BEYİN SAĞLIĞINIZ İÇİN BU HATALARA DÜŞMEYİN! NÖROLOGLARIN 'ASLA YAPMAYIN' DEDİĞİ 7 ALIŞKANLIK: BİR TANESİ BİLE RİSKLİ!

BEYİN SAĞLIĞINIZ İÇİN BU HATALARA DÜŞMEYİN! NÖROLOGLARIN 'ASLA YAPMAYIN' DEDİĞİ 7 ALIŞKANLIK: BİR TANESİ BİLE RİSKLİ!

Amerikan İnme Derneği'ne (American Stroke Association) göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde inme (felç), önde gelen ölüm nedenlerinden biri ve önemli bir sakatlık sebebidir. Bu, özellikle de inme risk faktörlerinin birçoğu —yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi—, artık sessiz kalmayıp belirti verene dek oldukça sessiz seyrettiği için, korkutucu bir gerçektir.

Ancak bazı risk faktörlerinin her zaman belirgin olmaması, inmenin kontrol altına alınamayacağı anlamına gelmez. Nitekim Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre, inmelerin %80'inin; egzersiz, beslenme düzeni ve benzeri yaşam tarzı değişiklikleri yoluyla önlenebileceği tahmin edilmektedir.

Bunu, söz konusu rahatsızlığın tedavisini üstlenen uzmanlardan daha iyi bilen kimse yoktur. İnme uzmanları, kendilerinin (ve hastalarının) inme riskini azaltmaya yönelik kilit yöntemler üzerinde sıklıkla kafa yorduklarını belirtmektedir.

California Üniversitesi San Francisco İnme Merkezi'nin tıbbi direktörü, "Ben bu konuya daha ziyade proaktif bir yaklaşımla bakmayı tercih ediyorum: İnme riskini önlemek adına neler yapabilirim?" demiştir.

Aşağıda, inme uzmanları; bizzat kendilerinin uzak durduğu alışkanlıkları —ve sizin de neden bunlardan kaçınmanız gerektiğini— paylaşıyor.

Hareketsiz Bir Yaşam Tarzı Benimsemek

Tulane Üniversitesi Tıp Fakültesi Endovasküler Nöroşirürji Direktörü uzamana göre, inme açısından değiştirilebilir risk faktörlerinden biri, hareketsiz bir yaşam tarzı sürmektir.

Hareketsiz yaşam tarzının herkes için geçerli, tek ve kesin bir tanımı olmamakla birlikte; genel hatlarıyla bu durum, oturarak veya yatarak aşırı vakit geçirmek, buna karşılık egzersiz yapmaya veya hareket etmeye yeterince zaman ayırmamaktır.

Uzman, "Düzenli fiziksel aktivitenin, kan damarlarınızın tıkanmasını önlemeye yardımcı olduğu kanıtlanmıştır. Bu aktivite, atardamarlarda plak birikimini engeller," demiştir. "Bu nedenle biz uzmanlar, insanlara genellikle haftada yaklaşık beş gün, 30 dakika kadar orta düzeyde egzersiz yapmalarını tavsiye ederiz."

Bu egzersiz; yürüyüşe çıkmak, koşmak, bisiklete binmek, bahçe işleriyle uğraşmak veya grup egzersiz derslerine katılmak şeklinde olabilir; hareket etmenin "yanlış" bir yolu yoktur.

Yüksek Tansiyonu Göz Ardı Etmek

Uzman, "Şu bir gerçek ki; sağlıklı bir yaşam tarzı için önerdiğimiz pek çok unsur, aynı zamanda hem kalp hastalıkları hem de inme riskini azaltmaktadır," demiştir. "Ancak, tüm faktörler arasında en etkili ve belirleyici olan tek bir unsur varsa, o da tansiyondur; tansiyon, tansiyon ve yine tansiyon." Kan basıncının yüksek seyretmesinin —özellikle de zaman içinde— sorunlara yol açabileceğini belirten uzman, yüksek tansiyonun, üzerinde değişiklik yapılabilir en büyük inme risk faktörü olduğunu ifade etti.

Uzman, “Elinize sihirli bir değnek alıp sallasanız ve yüksek tansiyonu ABD nüfusundan bir anda silip atsanız, inme vakaları %60 oranında azalırdı,” dedi. “Bu, inme için açık ara en önde gelen risk faktörüdür; biz buna ‘sessiz katil’ diyoruz, çünkü hastalar çoğu zaman bunun farkına varmazlar; kan basıncının mutlaka kontrol ettirilmesi, izlenmesi ve tedavi edilmesi gerekir.”

“Elinize sihirli bir değnek alıp sallasanız ve yüksek tansiyonu ABD nüfusundan bir anda silip atsanız, inme vakaları %60 oranında azalırdı.” — Uzman, California Üniversitesi, San Francisco İnme Merkezi

Düzenli Kontrolleri İhmal Etmek

Uzman, “Bu risk faktörlerinin çoğu zaman belirgin hiçbir belirtisi olmaz,” dedi ki bu, üzerinde düşünülmesi gereken endişe verici bir durumdur. “Tüm bu değerler düzenli aralıklarla rutin testlere veya taramalara tabi tutulmadığı sürece, bir hasta kan basıncının yüksek olduğunu asla bilemez; kolesterolünün yüksek olup olmadığını da anlayamaz.”

Bu durum, birinci basamak hekiminizi, kendisinin gerekli gördüğü rutin kontroller için ziyaret etmenizin hayati önem taşıdığı anlamına gelmektedir. Uzman hekimler, kan şekeri ve kilo gibi diğer risk faktörlerini kontrol ederken, aynı zamanda sizi yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi sorunlar açısından da tarayacaklardır, diye ekledi.

Uzman, “Bence bu konularda son derece uyanık ve dikkatli olmak gerekir; özellikle de inme risk faktörleri son derece ‘sinsi’ bir yapıya sahipken —yani belirgin hiçbir belirti göstermezken— hastaların bu gerçeği kavraması ve rutin tarama testlerini yaptırmak üzere doktorlarına başvurma yönünde somut adımlar atması büyük önem taşımaktadır,” dedi.

Doktorunuz ayrıca cinsiyet (Uzmana göre inme kadınlarda daha sık görülür), ırk (Uzmanın belirttiğine göre Siyah bireylerde daha yaygındır) ve kişisel tıbbi geçmiş gibi, sizin kontrolünüz dışında kalan risk faktörlerini de değerlendirebilir.

Uzman, “Geçmiş tıbbi öykü açısından bakıldığında; daha önce inme geçirmiş olanlar veya ebeveynlerinden biri geçmişte inme geçirmiş olan kişiler, gelecekte yeniden inme geçirme açısından çok daha yüksek bir risk altındadır,” dedi.

Sigara

Uzmanlara göre, kaçınılması gereken alışkanlıklar listesinin başında yer alanlardan biri sigara içmektir.

Uzman, “Bu durum, inme riskini —hatta yeri gelmişken belirtelim, kalp hastalığı riskini de— kesinlikle artırır,” dedi.

Uzman ayrıca, “Bunu yapma yollarından biri, zamanla kan damarlarının daralmasına neden olmasıdır; bu durum da nihayetinde beynin bir bölgesine giden kan akışında tıkanıklıklara yol açabilir ki inme dediğimiz şey de esasen tam olarak budur,” şeklinde açıkladı.

Aşırı Alkol Tüketmek

Muhtemelen alkolün sağlığınız için iyi olmadığını biliyorsunuzdur. Bazı kanser türleri, karaciğer hastalığı ve evet, felçle de bağlantılıdır. Özellikle uzman, "aşırı alkol kullanımı ile kalp hastalığı ve felç riski arasında bir ilişki" olduğunu söyledi.

Alkol önerileri kişiden kişiye değişmekle birlikte, CDC, kadınlar için tek seferde dört veya erkekler için beş içkiden fazlasını aşırı içme olarak kabul etmektedir. Kadınlar için haftada sekizden fazla ve erkekler için haftada 15 içkiden fazla içmek de aşırı içme olarak kabul edilir.

Genel olarak, kadınların günde birden fazla, erkeklerin ise ikiden fazla alkollü içecek tüketmemesi gerektiği kabul edilmektedir, dedi uzman. Bunlar aynı zamanda Amerikan Beslenme Rehberi'nde de belirtilen önerilerdir.

Diyetinizi İhmal Etmeyin

Felç riskini yönetmek için doğru bir diyet de önemlidir. Bu, doymuş yağ, şeker ve tuz açısından zengin yiyecekleri azaltmak anlamına gelir, dedi Uzman. (Ek olarak, uzman, tuz alımı ile yüksek tansiyon arasında bir ilişki olduğunu ve bunun da bildiğimiz gibi bir başka inme risk faktörü olduğunu belirtti.)

Ne yemeniz gerektiği konusunda uzman, yazar ve gazeteci Michael Pollan'ın çalışmalarına işaret ediyor. Uzman, bu tavsiyenin "çoğunlukla bitkisel besinler tüketin, çok fazla değil" olduğunu söyledi. Bu, biraz et eklenmiş meyve ve sebzeler açısından zengin bir diyet anlamına gelir.

Gerekli Tedaviyi Göz Ardı Edin

İnme bu ülkede (ve dünyada) çok yaygın olduğundan, belirtilerin farkında olmanız ve mümkün olan en kısa sürede tedavi olmanız önemlidir. Uzman, mevcut inme tedavilerinin ne kadar erken yapılırsa o kadar iyi sonuç verdiğini söyledi.

"Çünkü birçok inme ağrısızdır ve inme belirtileri çok değişkenlik gösterir, bu nedenle inme belirtilerini tanımak önemlidir," dedi.

Ve insanların belirtileri hatırlamasına yardımcı olacak kullanışlı bir kısaltma var - ve bu kısaltma FAST, dedi uzman. Amerikan İnme Derneği web sitesine göre FAST, "yüzde sarkma, kolda güçsüzlük, konuşma güçlüğü ve 9-1-1'i arama zamanı" anlamına geliyor.

Uzman, "Bunlar tüm olası inme belirtilerinin listesi değil, ancak bu faktörlerden herhangi biri, özellikle de aniden ortaya çıkarsa, inme olabileceği şüphesini uyandırıyor" diye belirtti. Ve bir kez daha, mümkün olan en kısa sürede tedavi olmanın hayati önem taşıdığını hatırlamanın önemli olduğunu söyledi.

Kaynak: HuffP