Bütün Eylemler

Çarpıcı gelişme: Askerler, ordudan ayrılma taleplerinin hızla arttığı bir dönemde Hegseth ve Trump'ın kendilerini yasaları çiğnemeye zorladığını öne sürüyor. MS NOW'ın haberine göre; başvurularında askerlere destek veren iki grubun verileri, ABD'nin İran ile savaşının altıncı ayına girildiği ve Pentagon'un uyuşturucu kaçakçısı olduğu iddia edilen kişileri hedef alan ölümcül saldırılar düzenleme kararının üzerinden bir yıl geçtiği bir dönemde, vicdani retçi sıfatıyla ordudan resmen ayrılmak isteyen askerlerin sayısında büyük bir artış yaşandı. Deadline White House programında, Nicolle Wallace'ın yerine sunuculuk yapan Jacob Soboroff'a; haberi kaleme alan Priya Sridhar, Korgeneral Mark Hertling ve Paul Rieckhoff eşlik ederek konuyu analiz ediyor. Kaynak: MSNOW

Eğitim Bakanlığı Trump paylaşımını sildi; Hitler sahnesi açıklığa kavuşturuldu ABD Eğitim Bakanlığı, Başkan Donald Trump'ı Adolf Hitler ile kıyaslıyormuş izlenimi veren bir sosyal medya videosunu sildi. Söz konusu video, kullanıcıların 2017 yapımı Darkest Hour (En Karanlık Saat) filminden bir sahnenin kullanıldığını fark etmesi üzerine kaldırıldı. Kaldırılmadan önce bakanlığın resmi hesabında paylaşılan gönderide, popüler bir TikTok ses formatı kullanılmıştı. Videoda, Winston Churchill'in Hitler'e atıfta bulunan bir cümleyi söylediği sahneye yer veriliyor ve hemen ardından Trump'ın görüntüleri ve videolarından oluşan bir montaj geliyordu. Bir Eğitim Bakanlığı sözcüsü Newsweek'e yaptığı açıklamada, paylaşımın videonun bağlamını anlamayan bir personel tarafından yüklendiğini ve o zamandan beri tüm platformlardan kaldırıldığını belirtti. Videoda neler yer alıyordu? X'te paylaşılan video, İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere Başbakanı Winston Churchill'i konu alan Darkest Hour filminden bir sahneyle başlıyordu. Sahnede Churchill, "Kafanız bir kaplanın ağzındayken onunla mantık çerçevesinde konuşamazsınız," diyordu. Bu cümlenin ardından video aniden, TikTok'ta popülerleşen bir formatı takip ederek, "Kimse bizim gibi yapamaz" yazısı ve bir kaplan emojisi eşliğinde Trump'ın görselleri ve videolarından oluşan bir montaja geçiyordu. Ancak insanlar kısa sürede, filmin bağlamı içinde Churchill'in "kaplan" ifadesinin Hitler'e ve Nazi Almanyası'na gönderme yaptığını, dolayısıyla Trump ile Nazi diktatörü arasında bariz bir kıyaslama oluşturduğunu dile getirdi. X kullanıcıları hemen duruma açıklık getiren bilgiler ekledi. Gönderinin altına eklenen X topluluk notunda, "Bu video Darkest Hour filminden alınmıştır ve videodaki 'kaplan' Adolf Hitler'i temsil etmektedir," ifadesi yer aldı. Paylaşımın silinmesinin ardından ekran görüntüleri geniş çapta yayıldı ve sosyal medya kullanıcıları ile siyasi yorumcuların dikkatini çekti. Eğitim Bakanlığı'ndan açıklama Eğitim Bakanlığı sözcüsü, yetkililerin videonun arkasındaki bağlamı fark etmelerinin ardından videonun kaldırıldığını söyledi. Sözcü Newsweek'e verdiği demeçte, "TikTok'taki popüler bir sese dayanan bu video, içeriğin bağlamını anlamayan bir bakanlık personeli tarafından hazırlanıp paylaşılmıştı. Bakanlık, videoyu tüm sosyal medya platformlarından kaldırdı," dedi. Bakanlık, söz konusu personelin kimliğini açıklamadığı gibi, paylaşımın yayında kaldığı süreye dair de bir bilgi vermedi. Sosyal Medya Kazaları Mercek Altında Bu olay, devlet kurumlarının sosyal medya trendlerini, memleri ve viral formatları giderek daha fazla benimsemesiyle karşı karşıya kaldıkları riskleri vurguluyor. Trump yönetimi, genç kitlelere ulaşmak için daha gayri resmi çevrimiçi içerik kullanmaya çalıştı, ancak bu her zaman kamuoyunda iyi karşılanmadı. Bu haftanın başlarında Beyaz Saray, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) tutuklamalarını tanıtırken, çocuk eğitim dizisi Sihirli Okul Otobüsü'nden esinlenerek "Sihirli Sınır Dışı Etme Otobüsü" görselini paylaşmasının ardından tepkiyle karşılaştı. Kaynak: NW

Teksas, Senato seçimleri öncesinde 1 milyondan fazla seçmenin kaydını askıya aldı Teksas'taki seçmenlerin yüzde altısının —yani 1,2 milyondan fazla kişinin— seçmen kaydı askıya alındı ve birçoğunun bundan haberi bile olmayabilir. Seçmenin kayıtlı olduğu ilçenin kişinin adresini bilmemesi veya taşındığını varsayması anlamına gelen bu durum, kişilerin Kasım ayındaki ara seçimlerde oy kullanmasını engellemiyor ancak süreci zorlaştırıyor. The Dallas Morning News'in haberine göre, Seçim Günü sandığa giden bir seçmenin kaydının askıya alınmış olması durumunda, kişinin bir "ikamet beyanı" formu doldurması gerekiyor; eğer yeni bir ilçeye taşınmışsa, ya eski ilçesinde oy kullanmak zorunda kalıyor ya da kendisine geçici bir oy pusulası veriliyor. Askıya alınan kayıtlar tüm eyalete yayılmış durumda; ancak bu durum, 129.000'den fazla seçmenin kaydının askıya alındığı Dallas İlçesi, Collin ve Denton ilçelerinde 56'şar bin seçmen ve Tarrant İlçesi'nde 73.000'den fazla seçmen dahil olmak üzere Teksas'ın en büyük ilçelerini de kapsıyor. Seçmenlerin kayıtlarını güncellemek için 5 Ekim'e kadar süreleri bulunuyor; durumlarını ise Teksas Eyalet Sekreteri'nin web sitesinden, ilçe seçim ofisinden veya posta yoluyla kontrol edebiliyorlar. Ancak 1,2 milyon gibi yüksek bir sayı söz konusu olduğunda, özellikle de taşınmamışlarsa ve durum bir idari hatadan kaynaklanıyorsa, bu bilgi birçok seçmene zamanında ulaşmayabilir. Bu sayı, özellikle Demokrat Eyalet Senatörü James Talarico'nun Cumhuriyetçi Başsavcı Ken Paxton karşısında az farkla önde olduğu Senato yarışı başta olmak üzere, birçok yarışta anket sonuçlarının başa baş gittiği bir eyalette belirleyici bir rol oynayabilir. Teksas ayrıca, seçmen listelerini devrederek Trump yönetiminin seçimlerin kontrolünü ele alma girişimlerine de destek veriyor. Seçim Günü önemli sayıda Teksaslının oy kullanması engellenirse, bu durum Senato'nun önümüzdeki dört yıl içindeki yapısını tamamen değiştirebilir. Kaynak: TNR

GİZLİ TEHLİKE DAMARLARINIZI KUŞATIYOR: KALP KRİZİ KADER DEĞİL, UZMANLARDAN KOLAY VE KESİN REÇETE! Kalp ve damar hastalıkları tam 100 yıldır erkek ölümlerinde bir numaralı neden. Ancak tıp dünyasından umut verici bir haber var: Yeni kılavuzlar ve "kişiselleştirilmiş tıp" yaklaşımı sayesinde artık kalp krizi ve inme vakalarını yarı yarıya azaltmak mümkün. Kolesterol yönetimine dair bilinen ezberler bozuluyor. İşte sağlığınızı korumak için bilmeniz gereken gerçekler ve kulak asmadığınız detaylar: 1. Statinler Artık Sadece "Son Çare" Değil Eskiden kolesterol hapları (statinler) yalnızca değerleri tehlikeli seviyede yüksek olan veya diyet/egzersize yanıt vermeyen kişilere verilirdi. Günümüzde ise yaklaşım tamamen değişti. "Kolesterol Yılları" Kavramı: UNC Health Kardiyoloğu Dr. Christopher Kelly, olayı sigara kullanımına benzetiyor: Damarlarınız orta derecede yüksek kolesterole bile ne kadar uzun süre maruz kalırsa, hasar o kadar birikir. Sosyal Medya Hurafelerine İnanmayın: İnternette "Big Pharma" (büyük ilaç firmaları) komploları veya "Benim kolesterolüm yüksek ama kalbim sağlam" diyen fenomenler bilimsel gerçekleri yansıtmıyor. Bilimsel kanıtlar net: Daha düşük kolesterol = daha düşük kalp krizi riski. Genetik Faktör: Diyetiniz mükemmel, vücudunuz fit olsa bile genleriniz nedeniyle kolesterolünüz yüksek olabilir. Statinler 10 yıllardır güvenle kullanılan ve hayat kurtaran ilaçlardır. 2. Kişisel Risk Seviyenize Göre LDL Hedefleri Kötü kolesterol (LDL) hedefiniz, tek başına kolesterol tahliline göre değil; genel risk profilinize göre belirlenir. Artık doktorlar PREVENT adı verilen özel bir hesaplama aracı kullanarak 10 ve 30 yıllık riskinizi çıkarıyor. Risk Düzeyiniz Hedef LDL Seviyesi Çok Yüksek Risk (Geçirilmiş kriz, diyabet vb.) < 55 mg/dL Yüksek Risk < 70 mg/dL Orta Risk < 100 mg/dL Not: Diyabet geçmişi, tansiyon ve yaş gibi faktörler riskinizi değiştirdiği için arkadaşınızla kolesterol değeriniz aynı olsa bile tedaviniz farklı olabilir. 3. Gizli Düşman: Lp(a) Testini Mutlaka Yaptırın Rutin kan tahlillerinde genellikle bakılmayan Lipoprotein(a) veya Lp(a), damarları tıkama potansiyeli LDL'den çok daha yüksek olan genetik bir kolesterol türüdür. Yaşam Boyu Sabittir: Genetik olarak belirlenir ve diyetle değişmez. Neden Önemli? Johns Hopkins Üniversitesi'nden Dr. Roger Blumenthal, Lp(a) seviyesi yüksek çıkan bireylerde diğer risk faktörleriyle (LDL, tansiyon vb.) çok daha agresif mücadele edilmesi gerektiğini belirtiyor. Ne Zaman Test Edilmeli? Yetişkinlik boyunca en az 1 kez yaptırılması öneriliyor. 4. Erken Yaşta Kontrol ve Kas Ağrısı Efsanesi Ne Zaman Test Yapılmalı? İlk kolesterol kontrolü 9-11 yaş arasında yapılmalı; ardından 19 yaşından itibaren her 5 yılda bir tekrarlanmalıdır. Statinler Gerçekten Kas Ağrısı Yapar mı? Statin kullanıcılarının %10'undan azında kas kalsiyum dengesine bağlı ağrı görülür. Yapılan araştırmalar, plasebo (boş hap) alanlar ile statin kullananların hemen aynı oranda kas ağrısı bildirdiğini gösteriyor. Providence Kalp Enstitüsü'nden Dr. Ty Gluckman'a göre ilaç kaynaklı ağrılar genellikle simetriktir (her iki omuz veya her iki uyluk bölgesinde aynı anda hissedenir). Uyarı: Ağrı hissettiğinizde ilacı kendi başınıza kesmeyin! İlaç türünü veya dozaj düzenini değiştirmek genellikle sorunu tamamen çözer. Kaynak: MH

Fenerbahçe'nin Şampiyonlar Ligi 2026-20267 Sezonu lig aşamasındaki rakipleri Monaco'daki Grimaldi Forum'da düzenlenen kura çekimiyle belli oldu. Kulübümüzü kura çekiminde Yönetim Kurulu Üyemiz Selim Kosif ve Futbol Direktörümüz Oğuz Çetin temsil etti. Şampiyonlar Ligi kura çekimine doğrudan katılmaya hak kazanan 29 takım ile play-off turundan gelen 7 takım katıldı. Toplamda 36 takımın yer aldığı Şampiyonlar Ligi’nde her takım; dördü iç saha, dördü deplasman olmak üzere sekiz farklı takımla karşılaşacak. Genel sıralamada ilk sekiz takım doğrudan son 16 turuna yükselirken; sıralamada 9-24 arasındaki takımlar eleme aşaması play-off'larında mücadele edecek ve galip gelen takım son 16'ya kalacak. Bundan sonrası için doğrudan eleme usulü uygulanacak. Şampiyonlar Ligi’ne 2. Eleme Turundan başlayan Fenerbahçemiz, bu turda Polonya temsilcisi Gornik Zabrze ile karşılaştı. Ekibimiz, İstanbul'da 1-0 mağlup ettiği rakibi ile deplasmanda 1-1 berabere kalarak tur atladı. Takımımız, 3. Eleme Turunda karşılaştığı Avusturya'dan Sturm Graz'ı Kadıköy'de 2-0, deplasmanda 1-0 yenerek play-off turuna yükseldi. Play-off turundaysa 1-1’in rövanşında Fransız temsilcisi O. Lyon’u 2-1’le saf dışı bırakan Fenerbahçemiz, adını Devler Ligi’nde lig aşamasına yazdırdı. Avrupa kupalarında şu ana kadar oynadığı 306 maçta 122 galibiyet elde eden Fenerbahçemiz, Avrupa tarihinde en fazla maç kazanan Türk takımı unvanının da sahibi oldu. Takımımızın oynayacağı rakipleri şu şekilde: Liverpool (E) Atletico Madrid (D) Roma (E) Aston Villa (D) Villarreal (E) Shakhtar Donetsk (D) Slavia Prag (E) LASK (D) Şampiyonlar Ligi lig aşamasında maç tarihleri ise şu şekilde: 1. Hafta: 8-10 Eylül 2026 2. Hafta: 13/14 Ekim 2026 3. Hafta: 20/21 Ekim 2026 4. Hafta: 3/4 Kasım 2026 5. Hafta: 24/25 Kasım 2026 6. 6. Hafta: 8/9 Aralık 2026 7. Hafta: 19/20 Ocak 2027 8. Hafta: 27 Ocak 2027 Şampiyonlar Ligi’nde lig aşaması sonrasında finale kadar oynanacak turların tarihleri: Eleme Turu Play-off'ları: 16/17 ve 23/24 Şubat 2027 Son 16 Turu: 9/10 ve 16/17 Mart 2027 Çeyrek Finaller: 6/7 ve 13/14 Nisan 2027 Yarı Finaller: 27/28 Nisan ve 4/5 Mayıs 2027 Final: 5 Haziran 2027 (Madrid) 2026-27 Şampiyonlar Ligi finaline İspanya’nın başkenti Madrid'deki Estadio Metropolitano ev sahipliği yapacak. Metropolitano, en son 2019'da UEFA Şampiyonlar Ligi finaline ev sahipliği yapmıştı.

UEFA Şampiyonlar Ligi kura çekimi: 2026-27 lig aşaması sonuçlarının tamamı 2026-27 UEFA Şampiyonlar Ligi'nin ana aşaması için kura çekimi 27 Ağustos Perşembe günü Monako'da gerçekleştirildi ve böylece yeni sezonda mücadele edecek 36 takımın rakipleri belli oldu. Son iki sezonun şampiyonu Paris Saint-Germain; Barcelona ve Manchester City gibi takımlarla karşılaşırken, kupayı 15 kez müzesine götüren Real Madrid ise sekiz maçlık lig aşamasında Arsenal ve Inter ile kozlarını paylaşacak. PSG, Şampiyonlar Ligi'ni üst üste üç kez kazanan dördüncü ve 2018'deki Real Madrid'den bu yana bunu başaran ilk kulüp olmayı hedefliyor. İlk maçlar 8-10 Eylül tarihlerinde oynanacak; turnuvanın finali ise 5 Haziran'da İspanya'nın Madrid kentinde yapılacak. UEFA, başlama saatlerini de içeren tam fikstürü 29 Ağustos Cumartesi gününden önce açıklayacak. Şampiyonlar Ligi kura çekimi sonuçlarına göz atın: Şampiyonlar Ligi kura sonuçları AEK Atina (YUN) İç saha rakipleri: Real Madrid, Roma, Galatasaray, LASK Deplasman rakipleri: Manchester City, Borussia Dortmund, Shakhtar Donetsk, Como Arsenal (İNG) İç saha rakipleri: Real Madrid, Borussia Dortmund, Lille, Sabah Deplasman rakipleri: Bayern Münih, Real Betis, Napoli, Slavia Prag Aston Villa (İNG) İç saha rakipleri: PSG, Borussia Dortmund, Fenerbahçe, Viking Deplasman rakipleri: Barcelona, Club Brugge, Galatasaray, Slavia Prag Atlético Madrid (İSP) İç saha rakipleri: Bayern Münih, Manchester United, Fenerbahçe, Viking Deplasman rakipleri: Liverpool, PSV, Bodo/Glimt, Stuttgart Barcelona (İSP) İç saha rakipleri: Manchester City, Aston Villa, Feyenoord, Como Deplasman rakipleri: PSG, Sporting CP, Galatasaray, Sabah Bayern Münih (ALM) İç saha rakipleri: Arsenal, Real Betis, Bodo/Glimt, Slavia Prag Deplasman rakipleri: Atletico Madrid, Manchester United, Lille, Viking Bodø/Glimt (NOR) İç saha rakipleri: Atletico Madrid, Borussia Dortmund, Lille, LASK Deplasman rakipleri: Bayern Münih, Club Brugge, Napoli, Lens Borussia Dortmund (ALM) İç saha rakipleri: Inter, Real Betis, Villarreal, AEK Atina Deplasman rakipleri: Arsenal, Aston Villa, Bodo/Glimt, Sabah Club Brugge (BEL) İç saha rakipleri: Liverpool, Aston Villa, Bodo/Glimt, Lens Deplasman rakipleri: Inter, PSV, Napoli, Stuttgart Como (İTA) İç saha rakipleri: PSG, Manchester United, RB Leipzig, AEK Atina Deplasman rakipleri: Barcelona, Real Betis, Feyenoord, Lens Fenerbahçe (TÜR) İç saha rakipleri: Liverpool, Roma, Villarreal, Slavia Prag Deplasman rakipleri: Atletico Madrid, Aston Villa, Shakhtar Donetsk, LASK Feyenoord (HOL) İç saha rakipleri: Inter, Porto, RB Leipzig, Como Deplasman rakipleri: Barcelona, Real Betis, Galatasaray, Viking Galatasaray (TÜR) İç saha rakipleri: Barcelona, Aston Villa, Feyenoord, Stuttgart Deplasman rakipleri: PSG, Sporting CP, Lille, AEK Atina Inter (İTA) İç saha rakipleri: Liverpool, Club Brugge, Shakhtar Donetsk, Stuttgart Deplasman rakipleri: Real Madrid, Borussia Dortmund, Feyenoord, Slovan Bratislava LASK (AVUSTURYA) İç saha rakipleri: Liverpool, Porto, Fenerbahçe, Slovan Bratislava Deplasman rakipleri: Real Madrid, Sporting CP, Bodo/Glimt, AEK Atina RB Leipzig (ALMANYA) İç saha rakipleri: Manchester City, PSV, Shakhtar Donetsk, Lens Deplasman rakipleri: Real Madrid, Manchester United, Feyenoord, Como Lens (FRANSA) Deplasman rakipleri: Manchester City, Sporting CP, Bodo/Glimt, Como İç saha rakipleri: Liverpool, Club Brugge, RB Leipzig, Slavia Prag Liverpool (İNGİLTERE) İç saha rakipleri: Atletico Madrid, Porto, Villarreal, Lens Deplasman rakipleri: Inter, Club Brugge, Fenerbahçe, LASK Lille (FRANSA) İç saha rakipleri: Bayern Münih, Real Betis, Galatasaray, Slovan Bratislava Deplasman rakipleri: Arsenal, Roma, Bodo/Glimt, Stuttgart Manchester City (İNG) İç saha rakipleri: PSG, Sporting CP, Napoli, AEK Atina Deplasman rakipleri: Barcelona, Porto, RB Leipzig, Lens Manchester United (İNG) İç saha rakipleri: Bayern Münih, Roma, RB Leipzig, Sabah Deplasman rakipleri: Atletico Madrid, Sporting CP, Villarreal, Como Napoli (İTA) İç saha rakipleri: Arsenal, Club Brugge, Bodo/Glimt, Viking Deplasman rakipleri: Manchester City, Porto, Villarreal, Sabah Paris Saint-Germain (FRA) İç saha rakipleri: Barcelona, Roma, Galatasaray, Slovan Bratislava Deplasman rakipleri: Manchester City, Aston Villa, Villarreal, Como PSV (HOL) İç saha rakipleri: Atletico Madrid, Club Brugge, Shakhtar Donetsk, Stuttgart Deplasman rakipleri: Real Madrid, Porto, RB Leipzig, Viking

DEV YIKIMIN ARDINDAKİ SESSİZ TEHLİKE: BİN LER BÖLGESİNDE BİR BUZUL YUTULDU Dağlık bir sınır bölgesinde meydana gelen ve en az 180 kişinin yaşamını yitirmesine yol açan büyük afet, doğa bilimcilerin merceğine takıldı. Yapılan ilk incelemeler, felakete devasa bir buzul kütlesinin binlerce metre yükseklikten vadiye çökerek nehir yatağına düşmesinin neden olduğunu gösteriyor. Yüksek İrtifadan Gelen Felaket Dalgası Yerel saatle sabah saatlerinde, yaklaşık 5.200 metre yükseklikte bulunan dev bir buz kütlesi koparak altındaki vadiye düştü. Araştırmacılar, bu çöküşün önündeki kayaları, toprağı ve ağaçları da katarak hızla ilerleyen devasa bir moloz ve çamur akıntısına dönüştüğünü belirtiyor. Adeta "sıvı beton" etkisi yaratan bu yıkıcı akıntı, öncelikle bir sınır karakoluna çarptı; ardından nehir yatağı boyunca ilerleyerek yerleşim yerlerini sular altında bıraktı, köprüleri ve binaları yerle bir etti. Deprem Değil, Dev Buzul Çöküşü Olayın büyüklüğü bölgedeki sismik ağlar tarafından 5,2 büyüklüğünde bir sarsıntı olarak kaydedildi. İlk etapta bir deprem zannedilen sarsıntının, yapılan incelemeler sonucunda aslında buzul çökmesi ve ardından gelen moloz akışından kaynaklandığı anlaşıldı. Uzmanlar, çöken buz kütlesinin hacminin yarım milyon ile tensel milyonlarca metreküp arasında olabileceğini tahmin ediyor. Felaketin Anatomisi: Bilim İnsanları İncelemede Bölgeye ulaşımın neredeyse imkansız olması nedeniyle araştırmacılar sahadaki durumu uydu görüntüleri ve sismik veriler üzerinden takip ediyor. Süreç şu şekilde gelişti: Veri Akışının Kesilmesi: Sarsıntının ardından, nehir üzerindeki su izleme istasyonlarından alınan veriler sırayla kesildi. Su Seviyesinde Rekor Artış: Sınıra yakın bir noktada nehirdeki su seviyesinin kısa sürede 12,3 metreye kadar yükseldiği tespit edildi. Suyun Kaynağı: Olayın bir buzul gölü taşmasından mı (GLOF) yoksa buzulun altında biriken suların serbest kalmasından mı kaynaklandığı tartışılıyor. Bir diğer ihtimal ise çöken kütlenin nehir yatağını geçici olarak tıkaması ve biriken dev su kütlesinin barajı patlatarak aşağı kayması. Yaz Erimesi ve Yağış Etkisi: Yaz erimeleri ve sezonluk yağışlar nedeniyle zaten yüksek olan nehir seviyeleri, sürüklenen molozla birleşerek yıkımın boyutunu artırdı. Uyarı Sistemleri ve Hayatta Kalma Şansı Yetkililer olaydan kısa süre sonra nehir boyunca uyarılar yayınlamış olsa da, bu tür hızlı gelişen çamur ve moloz akıntılarında yatayda kaçmaya çalışmak veya araç kullanmak işe yaramıyor. Uzmanlar, saatli bir bomba gibi ilerleyen bu tür akıntılardan korunmanın tek yolunun dikey olarak yüksek noktalara —en az 6 metre yükseklikteki bir tepeye— tırmanmak olduğunu vurguluyor. Küresel ısınmanın buzullar üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken araştırmacılar, bu tür ani doğal afetlerin önüne geçmenin en etkili yolunun sera gazı emisyonlarını sınırlandırmak olduğunu belirtiyor. Dağların Sessiz Tehdidi: Buzul Çöküşleri ve İklim Krizinin Yıkıcı Dinamikleri Buzul hareketleri ve yüksek irtifa felaketleri, gezegenimizin ısınma sürecinde giderek daha sık karşılaştığımız, ancak doğası gereği öngörülmesi son derece zor olan küresel tehditler arasında yer alıyor. Yakın zamanda Nepal-Tibet sınırında yaşanan felaket, bu tür dağlık ekosistemlerin ne kadar kırılgan hale geldiğini ve yüzlerce kilometrelik bir etki alanında nasıl yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini açıkça gözler önüne serdi. Felaketin Mekanizması: Bir Buzul Nasıl Dev Bir Yıkım Dalgasına Dönüşür? Yüksek irtifalarda gerçekleşen bu tür kitle hareketleri, sıradan bir çığ veya çamur kayması olayından çok daha karmaşık fiziksel süreçleri barındırır. İlk Kopma ve Yerçekimsel Enerji: Yüksek rakımlarda (genellikle 5.000 metrenin üzerinde) yer alan buzul kütleleri, altlarındaki kayalık tabakanın zayıflaması veya iç su basıncının artmasıyla tutunma yeteneğini kaybeder. Tonlarca ağırlıktaki buz kütlesi serbest düşüşe geçtiğinde devasa bir potansiyel enerji açığa çıkar. Akışkan Hibrit Malzeme (Sıvı Beton Etkisi): Düşen buz kütlesi vadiden aşağı hızla ilerlerken kayaları, toprağı, ağaçları ve nehir yatağındaki tortuyu bünyesine katar. Su, buz ve moloz birleşerek dinamik olarak "sıvı beton" gibi hareket eden yoğun bir çamur akıntısına dönüşür. Doğal Barajlar ve Göllenme Riski: Hızla ilerleyen kütle, nehir yataklarını tıkayarak geçici barajlar oluşturabilir. Bu barajların arkasında biriken devasa su kütlesi, kısa süre sonra basıncı taşıyamayıp patladığında (GLOF - Buzul Gölü Taşması Selı), akıntı yönündeki yerleşim yerleri için ikincil ve çok daha büyük bir dalga yaratır. Nepal Olayının İncelemesi ve Alınan Dersler Nepal'de meydana gelen son afet, konunun sismolojik ve hidrolojik boyutlarını anlamak açısından ders niteliğinde veriler sundu: Parametre / Boyut Nepal Olayındaki Durum Analitik Çıkarım Sismik İkincil Etki Olay 5,2 büyüklüğünde bir sismik hareket olarak kaydedildi. Tektonik depremler ile buzul çökmelerinin bıraktığı sismik izler karıştırılabilir; detaylı analiz şarttır. Erken Uyarı Limitleri Akıntı yönündeki istasyonlar sırayla devre dışı kaldı. Fiziksel altyapının hızla yok olduğu senaryolarda kablosuz ve uydu tabanlı veri iletimi hayati önem taşır. Su Seviyesi Artışı Nehir seviyesi kısa sürede 12,3 metre yükseldi. Yatay tahliye (kaçmak/araç kullanmak) etkisizdir; tek çözüm dikeyde yüksek noktalara tırmanmaktır. Geleceğe Yönelik Riskler ve Risk Yönetimi İklim değişikliği, buzul altı suların birikmesini ve donmuş toprak (permafrost) tabakalarının çözülmesini hızlandırarak dağlık bölgelerdeki saatli bombaların sayısını artırıyor. Bu riski minimize etmek için şu adımlar öne çıkmaktadır: Uydu Tabanlı Sürekli İzleme: İnsan erişiminin imkansız olduğu bölgelerde, radar ve optik uydu görüntüleri ile dağ kütlelerindeki hacim eksilmeleri ve kırılmalar anlık olarak takip edilmelidir. Dikey Tahliye Protokolleri: Bölge halkına, çamur ve moloz akıntısı anında araçla uzaklaşmak yerine dikey olarak en az 6 metre yüksekteki güvenli tepelere çıkma bilinci aşılanmalıdır. Sera Gazı Sınırlaması: Uzun vadede buzul erimelerini ve buna bağlı küresel felaket risklerini yavaşlatmanın tek kalıcı yolu küresel emisyonları düşürmektir. Yüksek dağ ekosistemlerinde yaşanan değişiklikleri anlamak ve bu tehditlere karşı erken uyarı altyapılarını geliştirmek, gelecekte benzer felaketlerin önüne geçmek için kritik bir zorunluluktur. Kaynak: G

Aman Tanrım Nepal'deki sel videoları gerçekten dehşet verici. Can kaybı şu ana kadar 160'ın üzerine çıktı. Yüzlerce kişi hâlâ kayıp ve hayatlarını kaybetmiş olmalarından endişe ediliyor. Bunların arasında yüzlerce turist de bulunuyor. Şu ana kadar kayıp olduğu bildirilen kişiler arasında en az 54 Amerikalı da var.

Kalan Takımlar 1. kap: PSG Bayern Real Madrid Liverpool Inter Adam Şehir Cephanelik Barselona Atletico 2. kap: Aston Villası Manchester United Dortmund Roman Spor Porto Club Brugge PSV Gerçek Betis 3. kap: Feyenoord Lille Napoli Leipzig Villareal Shakhtar Donetsk Galatasaray'ın F.Bahçe Bodo/Glimt 4. kap: Stuttgart Como Objektif Slovan Bratislava AEK Atina Sabah Slavia Prag Viking LASK

Ölümden kaçmak buna denir... Üzgünüm.... Nepal-Tibet bölgesini etkisi altına alan ani selin dehşet verici görüntüleri; insanlar canlarını kurtarmak için kaçmak zorunda kalıyor.

Matteo Guendouzi : « SAYGI MI? BENİMLE UĞRAŞMAK MI İSTİYORSUNUZ? BU İŞ KARŞILIKLIDIR! 90 dakika, hatta daha uzun süre boyunca anneme ve aileme hakaret ettiler; üstüne üstlük bir de istediğimiz gibi kutlama bile yapamıyoruz... Bunu utanç verici buluyorum... 60 bin kişinin ailenize, annenize, çocuklarınıza hakaret ettiğini ve hiç kimsenin —hakemlerin bile— onlara susmalarını söylemediğini bir düşünün!!!! İnsana çok ağır geliyor... Biliyorum ki Fransa'da 🇫🇷 böyle bir durum yaşandığında, bir noktada durup onlardan bunu bırakmalarını istiyorlar.

Matteo Guendouzi'nin maç sonunda Lyon futbolcularının delirmesine neden olan muazzam sevinci..

UEFA Şampiyonlar Ligi Resmi Hesabı Bugün Bunu Gönderdi

Hande Baladın Kadınalar A Milli Takımı - Filenin Sultanlarını taşımaya devam ediyor Almanya'ya karşı 4 Set oynadı 13/21 %62 hücum 3 blok, 1 ace, 4 servis hatası %53 pm, %37 mm ( 19 manşet ) 17 sayı, +13 WL

Fenerbahçe Fransa'da ve şu taraftarlara bakın

İnanılmaz görüntüler Son derece trajik ve sıra dışı bir olay... Çin-Nepal Sınır Kapısı'nda devasa bir heyelan meydana geldi. 19 kişi hayatını kaybetti, 300'den fazla kişi ise kayıp. Olay nasıl gelişti? Habertürk Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel açıkladı: Bölgede bugün meydana gelen depremin tetiklediği çığ, 7000 metre yükseklikteki buz göllerinin parçalanmasına yol açıyor; kopan parçalar aşağı doğru kayarak nehri tıkıyor ve su, baraj etkisini kırıp toprağı yerinden oynatana kadar saatlerce birikiyor. Sonuç olarak da bu sel felaketi ortaya çıkıyor.

Nepal-Tibet sınırında meydana gelen devasa bir buzul çökmesi, felaket niteliğinde ani sel ve toprak kaymalarına yol açtı. Çarşamba sabahı, yüksek irtifadaki bir buzuldan devasa bir buz parçası koparak, bir kilometreden fazla dikey bir yükseklikten vadi tabanına düştü. Buzul bilimciler, bu devasa buz çığının, Bhotekoshi ve Trishuli nehirlerinin bir kolu olan Lhende Khola nehrini bloke ettiğini bildirdi. Geçici baraj hızla çöktü ve aşağı havzadaki dağ yerleşimlerini ve sınır tesislerini şiddetle parçalayan, yükselen, kıyametvari bir su, çamur ve ağır moloz duvarı serbest kaldı.

Fenerbahçe Tarfin Erkek Basketbol Takımımızın Yeni Sezon Kadrosu ve Forma Numaraları Hakkında Basketbolcularımızın Sırt Numaraları - 26-27 Sezonu 0 SHANE LARKIN 1 MARCUS BINGHAM JR. 2 WADE BALDWIN IV 4 NICOLO MELLI 5 SERTAÇ ŞANLI 8 TALEN HORTON-TUCKER 9 JOHNNY JUZANG 10 MELİH MAHMUTOĞLU 11 TRENT FORREST 12 BRAXTON KEY 14 KADİR YİĞİT YANCI 17 ONURALP BİTİM 21 WILL CLYBURN 30 CHRIS SILVA 31 SHAVON SHIELDS 43 IGNAS SARGIUNAS 77 DEMİRCAN DEMİR

Filenin Sultanları Almanya’ya karşı 3-1'lik skor elde ederek turnuvaya dörtte dörtlük bir galibiyetle devam ediyor!

Time'ın yeni kapağį

Filenin Sultanları 4'te 4 için sahaya çıkıyor! Almanya TRT1 19.00 Sinan Erdem Spor Salonu

Değerli kardeşlerim. Bugün İslam toplumları olarak, çok farklı anladığımız, çok farklı anlamlar verdiğimiz Nur suresi 31. ayet üzerinde, birlikte sizleri düşünmeye davet etmek istiyorum. Bu konu İslam toplumunda çok farklı anlatılıyor ve mezheplerin ve geleneğin inancına uydurulmaya çalışılıyor. Ayeti onun için, biraz detaylı ve uzun yazmak zorunda kaldım. Lütfen sabırla, sonuna kadar okumaya çalışalım. Eğer ben bu kadar uzun yazı okuyamam, canım sıkılır derseniz, Allah'ın Kur'an daki gerçekleri ile buluşamaz batılın etkisinde yaşar ve bizleri Allah ile aldatanların tuzağından da asla kurtulamayız. Ayeti anlamaya çalışırken, lütfen hiçbir etki altında kalmadan, bizlere öğretilen rivayet bilgileri bir kenara bırakarak, ayeti bizler Kur’an bütünlüğünde bizzat Kur’an'dan anlamaya çalışalım. Önce ayeti farklı meallerden, tercümelerden yazalım ki konu daha iyi anlaşılsın. Nur 31: Mü’min kadınlara da söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar, ırzlarını korusunlar. (YÜZ VE EL GİBİ) GÖRÜNEN KISIMLAR MÜSTESNA, zînet (yer)lerini göstermesinler. BAŞÖRTÜLERİNİ TA YAKALARININ ÜZERİNE KADAR SALSINLAR. Zinetlerini, kocalarından yahut babalarından yahut kocalarının babalarından yahut oğullarından yahut üvey oğullarından yahut erkek kardeşlerinden yahut erkek kardeşlerinin oğullarından yahut kız kardeşlerinin oğullarından yahut Müslüman kadınlardan yahut sahip oldukları kölelerden yahut erkekliği kalmamış hizmetçilerden yahut da henüz kadınların mahrem yerlerine vakıf olmayan erkek çocuklardan başkalarına göstermesinler. Gizledikleri zinetler bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey mü’minler, hep birlikte tövbe ediniz ki kurtuluşa eresiniz! (Diyanet meali) Nur 31: (Ey Peygamber!) Mü’min kadınlara da söyle, onlar da gözlerini (yasak olandan) sakınsınlar/çevirsinler. ONLAR DA EDEP YERLERİNİ [FURÛCEHUNNE] KORUSUNLAR. TAKILARINI [ZÎNETEHUNNE], KENDİLİĞİNDEN GÖRÜNEN KISMI HARİÇ, TEŞHİR ETMESİNLER. ÖRTÜLERİNİ [HUMURİHİNNE] (AÇIK OLAN) GERDANLIKLARININ ÜZERİNE SALSINLAR/GÖĞÜS AÇIKLIĞINI ÖRTSÜNLER. Takılarını/ziynetlerini; kocaları, babaları, kocalarının babaları, oğulları, kocalarının oğulları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, mü’min kadınlar yahut akitle sorumluluk aldıkları/köleler yahut erkekliği kalmamış hizmetçiler veya henüz kadınların mahrem yerlerinden haberleri olmayan erkek çocuklardan başkasına göstermesinler. Gizlemekte oldukları takıları anlaşılsın diye ayaklarını yere vurmasınlar.¹¹ Ey Mü’minler! Hepiniz birden Allah’a tevbe ediniz ki, kurtuluşa eresiniz. (Prof. Dr. İsmail Yakıt meali) Önce şunu hatırlatmak isterim, özellikle ilk önce Diyanet mealini örnek yazdım, çünkü bu ayette HIMAR kelimesi özellikle başörtüsü olarak çevrilmiş. Diğerinde ise aynı kelime ÖRTÜLERİNİ diye çevrilmiş. Bizlerde ilk önce bu kelimenin, başörtüsü anlamında olduğunu düşünerek ayeti anlamaya çalışalım. Acaba HIMAR kelimesine, başörtüsü anlamı verildiğinde, ayette hüküm başın örtülmesi emrimi, yoksa....? Onu birlikte anlamaya çalışalım. Önce Nur suresi 1. ayeti sizlere hatırlatmak istiyorum. Çünkü Allah bu surede geçen ayetler için bakın ne diyor. "BU, BİZİM İNDİRDİĞİMİZ VE HÜKÜMLERİNİ FARZ KILDIĞIMIZ BİR SÛREDİR. DÜŞÜNÜP ÖĞÜT ALMANIZ İÇİN, ONDA APAÇIK ÂYETLER İNDİRDİK." Demek ki Allah bu suredeki ayetleri, bizler düşünüp anlayalım diye, AYETLERİ APAÇIK YANİ TEREDDÜT ETMEYECEĞİNİZ ŞEKİLDE, AÇIKLANMIŞ OLARAK İNDİRDİK DİYOR. Lütfen konumuzla ilgili Nur suresi 31. ayeti, Allah'ın verdiği bu bilgi ışığında anlamaya çalışalım. Ayetin başında ırzlarını namuslarını korusunlar uyarısı yapıyor. Biz özellikle tartışılan konuya odaklanalım. Ayette geçen, GÖRÜNEN KISIMLAR MÜSTESNA cümlesine, Diyanet kendi anladığını yazmış ve parantez içine, Allah'ın hiç bahsetmediği, ayette örneğini bile vermediği ayetin bahsettiği konu dışında bir anlamı vererek, bu müstesnanın YÜZ VE ELLER OLDUĞUNU SÖYLEMİŞ. Sanki haşa, ayetin anlaşılması için eksik tamamlar gibi not düşülmüş. Hatırlatırım Allah ayetleri, anlayasınız diye açık bir şekilde indirdik diyordu. Allah müstesna olan el ve yüzden bahsetmiş olsaydı, bunları da söylemez miydi? Ayette ZİYNET yerlerini göstermesinler diye uyarıyor. Peki bu ziynetten neyi kast ediliyor olabilir? Bunu önce doğru anlamalıyız. Bu uyarı ile neresini kast ettiğini, cümlenin devamından anlıyoruz ve ayeti tercüme edenin yazdığı anlamı verip, Başörtülerini yakalarına kadar uzatsınlar yani göğüs bölgesini kapatsınlar diyor. Diğer mealde de örtüleriyle göğüs açıklığını, gerdanlık dediğimiz bölümün kapatılması anlatılıyor. Demek ki kadının ziynet kısmı, özellikle örtülmesi gereken kısmı burası olduğu anlaşılıyor. Ayeti anlamaya devam edelim. Allah görünen kısımlar müstesna dedikten sonra, ZİYNET yerlerini göstermesinler diyor. Peki, ayette dikkat çekilen konu neydi? Ziynet yerlerini yani Göğsün örtülme emriydi. O ZAMAN ALLAH, GÖRÜNEN KISIMLAR MÜSTESNA SÖZÜNDEN NEYİ KAST ETTİĞİNİ DE, BU DOĞRULTUDA ANLAMALIYIZ. Ayette hiç bahsedilmeyen bir konuyla bağlantı kurarsak, yanlış anlamış oluruz, kendimizi aldatırız. Diyanet ayeti tercüme ederken, parantez içine eller ve yüz olarak vermiş. Halbuki ki ayetin bahsettiği konu çok farklı. AYETİN AMACI ZİYNET BÖLGESİNİN, YANİ GÖĞSÜN ÖRTÜLMESİ. AYETTE ZİYNET KELİMESİYLE, KADININ GÖĞÜS AÇIKLIĞI KAST EDİLİYOR. YÜZ VE ELLE HİÇ BİR İLGİSİ YOK. Dikkat ederseniz cümlede, görünen kısımlar müstesna diyor, ama bu kısmın ne olduğu konusunu, tekrarlama gereği duymuyor ayet. Demek ki cümlenin öncesi ve devamında bu sözler geçiyor ve neresi olduğu anlaşılıyor ki, tekrar söz edilmemiş. Müstesna olanların ne olduğunu anlamaya çalışırken, bunu dikkate almalıyız. Onun için Allah düşün, aklını kullan ey kulum diyor. Sizce göğsü örttükten sonra, kendiliğinden görünen kısım ne olabilir? ELBETTE GÖRÜLEN GÖĞSÜN İRİLİĞİ, BÜYÜKLÜĞÜDÜR. Allah görünen kısımlar hariç, ziynetlerini göstermesinler cümlesinde, ziynet sözüyle göğsün açıklığının, dekoltesinin kapatılmasından bahsediyordu. GÖRÜNEN KISIMLAR MÜSTESNA DERKEN, KADININ ÖRTTÜĞÜ AMA İRİLİĞİNDEN/BÜYÜKLÜĞÜNDEN DOLAYI GÖRÜLEN, FARK EDİLEN KISMININ GÖRÜLMESİNDE, FARK EDİLMESİNDE BİR SAKINCASININ OLMADIĞINI AÇIKLIYOR BİZLERE KUR'AN. Çünkü konu göğsün örtülmesi olduğuna göre, müstesna sözünü de bahsedilen konuyla alakalı anlamalıyız ki, doğru anlamış olalım. Dikkat ederseniz yukarıda da söylediğim gibi, müstesna olan kısım ayrıca açıklanmaya, detay verilmeye gerek görülmemiş. Ayeti İlk verdiğim Diyanet mealinde yazdığı şekliyle, anlamaya devam edelim. "BAŞÖRTÜLERİNİ TA YAKALARININ ÜZERİNE KADAR SALSINLAR." Kısaca ayette geçen ve başörtüsü diye çevrilen kelime üzerinde, açıklama yapmak istiyorum. Hımâr (خِمَار) Klasik Arapçada ve Kur'an'da Nur Suresi 31. ayette geçen bu kelimeye özellikle "BAŞÖRTÜSÜ" anlamı verilmiştir. Arap dilinde gerçekten başörtüsü kelimesi, hımar kelimesiyle mi söylenir? Başörtüsü kelimesi Gıtâü'r-re's (غِطَاء الرَّأْس) kelimesinin tam karşılığıdır. Kelime kelime tercümesi doğrudan "baş örtüsü" demektir (gıtâ: örtü, re's: baş). Başörtüsüne kanıt yaratmak isteyenler, Nur suresi 31. ayette geçen Hımar kelimesine başörtüsü anlamını verip, mezhep inançlarına ve geleneklerine kanıt yaratmışlardır. Ayeti anlamaya devam edelim. Bizler ayeti doğru anlayabilmek için, başörtüsüne delil gösterdikleri tek ayeti anlamaya çalışırken HIMAR kelimesinin başörtüsü olduğunu düşünerek anlamaya devam edelim. Kelimeye yanlış bir anlam bile versek, ayette uyarılan ve dikkat çekilen konuyu, Kur'an bütünlüğünde dikkatle düşünen anlayacaktır. Başörtüsü diye çevirdikleri için, bu anlamı vererek ayeti anlamaya devam ediyoruz. Tekrar etmek istiyorum, kelimeye istenilen anlam verilsin, geleneksel Fıkıh inancının etkisinde kalmayan bir Müslüman, doğruyu ve yanlışı Kur'an gözlüğünden bakarak, düşündüğünde doğruyu anlayacaktır. Başörtülerini yakalarının üzerine neden salsınlar dediği çok açık. Göğüs dekoltesini, göğsün açıklığının kapatılması emrediliyor. DEMEK Kİ AYETTE EMREDİLEN VERİLEN HÜKÜM GÖĞSÜN ÖRTÜLMESİ, BAŞIN ÖRTÜLMESİ DEĞİL. "Hımâr" kelimesinin o dönemki coğrafi ve kültürel şartlar gereği, güneşten korunmak için hem erkekler hem kadınlar tarafından kullanılan genel bir "örtü" olduğu; Kur'an'ın var olan bir giysiyi referans alarak sadece dekoltenin kapatılmasını hedeflediği açık bir gerçektir. Bu mantıktan yola çıkarak, saçların örtülmesi doğrudan Allah'ın açık bir emri değil, o dönemin kültürel uygulamasıdır. Ayette ZİYNET sözüyle Allah, kadının ilk göze çapan, cinsel bölgesi göğüslerinden bahsediyor, çok önemli bir konuya ayetten açıklık getirdik. EMİR GÖĞÜS AÇIKLIĞININ ÖRTÜLMESİYSE, İSTER BAŞÖRTÜSÜYLE, İSTER HERHANGİ BİR ÖRTÜYLE ELBETTE ÖRTÜLEBİLİR. ÖNEMLİ OLAN APAÇIK HÜKMÜN YERİNE GETİRİLMESİDİR. Tam bu esnadan Kur'an'ın anlatım, izah şeklinide hatırlatmak istiyorum. Allah hükümlerimizi dolaylı değil, muhkem yani apaçık bildirdiğini söylüyor. Ayette bahsedilen Ziynet kelimesinin anlamı kullanıldığı yere göre değişir. Örneğin altın, gümüş gibi süs eşyasınada ziynet diyebilirsiniz. Çünkü bunlar güzel görünen dikkat çeken anlamına gelir. Peki ayette hangi konu işleniyorda Allah, ZİYNET kelimesini kullanıyor. Çok açık kadının dikkat çeken, güzel görünen göğüs dekoltesi için kullanılıyor ki, Allah bu bölgeye kadının ziyneti diyor ve kapatılması isteniyor. Ayetin devamını da, bu bağlamda anlamaya devam etmeliyiz, doğru anlamak istiyorsak. Nur suresi 31. ayeti yazdığım farklı mealde, Prof. Dr. İsmail Yakıt hocamız, ayette geçen ve başörtüsü diye çevrilen HIMAR kelimesine, bakın neden ÖRTÜ anlamı verdiğini açıklıyor. "İSLAMİYET’TEN ÖNCE ARAP KADINLARININ BAŞLARINDA “HIMAR” DEDİKLERİ BİR ÖRTÜ VARDI. UÇLARINI ARKADAN BAĞLARLAR, GÖĞÜS VE GERDANLIK AÇIKLIĞI GÖZÜKÜRDÜ. BU AYETLE EMROLUNAN YER GÖĞÜS VE GERDANLIĞIN ÖRTÜLMESİDİR. “HIMAR” ÇOĞULU “HUMUR” ASLINDA ÖRTÜ DEMEKTİR. KULLANILDIĞI YERE GÖRE “BAŞÖRTÜSÜ, “MASA ÖRTÜSÜ” VE OMUZ ÖRTÜSÜ”/ŞAL V.B ADINI ALIR. BAŞÖRTÜSÜ İSLAM’LA GELEN BİR ÖRTÜ DEĞİLDİR. TARİH BOYUNCA İKLİMDEN DOLAYI ARAPLARIN KADIN ERKEK HEPSİNİN BAŞI ÖRTÜLÜDÜR. KADINLAR İSE, O ZAMAN “HIMAR”LARINI ARKADAN BAĞLARLARDI VE GÖĞÜS BÖLGESİNİN AÇIKLIĞI KALIRDI. BU AYETLE, AÇIK OLAN VE CİNSELLİĞE DAVETİYE ÇIKARAN BÖLGELERDEN BİRİ OLAN GÖĞÜS AÇIKLIĞININ KAPATILMASI EMREDİLMEKTEDİR. AYETTE GEÇEN “CUYÛB” KELİMESİNİN TEKİLİ “CEB”DİR. ELBİSENİN GERDANLIKTA AÇILAN BOŞLUĞUNA DENİR. ÖRTÜLMESİ GEREKEN BURASIDIR." Gelelim konumuza. Sizce ayette Allah bu sözleriyle, bizlere nasıl bir hüküm veriyor. Şöyle diyebilir miyiz? "ALLAH BAŞINDA MUTLAKA BAŞÖRTÜSÜ OLSUN VE ONUNLA DA GÖĞÜS AÇIKLIĞINI DA ÖRT Kİ DİKKAT ÇEKMESİN, EMRİ VERİLİYOR." Bunu söyleyebilir misiniz? Yoksa zaten Kur’an'ın indirildiği toplumda, kadının başı gelenekten iklim şartlarından örtülüydü. Başınızı örttüğünüz o örtünüzle, açıkta bıraktığınız dikkat çeken göğüs dekoltenizi de örtününüz, kapatınız mı diyor? Nur suresi 31. ayette geçen HIMAR kelimesinin başörtüsü olduğunu söyleyenlerin düşüncelerinede yer verelim ki, en doğruya ulaşalım. "ARAPÇA SÖZLÜKLERE GÖRE, ÖRTÜ ANLAMINA GELEN KELİME HIMÂR DEĞİL HAMR KELİMESİDİR. HIMÂR KELİMESİNİN SÖZLÜKLERDE VERİLEN ANLAMI “KADININ” BAŞÖRTÜSÜDÜR. HATTA RAGIP EL İSFAHANÎ’NİN MEŞHUR KUR’AN LUGATİ MÜFREDAT’A GÖRE HIMÂR, “ARAP ÖRFÜNDE” KADININ BAŞÖRTÜSÜDÜR. KUR’AN’IN ARAPLAR TARAFINDAN SADECE BAŞÖRTÜSÜ ANLAMINDA KULLANILAN BİR KELİMEYİ, BAŞKA BİR ANLAMDA KULLANMASININ HİÇBİR GEREKÇESİ OLAMAZ." Bu düşünceden yola çıkarak, kendimize soralım. Allah Kur'an'ı yalnız Arap örfüne göre mi gönderdi tüm insanlığa? Bizler sözlüklerde verilen anlamına mı bakmalıyız bir kelimenin, yoksa Kur'an'da yapılan açıklamalara, kullandığı anlamına mı? Ne dersiniz? Arap örfünde bu kelime Başörtüsü anlamındadır diyor. Acaba 1400 yıl öncede, Arap örfü bu anlamda mı kullanıyordu bu kelimeyi? Diyelim ki evet o dönemde de başörtüsü anlamındaydı. ALLAH'IN RESULÜ BU AYETİ TEBLİĞ ALIP, TÜM MÜSLÜMANLARA TEBLİĞ ETTİĞİNDE, SİZCE KÖLELER YA DA MÜSLÜMAN OLAN CARİYELER HARİÇ, ONLAR ÖRTMEYECEK, ÖZGÜR KADINLAR YALNIZ BAŞLARINI ÖRTECEK BU AYETE GÖRE DİYE, AYETİ TEBLİĞ ETMİŞ OLABİLİR Mİ? Mümkün değil. Lütfen araştırınız, Allah'ın Elçisinin döneminde köle kadınlar, yani cariyeler Müslüman bile olsalar, özgür kadın, cariye ayrımı rahatlıkla yapılabilsin diye, MÜSLÜMAN CARİYELERİN'DE BAŞLARININ ÖRTMELERİ YASAKTI. BU AYET TEBLİĞ EDİLDİKTEN SONRA BİLE, MÜSLÜMAN OLAN CARİYELER BAŞLARINI ÖRTEMİYORDU. ALLAH'IN RESULÜ BU AYETTEN, MÜSLÜMAN KADIN BAŞINI ÖRTMELİDİR EMRİNİDE ANLAMIŞ OLSAYDI, SİZCE MÜSLÜMAN CARİYELER ÖRTMESİN DERMİYDİ? Bakın ayeti, geleneksel İslam inancının matığıyla bile anlamaya çalışsak, başın örtülme emrini, Kur'an'ın özellikle bu ayette verdiğini çıkartamayız. Karar sizin, ayette geçen bir kelimeye, ne anlamı verirsek verelim, Kur'an'ın diğer ayetleri onay vermiyorsa, ancak kendimizi kandırmış oluruz. Arap geleneği bile bunu onaylamıyor. Ayeti anlamaya devam edelim. Söylediklerimin daha iyi anlaşılması için, bir örnek vermek istiyorum. Ayette hımar kelimesinin, başörtüsü anlamına geldiğini farz edelim ve öyle düşünmeye devam edelim. Diyelim ki Kur’an'ın indirildiği toplumda, kadının çok kısa etek giydiğini ve öyle dolaştıklarını farz edelim. Tıpkı ayette bahsedilen, Arap toplumunda başlarını iklim, töre ve gelenekleri gereği örtüp, göğüslerini daha dikkatsiz örten kadınlar gibi. Bu arada hatırlatmak isterim, O dönemin erkeklerininde tamamının başları gelenekleri ve iklim şartlarından dolayı örtülüydü. Her nedense günümüzde, erkeklerde başlarını örtmelidir diyen yok. Allah yapılan bu yanlışa dikkat çekmek için, şöyle bir ayet indirdiğini farz edelim bir an. "EY MÜMİN KADINLAR, ETEKLERİNİZİ KISA GİYMEYİN, AŞAĞIYA DOĞRU SALINKİ DİKKAT ÇEKMESİN, MÜMİN KADINA DA YAKIŞAN BUDUR." Bu durumda siz bu uyarıdan, nasıl bir sonuç çıkartırdınız? Kadınlarda etek giymek farzdır ve bu eteğin boyu da uzun olacaktır diye mi anladınız? Yoksa yapılan yanlışa Allah dikkat çekerek, etek giyecekseniz kısa etek giymeyin diyor, diye mi anlardınız? İşte yaptığımız yanlışa dikkat çekici ve düşündürücü bir örnek. Allah boşuna düşün aklını kullan ey kulum diye uyar mıyor. Bizler ayetlerin ne anlattığını, neye hükmettiğini değil AYETLERİ TÖRE, GELENEK VE İTİKATLARIMIZA NASIL DELİL YAPARIZ, ONUNLA BAĞLANTI KURARIZ, ONA BAKIYORUZ. ÖNEMLİ OLAN HÜKÜMDÜR, HÜKMÜ YERİNE GETİRMEK İÇİN KULLANILAN ARAÇ YA DA GEREÇ ZAMANA, MEKÂNA GÖRE DEĞİŞEBİLİR. Hatırlayınız Allah elçisine Hac suresi 27. ayetinde ne diyordu? "İNSANLAR ARASINDA HACCI İLAN ET Kİ, GEREK YAYA OLARAK, GEREK UZAK YOLLARDAN GELEN YORGUN DEVELER ÜZERİNDE, SANA GELSİNLER." ( Hac 27) Bakın Allah o devrin koşullarında ayeti indirmiş ve Hacca yaya ya da deveyle gidilebileceği örneğini veriyor. Şimdi bizler bu ayetten, Hacca yalnız yaya, ya da deveyle gidilmelidir diyebilir miyiz? Elbette hayır. O zaman Nur suresinde geçen, HIMAR kelimesine başörtüsü anlamını dahi versek, AYETTE BAŞIN ÖRTÜLME EMRİNİ DE ALLAH DOLAYLI VERİYOR DİYEMEYİZ. Lütfen unutmayalım, KUR'AN'DA FARZ EMİRLER, AÇIK VE NET BİR ŞEKİLDE, BİRÇOK AYETLE İZAH EDİLEREK, ÖRNEKLERLE VERİLMİŞTİR. YANİ AYETLER DOLAYLI DEĞİL, MUHKEM YANİ HERKESİN ANLAYACAĞI ŞEKİLDE AÇIK HÜKÜMLE VERİLMİŞTİR. AYRICA ALLAH ÇOK ÖNEMLİ KONULARI TEK BİR AYETTE DEĞİL, BİRÇOK AYETTE TEKRAR ETMİŞTİR Kİ, DOĞRU ANLAŞILSIN. Sormak isterim madem Nur suresi 31. ayette göğsün örtülmesi muhkem/açık bir şekilde veriliyor, başın örtülmeside DOLAYLI veriliyor, bu durumda Kur'an'ın başka bir ayetinde, dolaylı verilen bu hüküm, MUHKEM bir şekilde verilmesi, açıklanması ve KADIN SAÇLARINI ÖRTMELİDİR DEMESİ gerekmez miydi? LÜTFEN UNUTMAYALIM ALLAH, HİÇ BİR AYETİNDE MUHKEM YANİ AÇIK BİR ŞEKİLDE, KADIN SAÇLARINI ÖRTMELİDİR EMRİNİ VERMEMİŞTİR. NEDEN BUNU SORMUYORUZ? Süleymaniye Vakfının yeni mealinde, bu ayette geçen ZİYNET kelimesinden, bakın ne anlamışlar ve dip not olarak, nasıl bir açıklama yapılmış. Bu konuda da açıklama yapmak istiyorum ki, konu daha iyi anlaşılsın. “KADIN, İNSANLAR İÇİN ZİYNET KILINDIĞINDAN (Al-i İmran 3/14) BU AYETTEKİ ZİYNET, KADIN VÜCUDUNDAN BAŞKASI OLAMAZ.” Dikkat ederseniz, budur diyemiyorlar ama tahminlerinin de çok güçlü olduğunu, üstüne basarak söylüyorlar. Allah'ın HÂŞÂ izah edemediğini, açıklamadığını anlatmaya izah etmeye mi çalışıyorlar. Hani Allah biz herşeyden nice örnekleri, değişik ifadelerle verdik ki anlayasınız diyordu? Hani sorumlu olduğumuz ayetler MUHKEMDİ, yani şüphe duyulmayacak kadar açıktı, düşünen aklını kullanan anlıyordu? Unutmayalım lütfen, muhkem şüphe duyulmayacak kadar açık, anlaşılan anlamındadır. Bunun yorumunu sizlere bırakıyorum. Kadının tüm vicudu istisnasız, ziynet olsaydı bunu Allah bizlere bildirirdi. Buna inandığımız andan itibaren, kadına çarşaf giydirip dünyayı zindar etmemiz gerekir. Mezhepler ne yazık ki kendi düşünce ve inançları doğrultusunda böyle anlamışlar ve kadına çarşaf giydirip, bunada Allah'ın farz emri demişlerdir. Sizce Allah kadına buna reva görür mü? Normalde kullanılan ziynet kelimesinin anlamı, günümüzde'de güzel görünen alımlı anlamındadır, ama yasaklanmamıştır. Kadın erkeklere güzel görünmek istediği gibi, elbette erkekte kadına güzel görünmek ister. Allah sizlere süs eşyası indirdim, mescitlere giderken giyinip gidin der. Erkek kadın ayrımı yapmadan. Burada bahsedilen, cinsel bölgelerin dikkat çekmemesi, görünmemesi kapanmasıdır. YOKSA KADININ HER YERİ ERKEK İÇİN ZİYNETTİR, KAPATMALIDIR DERSEK, BU DÜŞÜNCE ALLAH'IN DEĞİL, KENDİMİZİN DÜŞÜNCESİ OLMAKTAN İLERİ GİTMEZ. BUNU SÖYLEDİĞİMİZ ANDAN İTİBAREN ERKEĞİNDE TÜM BEDENİ, KADINA ZİYNET OLMASI GEREKMEZ Mİ? AMA BUNDAN BAHSEDEN NE YAZIK Kİ YOK. Kur’an'da asla, hiçbir ayette böyle bir bilgi, hüküm yoktur. HÂŞÂ Allah'ın Kur’an'da açıklayamadığını, izah edemediğini açığa çıkaranlar mı var aramızda. Böyle davranırsak kendimizi aldatırız. Belki gelenek ve inançlarımıza geçici kanıt yaratır ve nefsimizi avuturuz, ama Allah'ın gerçekleri ile buluşamayız ve kadınlarımıza eziyet etmiş oluruz. İRANDAKİ KADINLARIN, BAŞÖRTÜSÜNDEKİ ZORLAMAYA KARŞI TAVRINI, İSYANLARINI LÜTFEN DİKKATLE DÜŞÜNÜN. NE EMEK İSTEDİĞİMİ ANLAYACAKSINIZ. Yine ayette geçen, görünen kısmı müstesna dan kasıt ne olduğunu, bakın Süleymaniye Vakfı ne anlamış.”GÖRÜNEN KISIM” İFADESİNİN BAŞÖRTÜDEN ÖNCE GEÇMESİNDEN, YÜZÜN GÖRÜNEN GÜZELLİKLERDEN OLDUĞU ANLAŞILIR." İyide bizler ayette asıl anlatılmak ve dikkat çekilmek istenen yeri, bölgeyi YANİ AYETİN HÜKMÜNÜ unuttuk, hiç bahsedilmeyen bir bölgeden bahsediyoruz. Yine açıkça Allah'ın asla söylemediği, ayetten de bunun anlaşılmasının mümkün olmadığı bir anlam yükleyerek, başörtüsüne delil yaratmaya çalışıyoruz. Ayette geçen Ziynet kelimesine, tercümede güzellik anlamı verip, ondan sonrada bu güzellikten kasıt, aslında kadının yüzüdür, onun görünmesinde bir sakınca yoktur anlamı veriliyor. Nur suresi 31. ayeti anlamaya devam edelim. Ayetin devamında çok ilginç ve dikkatle düşünmemiz gereken bir liste verilerek, ziynetlerini bu kişilerden başkasına göstermesinler açıklamasını yapıyor. Sayılanlara baktığımızda, çok yakın akrabalar ve aile içinde yaşayan, erkekliği kalmamış köle ve hizmetçilerden, birde henüz kadınların MAHREM YERLERİNE vakıf olmayan, erkek çocuklardan bahsederek, bunlardan başkasına göstermesinler diyordu. Peki, bu sözleri nasıl anlamalıyız? Eğer bu saydıklarımıza, kadının göğüslerini serbestçe gösterebilir diye anlarsak, elbette büyük hata yaparız. Ahzab Suresi 59. ayeti tekrar hatırlayınız lütfen. Ne diyordu Rabbimiz? Mümin kadınlara söyle, dışarıya çıkarken, üzerlerine dış giysilerini alsınlar ki tanınsınlar, bilinsinler incitilmesinler diyordu. Demek ki bahsettiğimiz konuyu bu ayet doğrultusunda anlamalıyız. Ayrıca Nur suresi 31. ayette ziynetlerin örtülme emrini verirken daha titiz, daha dikkali olunması emrini vermişti. NUR SURESİ 31. AYETTE BAHSEDİLEN BÖLGE ZATEN KADININ GÖĞSÜNÜN TAMAMEN AÇIKLIĞI DEĞİL, EROTİK TABİR ETTİĞİMİZ GÖĞSÜN DİKKAT ÇEKEN HEMEN ÜSTÜ OLAN KISMININ DAHA AÇIK OLAN KISMININ ÖRTÜLME EMRİ VERİLİYORDU. Yoksa göğüsler tamamen açık değildi elbette. Bu ayettede yakın akrabalar yanında, aynı hassasiyeti göstermeyebilecekleri anlatılıyor, yoksa ziynetlerin gösterilmesi, açılması değil, ilave örtünün açılabileceğinden bahsediliyor. Nur 31. ayette sayılan kişiler, dikkat ettiyseniz evde her zaman olabilecek insanlar. Kadın töresi, geleneği gereği evinde nasıl yaşıyorsa, hangi rahatlıkta dolaşıyorsa, evin içinde o rahatlıkla giyinip, o sayılan kişilerle birlikte EK ÖNLEM ALMADAN rahatça dolaşabileceği anlaşılıyor. Yoksa herhangi bir yerini açması söz konusu değil. Ev içinde her zaman bulunabilecek yakın akrabalara lütfen dikkat ediniz. BU SAYILAN AKRABALARLA ZATEN KUR’ AN'DA, EVLENME YASAĞI VARDIR. O günkü devri hatırlayınız. Tek bir oda ve kadın hem evin işi, hem de ÇOCUKLARINI EMZİRMEK, DOYURMAKLA MEŞGUL BİR DURUMDA. GEREKLİ ÖNLEMLERİ ALARAK, EVİNDE YAKINLARI, AKRABALARI YANINDA, DAHA RAHAT HAREKET EDEBİLMESİNE RUHSAT TANINIYOR AYET. Bu ayete öyle anlam veriliyor ki, bir kısım düşünce, kadın saçını bu kişilere ancak gösterebileceği, başkalarına gösteremeyeceği söylenmektedir. İyi ama bu anlamı vereceğimiz açıklama, asla yok ayette. Şimdide ZİYNET sözcüğünü farklı anlamlarda düşünelim. Allah ziynet sözünden, kadının taktığı takılardan bahsettiğini var sayalım, çünkü böyle düşünenler de var. Böyle düşünürsek, bu kelimenin bir cümle önce tekrarlandığı ve Allah başörtüleri ile göğüs açıklıklarını örtsün diye uyardığı, sözleriyle ters düşer. Göğüste takı var onun için kapatılmalıdır tezi, ayetin bütünlüğüne uymaz. Biz yinede ziynet kelimesini, takılan süs eşyası olarak anlamaya devam edelim ve bu konu üzerinde düşünelim. Amaç en doğruya düşünerek ulaşmak değil mi? Allah süs eşyası/ziynet takan bir kadının, taktığı takıları, ayette saydığı en yakınlarının dışında, kimseye göstermesini haram kılmış, yasaklamış diye anladığımızı düşünelim. Lütfen dikkat, bu konudan bahsederken, ayette bir cümle var hatırlatmak istiyorum. "ERKEKLİĞİ KALMAMIŞ HİZMETÇİLERDEN YAHUT DA HENÜZ KADINLARIN MAHREM YERLERİNE VAKIF OLMAYAN ERKEK ÇOCUKLARDAN BAŞKALARINA GÖSTERMESİNLER." Dikkat ederseniz, kadınların mahrem yerlerinden bahsettiği gibi, erkekliği kalmamış hizmetçilerden bahsediyor. Bu sözlerden anlıyoruz ki, ZİYNET kelimesi ile Allah takılan süs eşyasından bahsetmiyor. Hatta bundan bahsetmesi hiç mümkün değil, çünkü Allah ne diyordu süslü giysi ve süs eşyası ile ilgili? Araf. 31. ayette, Ey âdemoğulları! TÜM MESCİTLERDE SÜSLÜ, GÜZEL GİYSİLERİNİZİ KUŞANIN. Araf 32. ayette ise bu konuda, çok daha güzel bir açıklama yapıyor ve bakın ne diyor. "De ki: "Allah'ın kulları için çıkardığı SÜSÜ, GÜZEL, TEMİZ VE TATLI RIZIKLARI KİM HARAM ETMİŞ?" De ki: "Dünya hayatında onlar, İNANANLAR İÇİN DE VAR. KIYAMET GÜNÜNDE İSE YALNIZ İNANANLAR İÇİNDİR ONLAR." Bilgiden nasipli bir topluluk için biz, ayetleri böyle ayrıntılı kılıyoruz." Buradan da anlıyoruz ki süslenmek ve dışarıda süslü güzel giyinmek yasak değil. Bu örneği verdiğimizde, kadın yalnız kocasına süslenir, süslenerek dışarı çıkamaz, takılarını gösteremez demek, Kur’an'a göre yanlış olur. Çünkü Allah böyle bir yasaklayıcı hüküm vermemiştir. Tam tersine mescitlere giderken süslü, güzel giyinmemizi emretmiştir, hiçbir ayrım yapmadan. Bizler kendimiz karar veriyor ve kadın kocasından başka kimseye güzel, süslü görünemez diyoruz. Ayetlerde Allah açıkça söylemediği, kadına asla böyle bir yasak getirmediği halde, bizler nefislerimiz doğrultusunda imanımıza yön veriyoruz. Acaba Allah hüküm vermediği halde, neden yalnız kadın süslenip, süs eşyası takıp gezemez deniyor da, erkekler kendilerine böyle bir yasak getirmiyor? Buda düşündürücü değil mi? Kadın süslenip gezemezse, erkekte bunu yapamaz. Ama erkekten bahseden bile yok. Demek ki ayette geçen ziynet sözünden, takılan takıları anlamamız Kur’an'a göre doğru olamaz. Gelelim ayetin son kısmına. Ayette geçen cümleyi tekrar hatırlayalım. "GİZLEDİKLERİ ZİYNETLER BİLİNSİN DİYE, AYAKLARINI YERE VURMASINLAR." Aynı ayeti TAKILARI bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar diye tercüme ediliyor. Bu cümleyi her iki şekliyle de düşünelim. Eğer ziynet kelimesinden takılan takı, altın, bilezik süs eşyası olarak algılamış olsaydık, bu takıların görünmesi için kadın hızlı, sert yürümesi, ayette geçen sözlerden yola çıkarak, ayakların sertçe hareket etmesi ile süs eşyaları belli olmaz. Çünkü süsler/takılar görünür vaziyettedir zaten. Ayağına takılan hal halı örnek vererek, ayeti anlamaya kalkarsak, ayeti bütünlüğünden uzaklaştırmış oluruz. Şimdi lütfen bu konu üzerinde daha dikkatle düşünelim. Evin kadını için, ziynetlerini saklama konusunda, daha rahat edecekleri kişiler sayılmıştı hatırlarsanız. Ayeti tercüme ederken, ziynetlerini gösterebilecekleri kişiler diye sayılmıştı. Bu çevirinin doğru olmadığını devamındaki cümleden anlıyoruz. Lütfen ayetin sonundaki bu cümle üzerinden düşünelim şimdide. Evin ahalisine, YAKINLARINA GİZLEDİKLERİ ZİYNETLER BİLİNSİN DİYE, AYAKLARINI YERE VURMASINLAR DİYOR. Demek ki kadının ziyneti, yani dikkat çeken göğüs bölgesi açıkta değil kapalı, tam belli olmuyor ama daha serbest konumda. Yine gizleniyor ve örtüldüğü halde, KENDİLİĞİNDEN GÖRÜLEN GÖĞSÜN İRİLİĞİ, hızlı hareket ederek, cazibeli davranışlarla, dikkatin bu kısma çekilmemesi gerektiği uyarısı yapılıyor, özellikle ayette kadınlara. Kadın evin içinde hızlı ve kıvrak hareket ederek, kırıtarak yürüdüğünde en çok dikkat çeken kısmı, özellikle Arap kadınlarının büyük, iri göğüsleridir. Bu cümleden de anlıyoruz ki, kadın evin içinde belki akrabaları ve ev halkı için daha rahat giyinebilecek ama ev halkının dikkatini, kendi cinsel objelerine çekecek hiçbir şey yapmamaya da, özen gösterecek. Son olarak tekrar hatırlatmak isterim. Ayetleri lütfen rivayetlerin etkisinde, kelimelere farklı anlamlar vererek anlamaya çalışmayalım. Allah sorumlu olduğumuz MUHKEM ayetleri, çok açık şüphe duyulmayacak şekilde, nice örnekler vererek gönderdiğini açıkca söylüyorsa, kadının saçlarını örtmesinin emrini verseydi, bunuda dolaylı değil, MUHKEM BİR ŞEKİLDE AÇIKÇA KADIN SAÇLARINI ÖRTMELİDİR DERDİ. Kur'an'ın hiç bir ayetinde, Allah kadın saçlarını örtmelidir demiyorsa, lütfen inançlarımızı, geleneklerimizi dinleştirmeye çalışmayalım, hata ederiz. Hatta Allah'a ve elçisine iftira atanların safında oluruz. Ben Kur’an bütünlüğünde, hurafenin etkisinde kalmadan düşündüğümde araştırdığımda bu ayetten bunları anladım. Hatalarım varsa, Rabbim beni affetsin ve gerçekleri görmem içinde, gönül gözlerimi açmayı nasip etsin bana ve cümlemize inşallah. Sizlere düşen, yazdıklarımı rivayetler ışığında değerlendirmeden, Kur'an merkezli anlamaya çalışmak olmalıdır. HEPİMİZ BU DÜNYADA TEK BAŞIMIZA İMTİHANIMIZI YAŞIYORUZ. İMTİHANIMIZINDA KUR'AN'DAN OLDUĞUNU, LÜTFEN UNUTMAYALIM. Saygılarımla Haluk GÜMÜŞTABAK