Sakın "Yalnızca Kaygılıyım" Demeyin! Kadınlar Arasında Hızla Yayılan Bu Gizli Tehlike Hayatınızı Karartıyor Olabilir!

Sakın "Yalnızca Kaygılıyım" Demeyin! Kadınlar Arasında Hızla Yayılan Bu Gizli Tehlike Hayatınızı Karartıyor Olabilir!

Pek çok kadın, hayatı boyunca geçmek bilmeyen yoğun bir kaygı, huzursuzluk ve sürekli endişe haliyle mücadele ediyor. Genellikle "Yaygın Anksiyete Bozukluğu" (YAB) sanılarak geçiştirilen bu durumun arkasında, aslında tedavisi tamamen farklı ve yanlış yaklaşıldığında hayatı kabusa çeviren Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) yatıyor olabilir.

İşte anksiyete sandığımız ama aslında OKB olabilecek bu durumun perde arkası, iki rahatsızlık arasındaki temel farklar ve doğru tedavi yöntemleri:

Yaşadığınız Gerçekten Anksiyete mi, Yoksa OKB mi?

Anksiyete, OKB’nin doğal bir parçası olduğu için iki durumu birbirinden ayırmak oldukça zordur. Ancak uzmanlar, OKB’yi genel kaygıdan ayıran 4 temel fark olduğunu belirtiyor:

1. Düşünceler Sıra Dışı, Rahatsız Edici ve Tabudur

Yaygın anksiyete gündelik yaşamın stresiyle ilgilenir (örneğin: "Yarınki sunumda başarısız olur muyum?"). OKB’de ise zihne gelen düşünceler son derece irrasyonel ve sarsıcıdır (örneğin: "Sunum sırasında aniden küfreder miyim?", "Ya farkında olmadan birine zarar verirsem?", "Gizlice kötü bir insan mıyım?").

Ego-Distonik Düşünce: OKB obsesyonları genellikle kişinin ahlakına, değerlerine ve benlik algısına tamamen aykırıdır. Sizi korkutmak için tam da en değer verdiğiniz şey üzerinden vurur.

2. Zihninizdeki "Şüphe" Asla Susmaz

OKB sıklıkla bir şüphe etrafında şekillenir. En sık görülen takıntılar (obsesyonlar) şunlardır:

• Bulaşma ve kirlenme korkusu (Mikrop kapma veya kirli hissetme)

• Zarar verme korkusu (Birine yanlışlıkla ya da istemeden zarar verme endişesi)

• Cinsellik ve kimlik şüpheleri (Zihni sürekli meşgul eden, kafa karıştırıcı düşünceler)

• Sağlık kaygısı (Teşhis edilmemiş amansız bir hastalığa sahip olma korkusu)

3. Zihinsel veya Fiziksel Tekrarlayan Davranışlar (Kompulsiyonlar) Vardır

OKB sadece aşırı el yıkamak ya da düzen takıntısı değildir. Çoğu zaman kompulsiyonlar zihnin içinde gerçekleşir:

• Geçmiş anıları sürekli kontrol edip analiz etmek (Ruminasyon/Derin düşünme)

• Sürekli başkalarından "Bir şey yok" güvencesi aramak

• Belirli durum ve mekanlardan kaçınmak

• İçinden saymak veya düşünceleri "iyi" düşüncelerle nötrlemeye çalışmak

4. Geleceği Değil, Kendi Kendinizi Felaketleştirirsiniz

Geleneksel anksiyetede kişi gelecekteki olumsuz senaryoları öngörmeye çalışır. OKB ruminasyonunda ise kişi "Kötü bir şey yaptım mı?", "Göründüğüm gibi biri değil miyim?" diyerek geçmişini ve kendi karakterini sürekli sorgular.

Geleneksel Terapi Neden OKB'yi Daha Da Kötüleştirebilir?

Anksiyete tedavisinde uygulanan klasik konuşma terapileri veya bilişsel yaklaşımlar, kaygının kaynağını anlamaya ve mantıklı nedenler aramaya odaklanır. Ancak OKB'de mantık aramak şüphe döngüsünü besler.

Sürekli "kötü biri olmadığınıza" dair güvence almak veya zihninizdeki mantıksız bir düşüngenin kaynağını inelemek, zihne bu mantıksız korkunun "dikkate alınmaya değer" olduğu mesajını verir. Bu durum, ateşe körükle gitmek gibidir.

Altın Standart Tedavi: Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP)

OKB tamamen tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlıkta BDT'den çok daha üstün kabul edilen yöntem ERP (Exposure and Response Prevention) terapisidir.

• Mantığı: Hastayı, korktuğu düşünce veya durumla (obsesyonla) yüzleştirip kompulsiyon (rahatlatıcı eylem) yapmasını engellemektir.

• Amaç: Belirsizliği kabul etmeyi öğrenmektir. Terapist "Kötü biri değilsin" demez; aksine "Belki de öylesindir, bunu %100 bilemeyiz" diyerek zihnin belirsizlik karşısındaki paniğini zamanla söndürür.

Araştırmalar, haftada iki kez yapılan 10 haftalık (20 seans) bir ERP terapisinin ardından hastaların belirtilerinde ve depresyon seviyelerinde ciddi oranda düşüş yaşandığını göstermektedir.

Ne Yapmalısınız?

Hem anksiyete hem OKB aynı anda görülebileceği gibi, kadınlarda OKB görülme riski erkeklere kıyasla 1,6 kat daha fazladır. Yaşadığınız durumun sıradan bir kaygı olmadığını, zihninizi felç eden takıntılar olduğunu düşünüyorsanız, bir konuşma terapisti yerine OKB ve ERP konusunda uzmanlaşmış bir klinisyene başvurmanız hayatınızı dönüştürmenin ilk adımı olacaktır.

Kaynak: WH