Dev Havayollarının Kirli Oyunu Deşifre Oldu: Sıkıntı Yakıtta Değil, Kârda!

Dev Havayollarının Kirli Oyunu Deşifre Oldu: Sıkıntı Yakıtta Değil, Kârda!

Özel jet CEO'su: Uçak yakıtı sıkıntısı, kârsız uçuşları iptal etmek isteyen havayolları tarafından yayılan bir efsanedir.

Özel jet hizmetleri şirketi Elevate Jet'in CEO'su Greg Raiff'e göre, herhangi bir jet yakıtı sıkıntısı söz konusu değil.

Hürmüz Boğazı kapanabilir ve bu durum, dünyanın jet yakıtı arzının %20'sinden fazlasının erişimini engelleyebilir. Büyük havayolları, dünya genelinde yüzlerce uçuşu iptal etti. Ayrıca Avrupa, Haziran ayında 23 günlük bir yakıt sıkıntısı eşiğine ulaşabilir.

Ancak Raiff, herhangi bir jet yakıtı eksikliğiyle karşılaşmadı.

Raiff, Fortune dergisine verdiği demeçte, "Bu hikâyeler, büyük ölçüde savaşı sona erdirmek amacıyla baskı kurmaya çalışan hükümet yetkilileri tarafından siyasi saiklerle kurgulanıyor; insanları harekete geçirmenin, onlara yaz tatillerine gidemeyeceklerini söylemekten daha iyi bir yolu da yoktur," ifadelerini kullandı.

Raiff, "Yakıt fiyatlarının yükselmesi ve savaşın başlamasından bu yana, özel havacılık sektörüne olan talep sadece yavaşlamakla kalmadı; aksine, hafif bir artış bile gösterdi," diyor. "Küresel ölçekte bakıldığında; toplam talep, toplam uçuş saati ve toplam iniş-kalkış hacmi açısından havacılık sektörü bu yıl büyüme kaydetti."

Analiz firması ESGauge'un verilerine göre; S&P 500 endeksinde yer alan şirketlerin %48,8'i, artık CEO'larının şirket jetini özel amaçlarla kullanmasına izin veriyor. Bu oran, 2021 yılında yalnızca %6 seviyesindeydi.

Raiff, "Benim iddiam şu: Jet yakıtımız asla tükenmeyecek. 35 yıldır bu sektörde faaliyet gösteren bir profesyonel olarak, yakın vadede jet yakıtının tükenmesi gibi bir riskin kesinlikle bulunmadığını düşünüyorum," şeklinde konuştu.

Raiff'in bizzat şahit olduğu durum ise, özel havalimanları ve terminallerindeki fahiş fiyat uygulamalarıydı.

Açık piyasada jet yakıtının galon fiyatı şu anda 4 doların üzerinde seyrediyor. Ancak Raiff, Washington D.C.'deki bir tesiste, özel jet sahiplerinden galon başına 10,42 dolar ücret talep edildiğini gördüğünü belirtiyor.

Raiff, "Yakıtın kendi fiyatına ek olarak; şimdi bir de vergi ve harç adı altında yaklaşık 1 dolar, asgari ücretle çalışan bir personelin yakıt kamyonundan uçağınıza yakıt pompalaması 'ayrıcalığı' için de 5 dolar ücret alıyorlar. Böylece toplam fiyat, galon başına 10 doların üzerine çıkmış oluyor," dedi. Raiff’e göre, özel uçuş yapanlar fiyatlara karşı nispeten duyarsızdır; işte bu yüzden, savaş sona erdiğinde havaalanlarının uyguladıkları ücretleri düşürmeyeceğinden endişe ediyor.

Peki, ticari havayolları neden dünya genelinde binlerce koltuk rezervasyonunu iptal ediyor?

Raiff, bunun nedeninin, havayollarının daha az kârlı olan rotalarda uçuş yapma yükümlülüğünden sıyrılmak istemeleri olduğunu söylüyor. Havalimanlarındaki "slotlarını" (uçuş haklarını) koruyabilmek için havayollarının, belirli rotalarda asgari sayıda uçuş gerçekleştirme konusunda sözleşmeye dayalı taahhütler vermesi gerekiyor. Normal şartlarda bu bir sorun teşkil etmez. Ancak jet yakıtının fiyatının savaş öncesine kıyasla iki katına çıkmasıyla birlikte, söz konusu rotaların bazıları aniden kârsız hale geldi. Üstelik iptal edilen uçuşların pek çoğu; Dubai veya Riyad gibi, artık kimsenin inmek istemediği noktalara yönelikti.

Böylece havayolları, "mücbir sebep" ilan etme konusunda başarılı oldular; bu sayede, slot haklarını ellerinde tutarken bir yandan da kârsız uçuşlarını iptal edebilme imkânı buldular.

Raiff’e göre asıl sıkıntı, ABD’nin İran ile savaşı hâlâ devam ediyor olursa, sonbahar aylarında yaşanacak. Bunun nedeni, jet yakıtı ile ev ısıtma yakıtının birbirine benzer ürünler olması ve rafinerilerin her iki yakıt türünü de üretebilmesidir. Raiff, ısıtma yakıtı piyasasındaki bu ek talebin, hava yolu seyahat piyasası üzerinde baskı oluşturabileceğini ifade etti.

"Eğer sonbahar aylarında —diyelim ki Ekim ayında— bu sorun hâlâ devam ediyor olursa, sanırım evlerimizi ısıtmak ile uçaklarımızı uçurmak arasında bir rekabet yaşanmaya başlayacak."

Kaynak: Fortune