mesajlar, CEO'nun kullandığı dil üzerine kopan tartışmaların gölgesinde kaldı. Eski bir "Crown corporation" (Kanada jargonunda devlete ait işletmeleri tanımlayan bir terim) olan Air Canada, ülkenin "Resmi Diller Yasası"na tabidir; bu da, yasa gereği şirketin hem İngilizce hem de Fransızca dillerinde iletişim kurmakla yükümlü olduğu anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, bir Kanadalı olan Rousseau'nun, İngilizce olarak hazırlanan 3 dakika 45 saniyelik bir videonun büyük bir "gaf" teşkil edeceğini fark edememiş olması, pek çok kişi için şaşkınlık verici bir durumdu. Durumu daha da vahim kılan husus şuydu: Uçuş Montreal'den kalkmıştı; dolayısıyla, hayatını kaybeden pilotlardan birinin yanı sıra, yaralılar arasında pek çok Frankofon yolcu ve mürettebat üyesi de bulunuyordu.

Montreal Belediye Başkanı Soraya Martinez Ferrada, bu durumu "Frankofon topluluğuna karşı saygısızlık" olarak nitelendirdi. Hatta Kanada Başbakanı Mark Carney de konuya müdahil olarak, Rousseau'yu "muhakeme yeteneği ve şefkat eksikliği" nedeniyle sert bir dille eleştirdi. Carney gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bizler, iki dilli bir ülkede yaşamanın gururunu taşıyoruz; Air Canada gibi şirketlerin ise, özellikle de her zaman her iki resmi dilde iletişim kurma sorumluluğu bulunmaktadır," dedi.

Rousseau, söz konusu gafı bizzat kabul etti ve geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada; "Fransızca konuşamamasının, ailelerin yaşadığı derin acıdan ve Air Canada çalışanlarının sergilediği büyük metanetten dikkati başka yöne çekmiş olmasından ötürü derin üzüntü duyduğunu" ifade etti.

Neden çaba, kusursuz telaffuzdan daha önemlidir?

İkinci bir dil kullanan biri için içten bir şekilde konuşmak zor olsa da, çok uluslu şirketlerin pek çok yöneticisi yine de bu çabayı gösterir (mesajı genellikle halkla ilişkiler ekipleri kurgulasa bile). Siyasetçiler de öyle: New York Belediye Meclisi Üyesi Zohran Mamdani; İspanyolca, Arapça ve Hintçe dillerinde videolar hazırladı—ki bu videolarda sıklıkla, repliklerini söylerken zorlandığı anlara da yer verdi. Bu durum, telaffuzu ne kadar hatalı olsa da, gösterilen bu çabayı takdir eden göçmen seçmenleri oldukça memnun etti.

Bu olay, Rousseau'nun Air Canada CEO'su olarak bir dil kargaşasına yol açtığı ilk vaka değildi. 2021 yılında, görevi devraldıktan kısa bir süre sonra, Montreal Ticaret Odası'na hitaben yaptığı bir konuşmada, Fransızca öğrenmeksizin şehirde on yılı aşkın bir süre boyunca rahatlıkla yaşayabildiğini gururla dile getirmişti. (Kendisi, ülkenin önemli bir Fransızca konuşan azınlığa ev sahipliği yapan bir bölgesi olan Doğu Ontario'da büyümüştü.)

Bu açıklamanın ardından patlak veren halkla ilişkiler krizi sırasında Rousseau özür diledi ve Fransızca öğrenme sözü verdi. Bloomberg'in haberine göre Rousseau, 2021'den bu yana 300 saat Fransızca dersi almıştı; dolayısıyla Air Canada'nın paydaşlarının pek çoğunun ana dili olan Fransızcada neden en azından birkaç cümle bile olsa bir şeyler söyleyemediği tam bir muammaydı. (Bazı yorumcular, geçen yıl aldığı 9,4 milyon dolarlık maaş göz önüne alındığında, gündelik konuşma düzeyinde Fransızca öğrenmenin kendisinden istenecek çok büyük bir şey olmaması gerektiğini öne sürdüler.) Air Canada'ya katılmadan önce Rousseau, perakende devi Hudson’s Bay'de üst düzey yönetici olarak yıllar geçirmişti.

Rousseau'yu Fransızca çalışmalarında belki de biraz daha teşvik etmesi gereken Air Canada Yönetim Kurulu, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, bir sonraki CEO'nun seçiminde Fransızca yeterliliğinin kilit bir faktör olacağını belirtti. (Rousseau, Air Canada'yı pandemi sürecinden başarıyla çıkarma konusundaki çabalarıyla takdir toplamış olsa da, görevi devraldığı günden bu yana şirketin hisse senetleri %33 oranında değer kaybetti.)

Dil üzerine dönen tartışmalar, Quebec'teki yaşamın pek çok alanına nüfuz etmiş durumda: Birkaç yıl önce, efsanevi Montreal Canadiens hokey takımının, tek dil konuşan (sadece İngilizce bilen) bir antrenörü göreve getirmesi üzerine büyük bir tartışma patlak vermişti. Söz konusu antrenörün görevi uzun sürmedi.

Kendi iç pazarınızı gücendirmenin getirdiği ticari riskler

Kanada'daki yorumcu ve kanaat önderleri arasında Rousseau'yu savunan bazı isimler, küresel ölçekte faaliyet gösteren bir şirketin CEO'sunun gerçekten Fransızca konuşması gerekip gerekmediği; böyle bir şartın, yönetici aday havuzunu gereğinden fazla daraltıp daraltmadığı gibi konularda haklı sorular yönelttiler. Ve bunların herhangi birinin hükümetin işi olup olmaması bile tartışılıyor.

Ancak nihayetinde, Rousseau'nun Fransızca öğrenme yetersizliği -hatta belki de isteksizliği- kötü bir iş stratejisiydi. Politikacıları veya köşe yazarlarını kızdırmak bir şeydir. Ancak Kanadalıların %23'ü anadili Fransızca olan kişilerdir. Havayolu sektöründeki tüm rekabet ve yolcuların sahip olduğu seçenekler göz önüne alındığında, herhangi birini gücendirmek tehlikelidir.

Duygusal zeka, empati ve ortamı okuma yeteneği, günümüz CEO'ları için olmazsa olmaz becerilerdir. Başkaları bu dersi Rousseau'dan yıllar önce zor yoldan öğrendi: Bulut bilişim şirketi PagerDuty'nin CEO'su Jennifer Tejada'nın 2023'te toplu işten çıkarmaları duyuran bir notta Martin Luther King Jr.'dan alıntı yapıp özür dilemek zorunda kaldığını hatırlıyor musunuz? Ya da BP CEO'su Tony Hayward'ın şirketin neden olduğu bir petrol sızıntısından sonra "Hayatımı geri istiyorum" diye homurdandığını?

Belki de Rousseau, dilsel akıcılık eksikliğini gizlemek için yapay zekayı kullanmadığı için takdir edilmelidir. Ancak, kırık dökük Fransızca ile bile ifade edilse, samimiyet, sinirleri yatıştırmak ve sempati göstermek söz konusu olduğunda en iyi yaklaşımdır.

Kaynak: Fortune