Savaşta komik laflar olmaz ama bu komik

Trump kendi ekonomik gündemiyle savaşa giriyor

Donald Trump, 2024 seçim kampanyası sırasında, dönemin Başkan Yardımcısı ve Demokrat başkan adayı Kamala Harris de dahil olmak üzere Biden yönetimini ekonomi konusunda acımasızca eleştirdi. Trump, yüksek fiyatlardan Harris'i ve dönemin Başkanı Joe Biden'ı sorumlu tuttu ve seçimi kazanması halinde fiyatları "ilk günden" düşüreceğine söz verdi. Ayrıca market fiyatlarına ve benzin fiyatlarına da yoğun bir şekilde odaklandı.

Ancak Trump'ın ikinci başkanlığının üzerinden 13 buçuk ay geçmesine rağmen, enflasyon hala birçok Amerikalı için büyük bir endişe kaynağı. New York Magazine'den Ed Kilgore, 9 Mart Pazartesi öğleden sonra yayınlanan bir makalesinde, Trump'ın özellikle enerji fiyatları söz konusu olduğunda, kendi yaşam maliyeti mesajlarıyla çeliştiğini savunuyor.

Kilgore, "Donald Trump'ın İran'a karşı 'tercih savaşı', yönetiminin Kasım ayındaki kritik ara seçimlerden önce iç ekonomiyi iyileştirmeye ve uygun fiyatlılık konusundaki endişeleri gidermeye odaklanma kararlılığından büyük bir sapmadır" diye açıklıyor. "Ancak başkanın mesajına sadık kalmadaki muazzam başarısızlığının yanı sıra, Ortadoğu'da bölgesel bir savaşa ani bir şekilde girilmesinin daha spesifik bir sorunu var. Trump'ın, yaşam maliyetleriyle ilgili endişeleri 'bir aldatmaca' olarak nitelendirmesinin dışında, gerçek bir ekonomik erişilebilirlik gündemi varsa, bunun temel direklerinden biri, fosil yakıt kaynaklarının azami ölçüde sömürülmesinin önündeki her türlü engeli ortadan kaldırarak enerji fiyatlarını düşük tutmaktı."

Kilgore şöyle devam ediyor: "Enerji maliyetlerinden etkilenen diğer mal ve hizmetlerin fiyatları üzerindeki olumlu etkisinin yanı sıra, 'kaz bebeğim kaz' zihniyeti, sıradan insanların bakış açısından en görünür enflasyon göstergelerinden biri olan benzin pompa fiyatlarını düşürmek için tasarlanmıştı. Reuters'ın bildirdiğine göre, Amerika Birleşik Devletleri aniden hem kendisi hem de tüm dünya için bir enerji fiyat krizi yarattı."

Kilgore'a göre, "ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları nedeniyle yükselen petrol fiyatları nedeniyle Amerikalı sürücüler yakında benzin istasyonlarında daha fazla ödeme yapabilirler; uzmanlar benzin fiyatlarının bu hafta keskin bir şekilde artabileceğini tahmin ediyor."

Kilgore'un belirttiğine göre Trump, "ekonomik politikayı bir başka başkanlık askeri macerasına tabi kılma kararı" aldı.

Fortune'dan Jim Edwards'a göre, İran'daki savaş hem ekonomik hem de ulusal güvenlik açısından kötü gidiyor.

Edwards, 9 Mart tarihli bir makalesinde şunları bildiriyor: "İran'la savaşın 10. günündeyiz. Petrol fiyatı bu sabah kısa süreliğine varil başına 119 dolara ulaştı ve savaşın daha iyiye gitmeden önce daha da kötüleşeceği anlaşıldıkça dünya genelinde borsalar sert bir düşüş yaşadı: İran, yakın zamanda öldürülen liderinin oğlu Mojtaba Hamenei'yi yeni dini lideri olarak atadı. Babasının ölümünün intikamını muhtemelen alacak olan sertlik yanlısı bir isim... Fortune'dan Jason Ma, geçen hafta Oval Ofis'te İran'daki en kötü senaryo sorulduğunda Trump'ın şu yanıtı verdiğini bildirdi: 'Sanırım en kötü senaryo, bunu yapıp sonra da önceki kişi kadar kötü birinin yönetimi devralması olurdu, değil mi? Bu olabilir.'" "Şu anda tam olarak bu noktadayız."

Kilgore, yükselen enerji fiyatlarının 2026 ara seçimlerinde Cumhuriyetçiler için büyük bir sorun olabileceğine dikkat çekiyor.

Kilgore, "2024 başkanlık seçimlerinden kısa bir süre önce," diyor, "Kaliforniya'da arabamı benzinle dolduruyordum ve birisi pompaya Trump'ın benzin fiyatlarını işaret edip 'Biden bunu yaptı!' dediği küçük bir çıkartma yapıştırmıştı. Eğer 2026'da benzin fiyatları yükselmeye devam ederse, Trump'ın bunu yaptığını göstermek daha da kolaylaşacak! Ve bedelini sadece tüketiciler değil, İran'daki patlamalarla ekonomik erişilebilirlik argümanları yerle bir olan Cumhuriyetçi adaylar da ödeyecek."

Kaynak: Alternet

Amerika'da İran savaşı vergi mükelleflerine ne kadara mal oluyor? İşte tahminler:

İran'daki savaşın ilk altı günü, Pentagon'un milletvekilleri tarafından incelenen tahminlerine göre, yalnızca mühimmat açısından ABD vergi mükelleflerine en az 11,3 milyar dolara mal oldu ve uzmanlar, devam eden maliyetin katlanarak artabileceğini söylüyor. Bu toplam, savaşta yer alan askeri gücün işletme ve bakım maliyetini veya İran'ın saldırılarından kaynaklanan savaş hasarını içermiyor.

Tahmini bilen bir kişiye göre, ordu çatışmanın ilk iki gününde yaklaşık 5,6 milyar dolarlık mühimmat kullandı. Mühimmat maliyeti ilk olarak Washington Post tarafından bildirildi.

Mühimmat için harcanan para ve İran'ın ABD üslerine yönelik misilleme saldırılarından kaynaklanan ABD askeri altyapısına verilen hasarın ek masrafları, Pentagon'un yıllık trilyon dolarlık bütçesine dahil edilmiyor. Bu açık göz önüne alındığında, Başkan Donald Trump savaşı finanse etmek için Kongre'den daha fazla para isteyebilir, ancak henüz böyle bir talep sunulmadı.

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a ortak saldırılar düzenleyerek, Trump yönetimi ile ülke arasında nükleer programı konusunda en az bir yıldır süren müzakereleri aniden sona erdirdi. O zamandan beri, ABD ve İsrail güçleri İran'ın birçok üst düzey siyasi ve askeri liderini öldürdü ve 1200'den fazla İranlının ölümüne yol açan bir bombalama kampanyası başlattı. İran, bölgedeki ABD üslerine ve müttefiklerine misilleme saldırıları düzenleyerek yedi ABD askerini öldürdü ve en az 140'ını yaraladı.

Trump yetkilileri savaş için kesin bir zaman çizelgesi vermeyi reddetti. Trump, 9 Mart'ta gazetecilere savaşın "çok tamamlandığını" ve "çok yakında" sona ereceğini söyledi, ancak ne zaman biteceğine dair ayrıntı vermedi.

Daha fazla bilgi: Amerika'nın nükleer füze silolarına saldırı olması durumunda neler olabileceğini gösteren radyoaktif serpinti haritaları

Pentagon şefi Pete Hegseth ertesi gün düzenlediği basın toplantısında, "Bugün, İran içindeki en yoğun saldırı günümüz olacak" dedi.

Pentagon, savaşın maliyetine ilişkin daha fazla yorum yapmaktan kaçındı.

Savaşın ilk günlerinin maliyeti günde yaklaşık 1 milyar dolardı.

Demokrat milletvekilleri – Rhode Island Senatörü Jack Reed, Virginia Senatörü Tim Kaine ve Maryland Temsilcisi Steny Hoyer dahil – medya haberlerine dayanarak savaşın günlük maliyetinin yaklaşık 1 milyar dolar olduğunu öne sürdüler. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin maliyet analizine göre, savaşın ilk 100 saatinde ABD ordusu günde tahmini 891,4 milyon dolar, toplamda ise 3,7 milyar dolar harcadı.

Connecticut Senatörü Richard Blumenthal (Demokrat), USA TODAY'e verdiği demeçte, "Günde 1 milyar dolar rakamını duydum," dedi ve doğruluğunu tam olarak teyit edemediğini ekledi.

"Bu soruyu daha önce de sordum ve Pentagon'un üst düzey yetkilileri bundan kaçındı. Maliyet konusunda tamamen bilgisiz davrandılar. Bu yüzden çok umutlu değilim," diye ekledi.

10 Mart'ta askeri liderlerle gizli bir brifinge girmeden önce, Massachusetts Demokrat Senatörü Elizabeth Warren gazetecilere, "Sağlık hizmetlerini kaybeden 15 milyon Amerikalı için para yokken, İran'ı bombalamak için günde bir milyar dolar harcanıyor" dedi.

Kongre'deki önde gelen savaş yanlılarından Güney Carolina Cumhuriyetçi Senatörü Lindsey Graham, İran savaşının bildirilen günlük 1 milyar dolarlık maliyetini "şimdiye kadar harcanan en iyi para" olarak nitelendirdi.

8 Mart'ta Fox News'e verdiği demeçte, "Amerika'ya nükleer silah üretmeye çalışan dindar bir Nazi rejimini devirmek Amerika için ne kadar değerli? Bu gerçekten iyi bir yatırım" dedi.

Savaşın ilk günlerinde mühimmat için harcanan 11,3 milyar dolar, Kongre'nin Ulusal Kanser Enstitüsü'ne ayırdığı 7,4 milyar dolardan daha fazla. Ve bu miktar, Kongre'nin Amerika Birleşik Devletleri genelinde düşük gelirli çocuklar için yaygın olarak kullanılan okul öncesi programı olan Head Start için ayırdığı 12,4 milyar dolara neredeyse eşit.

Mühimmat, maliyetin en büyük kısmını oluşturuyor

CSIS raporu, 100 saatlik savaşın maliyetinin büyük çoğunluğunun – 3,7 milyar doların yaklaşık 3,1 milyar dolarının – harcanan mühimmatın değerini temsil ettiğini tahmin ediyor.

Raporun ortak yazarlarından, merkezin savunma ve güvenlik departmanının kıdemli danışmanı Mark Cancian'a göre, ABD ordusu ilk birkaç gün İran'ı uzaktan vurmak için kullandığı pahalı silahlardan, İran'ın hava savunmasının zayıflamasıyla birlikte serbest düşen bombalar atmaya geçtikçe, günlük maliyetin muhtemelen azalacağı tahmin ediliyor.

Daha fazla bilgi: Trump, göçmenleri avlamak ve taşımak için 20.000 asker istiyor. Maliyet tahmini: 3,6 milyar dolar

Cancian, "İlk birkaç gün için maliyetler çok yüksekti" dedi. İlerleyen dönemde, "çok daha ucuz mühimmat kullandığımız için" maliyetin "muhtemelen bunun yarısı" olacağını ekledi.

ABD Merkez Komutanlığı Komutanı Amiral Brad Cooper, savaşın dördüncü gününde ABD'nin neredeyse aynı sayıda hedefi vurmak için 2.000'den fazla mühimmat kullandığını söyledi.

Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, 4 Mart'ta gazetecilere yaptığı açıklamada, ordunun İran savunmasının erişemeyeceği mesafeden ateşlenen "büyük, kasıtlı" silahlardan, serbest düşüşlü Müşterek Doğrudan Saldırı Mühimmatı (JDAM) ve Hellfire füzeleri gibi, sırasıyla 24 kilometre ve 9,6 kilometreye kadar uzaktaki hedefleri vuran "hassas vuruşlara" geçtiğini söyledi.

Bunlar, CSIS raporuna göre, savaşın ilk birkaç gününde ABD ordusunun İran'a fırlattığı uzun menzilli silahlardan, örneğin tanesi yaklaşık 3,6 milyon dolara mal olan Tomahawk füzelerinden çok daha ucuz; bir JDAM'ın fiyatı ise 80.000 dolar.

ABD, savaşın ilk 100 saatinde İran'ın ABD üslerini ve bölgedeki müttefiklerini hedef alan saldırılarına karşı savunma amacıyla onlarca pahalı Patriot ve THAAD füze savunma sistemi de ateşledi. Rapora göre, bu süre zarfında kullanılan savunma mühimmatının toplam maliyeti 1,6 milyar dolardan fazla oldu.

ABD, İran'ın balistik füze fırlatma rampalarının daha fazlasını etkisiz hale getirdikçe bu maliyetler düşebilir. Caine, 10 Mart'ta gazetecilere verdiği demeçte, İran'ın balistik füze saldırılarının "yüzde 90 oranında azalmaya devam ettiğini" ve tek yönlü saldırı dronlarının savaşın başlangıcından bu yana "yüzde 83 oranında azaldığını" söyledi.

Ancak rapora göre, Orta Doğu'da konuşlandırılmış devasa ABD donanma filosunun işletme maliyeti her gün yaklaşık 15,4 milyon dolar artmaya devam edecek.

Uzun vadeli maliyetler hızla artabilir

Brown Üniversitesi'nin Savaşın Maliyetleri projesinde kıdemli araştırmacı olan Heidi Peltier, savaşın maliyetine ilişkin herhangi bir spesifik dolar rakamının "bir anlamda her zaman bir tahminin altında kalacağını" söyledi.

Peltier, İran'a yönelik askeri saldırılar yoğunlaşırsa, "silah başına maliyet düşse bile, günlük maliyet düşmeyebilir" dedi.

Peltier, savaşın ek faiz maliyetleri getirecek borç yoluyla finanse edildiğini belirtti. Diğer maliyetler de zamanla artacak; örneğin "bu savaşta görev yapan gazilere olan yükümlülükler" ve ekonomik etkiler, ki bunların bazıları zaten çatışmanın önemli bir petrol sevkiyat kanalı olan Hürmüz Boğazı'nı yutma tehdidiyle ortaya çıkıyor.

Peltier'e göre, ABD'nin Orta Doğu'daki savaşlarına ilişkin geçmiş örnekler, nihai fiyat etiketinin mevcut tahminleri gölgede bırakabileceğini gösteriyor.

ABD'nin Irak ve Afganistan'daki savaşlarının ilk maliyet tahminleri 50 ila 60 milyar dolar civarındayken, Savaşın Maliyetleri analizine göre toplam maliyet 8 trilyon dolara ulaştı.

11 Mart'ta, İran savaşının 12. gününde, Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi'nin önde gelen Demokrat üyesi Senatör Jack Reed, Trump'ın savaş için "potansiyel olarak 50 milyar dolardan fazla" acil fon talep edebileceğine dair raporlar olduğunu söyledi.

Bir gün önce Reed, Hegseth'e bir mektup göndererek Trump yönetimini, savaşın günlük maliyeti, ordunun bölgedeki birlikleri desteklemek için ne kadar daha para talep edebileceği ve Hegseth'in bunu ne zaman talep etmeyi planladığı konusunda Kongre'ye daha fazla bilgi vermeye çağırdı.

"Amerikan halkı bu savaşın kan ve para açısından neye mal olduğunu bilmeyi hak ediyor," diye yazdı.

Kaynak: USA TODAY