ANTARKTİKA'DA ŞOK GELİŞME: Buzlar Erimesi Beklenirken Devasa Boyutta Büyüyor!

ANTARKTİKA'DA ŞOK GELİŞME: Buzlar Erimesi Beklenirken Devasa Boyutta Büyüyor!

Giriş: İklim Biliminde Şaşırtıcı Bir Dönemeç

Küresel ısınma denildiğinde akla ilk gelen felaket senaryolarından biri, kutuplardaki buzulların erimesi ve deniz seviyelerinin yükselerek kıyı kentlerini yutmasıdır. Dünya genelinde okyanusları yaklaşık 58 metre yükseltebilecek kadar su barındıran Antarktika Buz Örtüsü, bu tehlikenin merkezinde yer alır. Örneğin New York gibi devasa metropolleri sular altında bırakmak için sadece 3 ila 6 metrelik bir yükselme yeterliyken, yeni bilimsel veriler oldukça şaşırtıcı bir gerçeği gözler önüne seriyor: Antarktika erimek yerine büyüyor.

2021 yılından bu yana Doğu Antarktika bölgesine 700 milyar tondan fazla buz eklenmiş durumda. Peki, gezegenin geri kalanı ısınırken kutuplarda bu devasa kütle artışı nasıl gerçekleşiyor?

Tropiklerden Kutuplara Uzanan Gizemli Bağlantı

Nature dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, bu sezgilere aykırı durumun perde arkasını aydınlattı. Uluslararası bir araştırma ekibi; uydu gözlemleri, yağış verileri ve atmosferik modellemeler kullanarak tropikal deniz suyu sıcaklıkları ile Doğu Antarktika arasındaki gizli bağı çözdü.

Araştırmaya göre süreç şu şekilde işliyor:

• Tropikal Isınma: Pasifik'in doğu Hint Okyanusu ile buluştuğu tropikal bölgede, 2021-2023 yılları arasında belirgin bir deniz suyu ısınması yaşandı.

• Rossby Dalgaları: Bu ısınma, orta ve yüksek enlemlerde hava akımlarını değiştiren "Rossby dalga dizisi" adı verilen büyük ölçekli dalga yapılarını tetikledi.

• Atmosferik Nehirler: Oluşan bu iki kutuplu (dipol) yapı, atmosferdeki nem akışını tamamen değiştirdi. "Atmosferik nehirler" adı verilen yoğun su buharı bantları, Doğu Antarktika'nın Queen Mary Toprakları ve Wilkes Toprakları üzerine benzeri görülmemiş bir kar yağışı bıraktı.

Çin Bilimler Akademisi'nden çalışmanın başyazarı Yunhe Wang, bu durumu daha önce yeterince fark edilmemiş tropikal-kutupsal bir "uzaktan etkileşim (teleconnection)" yolu olarak tanımlıyor.

NASA Uyduları ve Bilimsel Kanıtlar

Doğu Antarktika'daki bu kütle artışı, gizli kalmadı. NASA'nın Dünya'nın yerçekimi alanındaki en küçük değişimleri dahi hassasiyetle ölçen GRACE (Yerçekimi İyileştirme ve İklim Deneyi) uyduları, bölgedeki bu devasa kütle kazancını gravimetri yöntemiyle adım adım kaydetti.

2023 ve 2024 yıllarında farklı bilimsel dergilerde yayımlanan çalışmalar da atmosferik nehirlerin Doğu Antarktika'daki buz artışıyla doğrudan ilişkili olduğunu doğruladı. Bu artış, Batı Antarktika'da yaşanan deniz buzu kayıplarının bir kısmını geçici olarak dengeliyor.

"Yeni Bir Normal" Yok: Tehlike Geçmiş Değil

Her ne kadar son yıllardaki kar yağışı artışı kıtaya nefes aldırmış olsa da, uzmanlar bu durumun kalıcı bir çözüm olmadığını vurguluyor.

Danimarka Meteoroloji Enstitüsü'nden Ruth Mottram, Antarktika'nın hâlâ çok hassas bir denge üzerinde durduğunu belirterek şu uyarıda bulunuyor:

"Evet, kar yağışındaki artış kütle dengesini şimdilik pozitif yöne taşıdı ancak okyanusa doğru buz akışı da hızlanıyor. Atmosferik nehirlerin daha az görüleceği birkaç kurak yıl, bu durumu kolayca tersine çevirebilir."

Kısacası, tropikal okyanuslardaki dalgalanmaların kutuplarda yarattığı bu mucizevi kütle artışı, küresel iklim krizinin bittiği anlamına gelmiyor. Gezegenin ekosisteminin ne kadar karmaşık ve kırılgan bir ağla birbirine bağlı olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.

Bu şaşırtıcı iklim dengesi hakkında siz ne düşünüyorsunuz? Uzmanların uyardığı gibi bu durumun ani bir tersine dönmeyle büyük bir erime dalgası tetiklemesinden endişe ediyor musunuz?

Kaynak: PM