Çin 78 Milyar Yeni Ağaç Dikti ve Su Döngüsünü Ciddi Şekilde Bozdu

Çin 78 Milyar Yeni Ağaç Dikti ve Su Döngüsünü Ciddi Şekilde Bozdu

Bu haberi okurken öğrenecekleriniz şunlar:

• Dünyanın çeşitli bölgelerini yeniden ağaçlandırmak önemli faydalar sağlasa da, milyarlarca ağaç eklemenin beraberinde istenmeyen sonuçlar getirmesi de mümkündür.

• Bir çalışma; Çin'in devasa yeşillendirme çabasının, ülkenin hidrolojisini nasıl değiştirdiğini—yağışların bir kısmını belirli bölgelere kaydırırken diğer bölgeleri nasıl kuruttuğunu—ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

• Bu değişimin arkasındaki temel etken; hem buharlaşmadaki hem de terlemedeki (bitkilerin, stomata adı verilen gözenekler aracılığıyla su buharı saldığı süreç) artıştır.

Çin'in bir şeyler inşa etme konusunda son derece mahir olduğu bir sır değil. Dünyanın en büyük barajı mı? Çin'de. En büyük yüksek hızlı tren ağı mı? O da Çin'de. En büyük rüzgâr çiftliği mi? Çin. Güneş enerjisi santrali mi? Arjantin mi dediniz? Gerçekten mi? Hayır, o da Çin'de. En büyük antik yapı mı? Sanırım ne demek istediğimi anladınız.

Tüm bu inşaat faaliyetlerinin yanı sıra Çin, ağaçlandırma alanında da büyümeye devam etti. Yukarıda bahsedilen son altyapı başarılarından ilham alan Çin, toprak erozyonuyla mücadele etmek ve çöl fırtınalarını azaltmak amacıyla, 1978 yılında "Üç Kuzey Koruma Kuşağı"nı —ya da bilinen adıyla "Büyük Yeşil Duvar"ı— oluşturma çalışmalarına başladı. Ülkenin devlet destekli medya organlarının duyurduğuna göre bu proje, geçtiğimiz yıl itibarıyla nihayet tamamlanmış bulunuyor.

Reuters'ın aktardığına göre Çin, 116.000 mil karelik bir alana ağaç dikerek, ülkenin toplam ormanlık alan oranını 1949'daki yüzde 10 seviyesinden, 2024 yılı itibarıyla yaklaşık yüzde 25'e yükseltti. Ancak Earth’s Future dergisinde 2025 yılında yayımlanan bir çalışma; tüm bu ilave ağaçların (bazı tahminlere göre 80'lerin başından bu yana dikilen yaklaşık 78 milyar ağacın), Çin'in su dağılımı üzerinde bazı öngörülemeyen sonuçlar doğurduğunu ortaya koyuyor.

Tianjin Üniversitesi, Pekin'deki Çin Tarım Üniversitesi ve Hollanda'daki Utrecht Üniversitesi'nden bilim insanları; 2001 ile 2020 yılları arasında artış gösteren bitki örtüsünün, hem doğudaki muson bölgesinde hem de kuzeybatıdaki kurak bölgede su kaynaklarını azalttığını tespit etti. Live Science'ın verilerine göre bu bölgelerin, Çin'in toplam kara yüzölçümünün yaklaşık yüzde 74'ünü oluşturduğu göz önüne alındığında, bu durum oldukça önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Araştırmaya göre, Büyük Yeşil Duvar gibi yeniden yeşillendirme çabaları -ve 1999'da başlatılan Tahıl Karşılığında Yeşil Programı ve Doğal Orman Koruma Programı gibi diğer ağaç dikme girişimleri- buharlaşma ve terlemeyi (bitkilerin stoma adı verilen küçük gözenekler aracılığıyla su buharı saldığı süreç) artırmıştır.

Yazarlar, "Bu değişimler yağışlarda değişikliklere neden olarak daha fazla nemi Tibet Platosu'na yönlendirdi ve burada su mevcudiyetinde artış görüldü" diye yazdı. "Buna karşılık, doğu ve kuzeybatı Çin'de su mevcudiyetinde azalma yaşandı ve kuzeybatı, önemli miktarda nemin Tibet Platosu'na kayması nedeniyle en büyük kaybı yaşadı."

Yazarlar, bu hızlı arazi kullanım/örtü değişikliklerini (LUCC) inceleyerek, otlaklardan ormanlara veya tarım alanlarından otlaklara geçiş gibi belirli bölge geçişlerinin buharlaşma, yağış oranları ve su mevcudiyetini farklı oranlarda etkilediğini de belirtiyor. Örneğin, otlakların ormana dönüştürülmesi buharlaşmayı ve yağışı artırmış, ancak su mevcudiyetini olumsuz etkilemiştir.

Ne yazık ki, Çin'in su mevcudiyeti nüfusu için uygun şekilde dağıtılmamıştır. Çalışmaya göre, ülkenin kuzey bölgeleri nüfusunun yaklaşık %46'sını ve ekilebilir arazinin yarısından fazlasını barındırırken, su mevcudiyetinin sadece %20'sini barındırmaktadır. Yazarlar, bu değişen hidrolojik döngülerin gelecekteki ağaçlandırma çalışmalarını planlarken dikkate alınması gerektiğini savunmaktadır.

Yazarlar, "Bulgularımız, arazi örtüsü değişikliklerinin su kaynaklarını bölgeler arasında yeniden dağıtabileceğini vurgulamaktadır," diye yazmıştır. "Bu etkileri anlamak, Çin'de sürdürülebilir arazi ve su yönetimi planlaması için çok önemlidir."

Kaynak: PM