Zekanın Kaderi Doğumhanede mi Çiziliyor? Bilim İnsanları Açıkladı: O İki Faktör IQ’yu Düşürüyor!

Zekanın Kaderi Doğumhanede mi Çiziliyor? Bilim İnsanları Açıkladı: O İki Faktör IQ’yu Düşürüyor!

Bilim insanları, yaşamın ilerleyen dönemlerinde daha düşük IQ ile ilişkili, doğum sırasındaki iki faktörü ortaya çıkardı

Bilim insanları, doğumla ilişkili iki faktörün, yaşamın ilerleyen dönemlerinde daha düşük zeka puanları ve daha zayıf eğitimsel sonuçlarla bağlantılı olduğunu tespit etti.

Mevcut araştırmaları kapsayan kapsamlı yeni bir derlemeye göre; gebeliğin 37. haftasından önce dünyaya gelen ve prematüre doğum olarak adlandırılan bebekler, öğrenme ve düşünme becerilerini etkileyen uzun vadeli zorluklarla karşılaşma açısından daha yüksek bir risk taşıyor. Doğumda 5,5 pounddan (yaklaşık 2,5 kg) az ağırlığa sahip olmak şeklinde tanımlanan düşük doğum ağırlığı da benzer sonuçlarla ilişkilendirildi.

Amerika Birleşik Devletleri'nde prematüre doğumlar yaygınlığını korumaktadır. Anne ve bebek sağlığını iyileştirmeye odaklanan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan March of Dimes'ın verilerine göre; 2024 yılında ülke genelinde 377.204 prematüre doğum gerçekleşmiş ve bu sayı, tüm canlı doğumların yüzde 10,4'ünü oluşturmuştur.

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre, çok erken doğan—özellikle de gebeliğin 32. haftasından önce dünyaya gelen—bebekler, daha yüksek ölüm ve uzun vadeli engellilik oranlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Hayatta kalmayı başaran bebekler; solunum ve beslenme güçlükleri, serebral palsi, gelişimsel gerilikler ile görme veya işitme sorunları yaşayabilmektedir.

Tıbbi alandaki ilerlemeler hayatta kalma oranlarını büyük ölçüde artırmış olsa da, yeni araştırmalar erken doğumun etkilerinin bebeklik döneminin çok ötesine uzanabileceğini öne sürmektedir.

En güncel bulgular, Oxford Üniversitesi Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Bölümü'ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen kapsamlı bir "şemsiye derleme" çalışmasından elde edilmiştir. Araştırma ekibi, prematüre veya düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelmenin; yaşam boyu bilişsel yetenekleri ve eğitimsel sonuçları nasıl etkilediğine dair önceki çalışmaların ortaya koyduğu bulguları incelemiştir.

Araştırmacılar, yüzlerce önceki çalışmadan elde edilen kanıtlara dayanarak, mevcut düzinelerce sistematik derlemeyi gözden geçirmiştir. Bu derlemeler; erken doğum veya düşük doğum ağırlığı ile zeka puanları, okul performansı ve ek eğitim desteğine duyulan ihtiyaç gibi sonuçlar arasındaki bağlantıları araştırmıştır.

Nisan 2025'e kadar yayımlanmış ilgili çalışmaları bulmak amacıyla başlıca akademik veri tabanlarında tarama yapılmış; iki bağımsız hakem ise tutarlılığı sağlamak adına çalışmaların kalitesini değerlendirmiş ve verileri yeniden analiz etmiştir.

Sonuçlar; ortalama olarak, prematüre veya düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelen bireylerin, tam zamanında ve sağlıklı bir kiloda doğanlara kıyasla zeka testlerinden daha düşük puanlar aldığını ve akademik açıdan daha başarısız bir performans sergilediğini ortaya koymuştur. Okuma, matematik ve yazım (imla) dahil olmak üzere çeşitli alanlarda farklılıklar gözlemlenmiş; ayrıca bu bireylerin özel eğitim desteğine ihtiyaç duyma olasılığının daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Genel itibarıyla, IQ puanları arasındaki farkın yaklaşık 10 puana denk geldiği görülmüştür. Bilişsel yetenek ve öğrenme alanındaki farklılıklar, en belirgin şekilde çocukluk döneminde gözlemlenmekteydi. Bu farklılıklar ergenlik döneminde azalma eğilimi gösterse de tamamen ortadan kalkmadı ve yetişkinlikte de varlığını sürdürdü.

Ayrıca, prematüre veya düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelen bireylerin okulu tamamlama olasılığının daha düşük olduğuna ve ek destek ihtiyaçları nedeniyle eğitim süreçlerinin daha yüksek maliyetler gerektirebileceğine işaret eden sınırlı düzeyde kanıt da mevcuttu.

Araştırmacılar; çok erken veya çok küçük doğmanın, bireyin yaşamı boyunca öğrenme ve eğitimsel kazanımlar üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceği sonucuna vardı. Bu bireylerin gelişim süreçlerinde elde ettikleri sonuçları iyileştirmeye yardımcı olmak amacıyla; risk altındaki çocukların erken dönemde tespit edilmesinin, uzun vadeli tıbbi ve eğitimsel destekle birlikte büyük önem taşıdığını vurguladılar.

Kaynak: NW