Neden artık hiç kimse kalp hastalığını önlemek için bebek aspirini kullanmıyor?

Neden artık hiç kimse kalp hastalığını önlemek için bebek aspirini kullanmıyor?

Onlarca yıl boyunca, pek çok yaşlı yetişkin, kalp krizi ve genel olarak kalp hastalığı riskini düşürme çabasıyla her gün bir bebek aspirini yuttu. California, Long Beach'teki Long Beach Tıp Merkezi bünyesindeki MemorialCare Kalp ve Damar Enstitüsü'nün Kardiyoloji Uzmanı ve Kalp Yetmezliği Erişim Programı Direktörünün açıkladığına göre, bu uygulamanın ardındaki fikir şuydu: Bebek aspirini kan trombositlerinin daha az yapışkan hale gelmesini sağlar ve teorik olarak, kalp krizine veya inmeye yol açabilecek arter tıkanıklıklarını önler.

Ancak daha yakın tarihli bilimsel veriler, bunun aslında herkes için en doğru yöntem olmadığını ortaya koyuyor. Bu gelişmelerin ışığında, bazı insanlar—hatta pek çok insan—bu yaygın uygulamayı bıraktı.

Şimdiyse, elektronik sağlık kayıtları üzerine araştırmalar yapan Epic Research şirketinden gelen yeni veriler; kalp ve damar hastalığı riskini düşürmek amacıyla bebek aspirini kullanımının, 2018'den bu yana yüzde 7,2'den yüzde 3,2'ye (yaklaşık yüzde 57 oranında) gerilediğini gösteriyor. Bazı insanlar bu ilacı hâlâ kullanmaya devam ediyor—rapora göre, 80 yaş ve üzeri yetişkinler bu ilacı en yoğun kullanan grubu oluşturuyor—ancak bir zamanlar oldukça yaygın olan bu uygulama, genel çapta gözden düşmüş durumda.

Peki, durum neden böyle? Bu uygulamadan hâlâ kimler fayda sağlayabilir? Kardiyoloji uzmanları bu konuyu detaylarıyla açıklıyor.

Uzmanlarımız: The Ohio State University Wexner Tıp Merkezi Kardiyoloji Uzmanı; Northwell’s Lenox Hill Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı; New York-Presbyterian/Columbia University Irving Tıp Merkezi Kardiyoloji Uzmanı; California, Long Beach'teki Long Beach Tıp Merkezi bünyesindeki MemorialCare Kalp ve Damar Enstitüsü'nün Kardiyoloji Uzmanı ve Kalp Yetmezliği Erişim Programı Direktörü.

Raporda hangi bulgulara yer verildi?

Araştırmacılar, bu rapor kapsamında; 2015 ile 2025 yılları arasında, 40 yaş ve üzeri yetişkinlerin gerçekleştirdiği 279 milyon birinci basamak sağlık hizmeti ziyaretiyle ilgili verileri analiz etti. Araştırmacılar, koroner arter hastalığı, daha önce geçirilmiş inme veya periferik arter hastalığı gibi başka bir rahatsızlık nedeniyle aspirin kullanmış olabilecek hastaları analiz kapsamının dışında bıraktı. Verileri titizlikle inceledikten sonra araştırmacılar; hastanın kullandığı ilaçlar listesinde düşük doz aspirinin yer aldığı hasta ziyaretlerinin oranının, 2018 ortalarındaki %7,4'lük zirve seviyesinden, 2025'in sonuna gelindiğinde %3,2'ye gerilediğini tespit etti. Bu düşüş, 2018'den bu yana istikrarlı bir şekilde devam etmektedir.

Peki, kılavuzlar ne söylüyor?

Kalp ve damar hastalıklarını önlemek amacıyla düşük doz aspirin (baby aspirin) kullanımına ilişkin kılavuzlar, son on yıl içinde önemli ölçüde değişime uğradı.

2016 yılında ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF); 10 yıllık kalp ve damar hastalığı riski en az %10 düzeyinde olan ve artmış kanama riski taşımayan 50 ila 59 yaş arası yetişkinlerin, düşük doz aspirin kullanması yönünde "B" düzeyinde bir öneride bulundu.

Bağlam oluşturması açısından belirtmek gerekirse; diğer "B" düzeyindeki öneriler arasında, doğum sonrası dönemdeki kadınlarda depresyon taraması yapılması ve 40 ila 74 yaş arası kadınlarda meme kanseri taraması amacıyla mamografi çekilmesi yer almaktadır. "A" düzeyindeki öneriler ise, 21 ila 65 yaş arası kadınlarda rahim ağzı kanseri taraması gibi uygulamaları kapsamaktadır.

Ancak daha sonra yapılan araştırmalar; kalp ve damar hastalığı riskini azaltmak amacıyla her gün aspirin kullanmanın sağladığı faydaların, bilim insanlarının daha önce düşündüğü kadar büyük olmadığını ortaya koydu. Ayrıca bu uygulamanın, artmış kanama riski gibi ek riskleri de beraberinde getirdiği görüldü.

Bu bulgular, kılavuzlarda büyük bir değişikliği tetikledi. 2019 yılında Amerikan Kardiyoloji Koleji (ACC) ve Amerikan Kalp Derneği (AHA), birincil koruma (hastalık henüz ortaya çıkmadan önleme) amacıyla aspirin kullanılmaması yönünde öneride bulundu; ancak kalp ve damar hastalığı riski yüksek olan (ve artmış kanama riski taşımayan) 40 ila 70 yaş arası yetişkinler için bu seçeneğin değerlendirilebileceğini de not düştü.

Bu durum, 2022 yılında USPSTF tarafından yapılan son açıklamada; 60 yaş ve üzeri yetişkinlerin düşük doz aspirin kullanımına başlamaktan tamamen kaçınmaları yönünde öneride bulunulmasıyla birlikte, bir kez daha değişikliğe uğradı.

Peki, bu değişiklik neden gerçekleşti?

Bunun birkaç nedeni bulunmaktadır. The Ohio State University Wexner Tıp Merkezi'nden Kardiyolog, "Kalp ve damar hastalıklarını önlemek amacıyla aspirin kullanımını inceleyen önceki çalışmalar, tutarlı bir şekilde fayda sağlandığını ortaya koyamamıştır; fayda sağlandığını gösteren çalışmaların bulguları ise yeterince güçlü değildi," şeklinde açıklama yapmaktadır. Aspirin kullanımının; kanama ve mide-bağırsak sistemiyle ilgili yan etkiler gibi bazı riskleri de bulunmaktadır. Bu nedenle, kalp ve damar hastalıklarını önlemeye yardımcı olması amacıyla aspirin kullanımı artık yaygın olarak önerilmemektedir.

Tüm bunlar yaşanırken, kalp hastalıklarının önlenmesi alanındaki gelişmeler de hız kazandı. New York-Presbyterian/Columbia University Irving Tıp Merkezi'nden Kardiyolog, "Aynı zamanda, yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi diğer risk faktörleriyle mücadele etme yeteneğimiz de gelişti," diyor. "Elde edilen veriler, bu diğer risk faktörlerine odaklanmanın sadece daha etkili değil, aynı zamanda daha güvenli olduğunu da ortaya koydu."

Peki, kimler hâlâ aspirin kullanmalı?

Uzmana göre, günde bir doz bebek aspirini kullanmak bazı insanlara hâlâ fayda sağlayabilir; ancak bu herkes için geçerli değildir. Dr. Shah, "Günde bir doz bebek aspirini kullanımını destekleyen en güçlü kanıtlar; kalp krizi, inme veya stent takılması gibi bir sağlık olayı yaşamış bireyler için geçerlidir," şeklinde açıklıyor. "Bu durumun dışında kalan vakalarda ise, karar tamamen kişinin bireysel risk durumuna yönelik verilecek danışmanlığa bağlıdır."

Northwell’in Lenox Hill Hastanesi’nde görevli kardiyolog'da bu görüşe katılıyor. “Herkes için geçerli tek bir çözüm yoktur,” diyor. “Her hastayı bireysel olarak ele alıyor; kardiyovasküler risklerinin ve kanama risklerinin derecesini buna göre değerlendiriyorum.” Bununla birlikte, orta ila şiddetli aterosklerozu —yani atardamar duvarlarında plak birikimi— olan hastalara genellikle bebek aspirini kullanmalarını önereceğini belirtiyor.

Sonuç olarak, kardiyovasküler hastalık riskiniz konusunda endişeleriniz varsa, bir sağlık uzmanıyla görüşmek en doğrusudur. Uzmanlar, sağlık geçmişinizi detaylıca inceleyerek size özel önerilerde bulunabilirler.

Kaynak? WH