Şirketler giriş seviyesi çalışanlarını yapay zekâ ile değiştirdi. Şimdi bunun bedelini ödüyorlar

Şirketler giriş seviyesi çalışanlarını yapay zekâ ile değiştirdi. Şimdi bunun bedelini ödüyorlar

33 yaşındaki Isaac, dört yıldır büyük bir teknoloji şirketinde orta seviye yazılım geliştirme mühendisi olarak çalışıyor ve 2025 yılının başlarında iş yerinde giriş seviyesi iş ilanlarının azaldığını fark etti. Ancak işler ortadan kaybolmadı. Bir zamanlar genç mühendisler tarafından yapılan görevler (kod yazma ve test etme, hataları düzeltme ve geliştirme projelerine katkıda bulunma gibi) genellikle yapay zekânın aradaki farkı kapatacağı varsayımıyla kıdemli personele devredildi.

Ve yapay zekâ kod ve özelliklerin gönderilme hızını artırmış olsa da, tasarım, test etme ve paydaşlarla çalışma gibi görevleri yapacak daha az insan var ve yapay zekâ bu konularda hiçbir yeteneğe sahip değil. Bu çatlakları görmezden gelmek zor. Isaac, "Kıdemliler tükeniyor ve ayrıldıklarında yerlerine yenilerini almak için acele edilmiyor, çünkü 'yapay zekâ yapacak'!" diyor. Bir sonraki tükenmiş kıdemli olmaktan endişelenen Isaac, ideal olarak daha küçük bir teknoloji şirketinde çıkış yolu arıyor. (Isaac, olası misillemeden kaçınmak için Fast Company ile takma isimle konuştu.)

Kurumsal Amerika'nın yakın zamana kadar Z kuşağını fanatik bir coşkuyla nasıl cezbetmeye çalıştığı düşünüldüğünde, bu değişim çarpıcı. Kuruluşlar, genç çalışanları anladıklarını kanıtlamak için yarıştı. LinkedIn'i geleceğin çok kuşaklı iş yeri üzerine düşünce liderliğiyle doldurdular ve sağlık ödenekleri ve ruh sağlığı günlerini içerecek şekilde fayda programlarını yeniden düzenlediler. Genç çalışanların daha kıdemli meslektaşlarıyla bilgi ve bakış açılarını paylaştığı ters mentorluk programları -Target, Accenture ve PwC gibi şirketler tarafından öne sürülenler- genç çalışanlara kültür ve stratejinin şekillenmesinde söz hakkı vermeyi vaat ediyordu. Bazı firmalar hatta Z kuşağının sesini yönetim kuruluna bile getirdi.

Ancak şimdi, Isaac'ınki gibi firmalarda, bir zamanlar inovasyon ve büyüme için vazgeçilmez olarak müjdelenen giriş seviyesi çalışanlar, kapıdan içeri bir ayak bile sokmakta zorlanıyorlar. Beyaz yakalı kariyerlere giden vazgeçilmez yollar olan stajlar, başlangıç işleri ve junior pozisyonlar, maliyet baskıları ve pandemi sonrası kemer sıkma politikaları nedeniyle birkaç yıldır azalıyor. İşgücü araştırma şirketi Revelio Labs'e göre, 2023'ten bu yana ABD'deki giriş seviyesi iş ilanları %35 oranında düştü.

Yapay zekanın ortaya çıkışı, giriş seviyesi pozisyonlarındaki bu düşüşü hızlandırıyor. Küresel liderlerin beşte ikisi, yapay zekanın araştırma, yönetim ve bilgilendirme görevlerini yürütmedeki verimliliği nedeniyle giriş seviyesi pozisyonlarının zaten azaltıldığını veya tamamen kaldırıldığını belirtirken, %43'ü bunun önümüzdeki yıl da gerçekleşmesini bekliyor.

İş yeri geliştirme kar amacı gütmeyen kuruluş Generation'ın kurucusu Mona Mourshed, "Nitelikli işlerde istikrarlı bir işe alım hatta büyüme yaşanırken, teknoloji, müşteri hizmetleri ve satış pozisyonlarında giriş seviyesi açık pozisyonlarının önemli ölçüde azaldığını görüyoruz" diyor. “Eğitim ve giriş seviyesi pozisyonlarına yerleştirme işinde olduğumuz için, bu durum bizi derinden endişelendiriyor.” Mezunlar açıkça iyi durumda değiller, ancak onları olmadan yapabileceklerine karar veren şirketler de öyle.

Yapay Zeka İş Başında: Sürücüsüz Süper Araba

Mantık basitliğiyle cezbediciydi. Maliyetleri düşürün, daha hızlı hareket edin, eğitim bütçelerini küçültün, gerisini yapay zekaya ve daha yalın bir iş gücüne bırakın. Gerçekte ise tamamen farklı bir şey üretiyor: az yetkiye sahip düzleştirilmiş ekipler, sonsuz yeniden çalışma döngüleri ve tüm görev seviyelerini aynı anda idare eden yorgun kıdemli çalışanlar.

Şirketlerinin giriş seviyesi mühendis alımını durdurduğunu anlatan bir Reddit kullanıcısı, benzer hikayelerle katılan yüzlerce başka yanıt aldı. Bir yorumcu şunları belirtti: “Bilgi aktarımı bittikten sonra planın ne olacağından emin değilim.”

Isaac bu dinamiğin nasıl geliştiğini bizzat izledi. Şirketindeki liderler yapay zekayı bir güç çarpanı olarak görüyor ve özellikleri hızla piyasaya sürmeye odaklanmış durumdalar. Isaac onların bakış açısını anlayabiliyor: “[Yapay zeka] çoğu geliştiriciden daha iyi, daha hızlı ve daha anlaşılır kod yazabiliyor,” diye itiraf ediyor. Ancak, “her deneyimli mühendis bilir ki zor olan kod yazmak değil, tasarım ve test etmektir,” diye belirtiyor. Yine de, bu işi devredecek çok daha az insan var, bu yüzden kıdemli geliştiriciler bunu kendi başlarına yapmak zorunda kalıyorlar.

Sorunu daha da karmaşıklaştıran şey, yapay zekanın çözmesi gereken sorunu anlamamasıdır. Kontrolsüz bırakıldığında, kontrolden çıkabilir. Isaac, sohbet botlarının bir sorunu nasıl çözeceklerini anlayamadıkları için -kendiliğinden- üretim yığınlarını sildikleri birçok örneği hatırlıyor. “Onu nasıl yönlendireceğini ve yönlendireceğini bilen bir uzman olmadan, yapay zeka sürücüsüz bir süper araba gibidir,” diyor. Ekip, otomasyonla birlikte iş yüklerinin sürekli arttığını gördü, bu nedenle yarattığı zaman tasarrufunun etkisi az oldu. Birçok kıdemli mühendis işten ayrıldı ve tükenmişlik sendromu yaşayan birkaç mühendis sağlık iznine ayrıldı.

Proje yönetim platformu Asana'nın araştırması, bu giderek artan "verimlilik yanılsamasını" vurguluyor. Çalışanların %77'si halihazırda yapay zeka ajanlarını kullanıyor ve önümüzdeki yıl daha fazlasını onlara devretmeyi bekliyor olsa da, neredeyse üçte ikisi araçların güvenilmez olduğunu, yarısından fazlası ise ajanların yanlış veya yanıltıcı bilgiler ürettiğini söylüyor. Sonuç olarak zaman kaybı yaşanıyor: ABD'de yapılan bir araştırma, çalışanların yapay zeka kaynaklı hataları düzeltmek için haftada fazladan 4,5 saat harcadığını ortaya koydu.

Asana'nın İş İnovasyonu Lideri Mark Hoffman, Fast Company'ye verdiği demeçte, "Yapay zeka, işi yüzeyde daha hızlı gösterebilir, ancak aynı zamanda çok fazla temizlik işi de yaratabilir; çıktıları tekrar kontrol etmek, hataları düzeltmek ve hatalı bilgilere dayalı adımları yeniden yapmak gibi" diyor. Bir şeyler ters gittiğinde, sorumluluk belirsizleşiyor ve sorumluluk genellikle hataları yakalamak, sonuçları açıklamak ve riski yönetmek için çalışana kalıyor, diye ekliyor. Bu durum, zaten rekor seviyede olan tükenmişlik oranlarını daha da artırıyor; Bilgi çalışanlarının %77'si iş yüklerinin yönetilemez olduğunu, %84'ü ise dijital olarak tükenmiş durumda olduğunu söylüyor.

Hatalar gözden kaçtığında, sonuçlar maliyetli ve utanç verici oluyor. Amerikalıların dörtte üçü, paydaşlar tarafından reddedilen işler (%28), güvenlik olayları (%27) ve müşteri şikayetleri (%25) dahil olmak üzere, yapay zeka çıktılarının yetersizliğinden kaynaklanan en az bir olumsuz sonuç bildirmektedir. Ekim ayında, Deloitte, bir raporda yapay zeka halüsinasyonları ve iş yükü fazlalığı tespit edildikten sonra Avustralya Çalışma ve İşyeri İlişkileri Bakanlığı'na geri ödeme yapmak zorunda kaldı. Geçmişte, bu tür görevleri yeni danışmanlar üstlenirdi. Ancak, özellikle dikkat çekici bir şekilde, Deloitte mezun grubunu %18 oranında azalttı ve o yazın başlarında yüzlerce erken kariyer pozisyonunu kesti.

Demografik zaman bombası

İş yükleri artmakla kalmıyor, aynı zamanda genç çalışanlarını azaltarak, işletmeler kendilerini yavaş yavaş yanan bir demografik zaman bombasının yoluna koyuyorlar; çünkü kıdemli çalışanlar rekor sayılarda emekli olmaya başlıyor.

2024 ile 2032 yılları arasında, 55-64 yaş arası, yükseköğrenim görmüş 18,4 milyon deneyimli çalışanın emekli olması bekleniyor; ancak eşdeğer niteliklere sahip sadece 13,8 milyon genç çalışan (şu anda 16-24 yaş arası) işe giriyor. Yapay zekâ destekli bir ekonomide bile, bazı işler otomatikleştirilecek olsa da, şirketlerin hâlâ yargı, bağlam, kurumsal ve sektöre özgü içgörüye sahip insanlara ihtiyacı var.

Ancak birçok kişi, en azından bugün için, yeni başlayanları uzmanlara dönüştüren eğitim alanını ortadan kaldırmak için adımlar atıyor.

Fütürist ve esnek çalışma danışmanlık firması Flex+Strategy Group'un kurucusu Cali Williams Yost, “Geri dönülecek sonsuz sayıda deneyimli çalışan olmayacak, bu nedenle herkes sınırlı, giderek daha pahalı hale gelen alan uzmanlığına sahip yetenek için mücadele edecek” diyor. “Şirketlerin, genç çalışanları devralmaları ve niş bilgi edinmeleri için eğitmek için belki beş yılları var, bu nedenle yapay zekânın destekleyebileceği bir şey var.”

HireClix adlı işe alım pazarlama ajansında danışmanlık direktörü ve giriş seviyesi işe alım pazarlama uzmanı olan Moe Hutt, müşterilerinin yapay zeka destekli iş akışları ve ekonomik belirsizlik nedeniyle giriş seviyesi işe alımlarını azalttığını veya tamamen bıraktığını gözlemledi. Hutt, yetenek havuzuna zarar vermenin ötesinde, kuruluşlar içindeki daha az görünür sonuçlara işaret ediyor. "Yardım etmek insan doğasında var," diyor. "Genç çalışanları eğitmek için bir çıkış yolu olmadığında, her yerde sürtüşme yaratıyor."

Orta ve üst düzey yöneticiler için, yetki devretmek, öğretmek ve birinin gelişimini izlemek, deneyim için bir ödül niteliğinde. Araştırmalar, bilgi paylaşımının ve mentorluğun motivasyonu artırdığını, psikolojik refahı yükselttiğini ve deneyimli çalışanlar arasında tükenmişliği azalttığını sürekli olarak gösteriyor. Eğitilecek veya öğretilecek kimse olmadığında, bağlılık azalır ve çoğu insanın zaten işten ayrıldığı bir iş gücü aşınır.

Yapay zekaya hakim olmak ve demografik uçuruma hazırlıklı olmak birbirini dışlamayan şeyler değildir. Kuruluşlar, gelecekteki yetenek havuzlarını boşaltmadan, çalışanların yapay zeka ile desteklendiği çalışan yanlısı ortamlar oluşturabilirler. PwC—ki bu da, en azından İngiltere'de, giriş seviyesi işe alımlarında yaptığı kesintiler konusunda açık sözlü olan bir başka firma—genç muhasebecileri yapay zekâ yöneticisi olarak eğiterek bu dengenin nasıl olabileceğini deniyor. Giriş seviyesi çalışanlar, liderlik ve sorumluluk konusunda erken bir deneyim kazanırken, firma hem insan yargısına hem de makine çıktısına hakim bir yönetici kadrosu oluşturuyor. Bu, verimlilik ve ardıllık planlamasının bir arada var olabileceğinin kanıtıdır.

Bu önemlidir çünkü ortadan kaybolan giriş seviyesi işler sadece kurumsal iş gücü için bir sorun değil, aynı zamanda toplumsal bir kriz de olacaktır. İşleyen bir toplum, genç nesillerin istikrarlı bir şekilde yaşlı nesillerin yerini almasına bağlıdır.

Yapay zekâ kod yazabilir, ancak onu yönlendirecek, sorgulayacak ve sonunda yaşlılarının yerini alacak insanlar eğitilmediği sürece, ışıkları açık tutacak kimse kalmayacaktır.

Kaynak: Fast Company