KÜRESEL HARİTA DEVRİMİ: BM DÜNYAYI GERÇEK BOYUTLARIYLA YENİDEN ÇİZİYOR!

KÜRESEL HARİTA DEVRİMİ: BM DÜNYAYI GERÇEK BOYUTLARIYLA YENİDEN ÇİZİYOR!

Yüzyıllardır okullarda, kitaplarda ve dijital haritalarda öğretilen dünya algısı kökten değişiyor. Birleşmiş Milletler (BM), Batı merkezli coğrafi yanılsamaya son vererek tüm ülkelerin ve kıtaların gerçek yüzölçümlerini tarafsızca yansıtan "Eşit Dünya" (Equal Earth) harita projeksiyonuna geçilmesini öngören tarihi kararı kabul etti.

Yüzyıllık Yanılsamanın Sonu: "Mercator" Veda Ediyor

1569 yılından bu yana deniz navigasyonu için geliştirilen ancak zamanla eğitimden teknolojiye kadar hayatın her alanında standarda dönüşen Mercator harita projeksiyonu, dünyayı ciddi oranda çarpıtıyordu. Küre şeklindeki bir gezegeni düz bir kağıda aktarırken Ekvator'dan uzaklaştıkça karaları devasa boyutlarda gösteren bu sistem, kuzey yarımküre ülkelerini olduğundan devasa, Ekvator çevresindeki ülkeleri ise çok küçük gösteriyordu.

Öyle ki geleneksel haritalarda Grönland ile Afrika kıtası neredeyse aynı büyüklükte görünüyordu. Oysa gerçekte Afrika, Grönland’dan tam 14 kat daha büyüktür. Benzer şekilde Avrupa, Kuzey Amerika ve Rusya haritada olduğundan katbekat devasa dururken; Afrika, Latin Amerika ve Hindistan gibi bölgeler görsel olarak adeta küçültülmüştü.

Diplomatik Başarı: 164 Ülkenin Desteğiyle "Haritayı Düzelt" Kararı

Togo liderliğinde sunulan ve #CorrectTheMap (Haritayı Düzelt) sloganıyla yürütülen tarihi tasarı, BM Genel Kurulu'nda büyük bir çoğunlukla kabul edildi:

• 164 Ülke: Birleşik Krallık dahil olmak üzere tasarıya "Evet" oyu verdi.

• 1 Ülke: Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tasarıya karşı çıkan tek ülke oldu.

• 6 Ülke: Oylamada çekimser kaldı.

BM'nin bu kararı Mercator haritasını tamamen yasaklamıyor; ancak bağlayıcı olmayan bir tavsiye kararı olarak hükümetlere, eğitim kurumlarına, uluslararası örgüte ve küresel teknoloji devlerine, coğrafi boyutların önemli olduğu her alanda "Equal Earth" (Eşit Dünya) projeksiyonunun kullanılması çağrısında bulunuyor.

"Harita Asla Tarafsız Değildir"

Oylama öncesinde BM Afrika Grubu'na konuşan Togo Dışişleri Bakanı Sayın Robert Dussey, coğrafi temsillerin psikolojik ve politik etkilerine dikkat çekerek tarihi bir vurgu yaptı:

"Bir harita asla tarafsız değildir. Harita algıları şekillendirir, halkların ve kıtaların dünyadaki yerinin nasıl anlaşılacağını etkiler. Eğitim hayatının ilk yıllarından itibaren coğrafi gerçeklikle örtüşmeyen temsillerin kalıcı hale gelmesine yol açabilir. Afrika ayrıcalıklı bir muamele talep etmiyor; sadece gerçekliğinin, hedeflerinin ve uluslararası sisteme yaptığı katkının gereği gibi dikkate alınmasını istiyor."

Kampanya, daha önce Change.org üzerinde 11.000'den fazla imza toplamış ve Ağustos 2025'te Afrika Birliği'nin resmi desteğini alarak BM gündemine taşınmıştı. Tarihçi ve coğrafyacıların uzun süredir "haritacılık sömürgeciliği" olarak adlandırdığı bu durum, 1973'te Arno Peters'ın (Gall-Peters haritası) çabalarıyla tartışmaya açılmıştı. Togo'nun önerdiği ve kabul gören 2018 tarihli Equal Earth haritası ise hem kıtaların alanlarını doğru oranlarda koruyor hem de görsel açıdan dengeli bir görünüm sunuyor.

Sonraki Adım: Google Maps ve Teknoloji Devleri Lomé'de Buluşuyor

Alınan bu tarihi kararın ardından gözler haritanın günlük hayata ve dijital dünyaya nasıl entegre edileceğine çevrildi.

Togo hükümeti, uygulamanın yol haritasını belirlemek amacıyla önümüzdeki yılın ilk çeyreğinde başkent Lomé'de dev bir zirveye ev sahipliği yapacak. Bu zirveye UNESCO, Afrika Birliği yetkilileri ve Google Maps başta olmak üzere dünyanın önde gelen teknoloji şirketleri katılarak küresel ölçekte yeni harita standardına geçişi planlayacak.

Kaynak: TI