Mutfaktaki Sinsi Düşman! Severek Tükettiğiniz O Gıdalar Eklemlerinizi Bitiriyor: Artrit Riski Kapıda!

Mutfaktaki Sinsi Düşman! Severek Tükettiğiniz O Gıdalar Eklemlerinizi Bitiriyor: Artrit Riski Kapıda!

Yeni bir çalışma: Bu gıdaları tüketmek artrit riskinizi artırabilir

Bilim insanları, ultra işlenmiş gıdalar ile osteoartrit riski arasında bir bağlantı kurdu; işte bilmeniz gerekenler.

Önemli Noktalar

• Ultra işlenmiş gıdalar; enflamasyon ve kronik hastalıklarla ilişkilendirilmektedir.

• Ultra işlenmiş gıdalar (UPF'ler), uyluk bölgesindeki yağ miktarı ve osteoartrit arasında bir bağlantı olabilir.

• Artrit riskinizi muhtemelen azaltmak için ultra işlenmiş gıda tüketiminizi sınırlandırın.

Osteoartrit (OA), en yaygın artrit türüdür; dünya genelinde yaklaşık 528 milyon, ABD'de ise 33 milyon kişi bu rahatsızlıkla yaşamaktadır. OA oranları istikrarlı bir şekilde artış göstermekte olup, 1990'dan bu yana vaka sayılarında %113'lük bir artış kaydedilmiştir ve bu artış eğiliminin devam edeceği öngörülmektedir. OA'dan en sık etkilenen eklemler dizlerdir; bunu kalça ve el eklemleri izlemektedir.

OA'nın risk faktörleri arasında aile öyküsü, eklemin aşırı kullanımı, eklem yaralanmaları, ileri yaş, cinsiyet (kadınlarda OA görülme sıklığı erkeklere kıyasla daha yüksektir) ve yıllar içinde artış gösteren bir diğer faktör olan obezite yer almaktadır. Yaşınızı, aile öykünüzü veya cinsiyetinizi kontrol etmeniz mümkün olmadığından; OA'nın yönetilmesinde —özellikle diz ve kalça gibi vücut ağırlığını taşıyan eklemlerde— sağlıklı kilo yönetimi temel odak noktalarından biri haline gelmektedir.

Ancak, yıllar içinde artış gösteren rahatsızlıklar yalnızca OA ve obezite ile sınırlı değildir. ABD'de ultra işlenmiş gıda (UPF) tüketimi de artış göstermiş; istatistikler, toplam kalori alımının neredeyse %60'ının ve ilave şeker tüketiminin %90'ının ultra işlenmiş gıdalardan kaynaklandığını ortaya koymuştur. Ayrıca, ultra işlenmiş gıda tüketimi ile obezite arasında bir bağlantı bulunduğunu da biliyoruz.

İlginç bir şekilde, daha önceki araştırmalar; "kas içi yağ infiltrasyonu" (IMFI) olarak adlandırılan uyluk bölgesindeki yağ miktarı ile OA arasında bir bağlantı olduğunu ve yüksek IMFI düzeylerinin, kalça ve diz eklemlerindeki OA oranlarının yüksekliğiyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Ultra işlenmiş gıda tüketimi obeziteyle, obezite ise hem IMFI hem de OA ile ilişkili olduğundan; araştırmacılar, ultra işlenmiş gıda tüketimi ile IMFI miktarı arasındaki ilişkiyi incelemeye ilgi duymuşlardır. Araştırmacılar, bulgularını Radiology adlı bilimsel dergide yayımlamışlardır. Gelin, bu bulguları birlikte inceleyelim.

Çalışma Nasıl Gerçekleştirildi?

Araştırmacılar, Şubat 2004 ile Ekim 2015 arasında yürütülen uzun vadeli bir çalışma olan Osteoartrit Girişimi'nden veri topladılar. Mevcut çalışma için, ortalama yaşı 60 olan 340'ı kadın olmak üzere 615 katılımcıdan elde edilen veriler kullanıldı. Vücut Kitle İndeksi'ne (BMI) göre, katılımcıların yaklaşık %65'i fazla kilolu, %24'ü ise obez olarak sınıflandırıldı. Ayrıca, erkeklerin %43'ü ve kadınların %81'i karın obezitesi (erkeklerde en az 102 cm, kadınlarda en az 88 cm bel çevresi) kriterlerini karşıladı.

Çalışmaya katılabilmek için, katılımcıların başlangıçta osteoartrit ve romatoid artrit dahil olmak üzere her türlü artritten arınmış olmaları gerekiyordu, ancak osteoartrit için risk faktörlerine sahip olmaları şarttı. Ayrıca, önceki 12 ay boyunca beslenme alışkanlıklarını değerlendiren bir besin sıklığı anketini de başlangıçta tamamlamış olmaları gerekiyordu; araştırmacılar bu verilerden UPF alımını hesaplayacaklardı. Bu çalışmada, UPF'ler (Ultraviyole Gıdalar), raf ömrünü, lezzeti ve tüketici çekiciliğini artırmak için tasarlanmış, aroma vericiler, renklendiriciler ve emülgatörler gibi kozmetik katkı maddeleri açısından zengin, endüstriyel düzeyde kimyasal işleme yöntemleri kullanılarak hazırlanan, yemeye hazır gıda ve içecekler olarak tanımlanmıştır.

Çalışmada katılımcıların uyluklarının MR görüntüleri de mevcuttu ve araştırmacılar bu görüntülerden uyluklardaki yağ miktarını (IMFI) ölçtüler.

Çalışma Ne Buldu?

Araştırmacılar, katılımcıların UPF alımı arttıkça uyluklarındaki yağ miktarının da arttığını buldular. Önceki çalışmalar, artan IMFI ile osteoartrit (OA) arasında bir ilişki bulduğundan, daha yüksek UPF tüketiminin dolaylı olarak daha yüksek OA riskiyle de ilişkili olabileceği olasılığı vardır. Bu katılımcıların OA'ya sahip olmadıkları, sadece risk faktörlerine sahip oldukları için doğrudan bir korelasyon kurulamayacağını belirtmek önemlidir.

Bu çalışmanın birçok sınırlaması vardır; bunlardan biri, son bir yıldaki gıda alımını kaydeden bir gıda sıklığı anketinin kullanılmasıdır. Birçoğumuz dün ne yediğimizi hatırlayamıyoruz ve bu durumda hatırlama yanlılığı sıkça rol oynuyor; çoğu zaman gerçekte tüketilen kaloriden daha düşük bir kalori alımı bildirme eğilimi ortaya çıkıyor. Besin sıklığı anketi de yalnızca bir kez kaydedilmiştir; bu durum, anketin doğruluğunu, zaman içinde birden fazla kez doldurulan anketlere kıyasla sınırlamaktadır. Araştırmacılar ayrıca, istatistiksel analizleri yaş faktörüne göre düzenlemiş olsalar da, bu sonuçların daha genç bireyler için de geçerli olup olmayacağı konusunda kesin bir şey söyleyemeyeceklerini belirtmektedirler. Son olarak, analizler sırasında karıştırıcı faktörlerin gözden kaçmış olma ihtimalinin her zaman bulunduğunu ifade etmektedirler.

Bu Gerçek Hayata Nasıl Uygulanır?

Bu ve önceki çalışmaları dikkate alarak, UPF tüketimi, uyluktaki yağ miktarı ve osteoartrit arasında bir bağlantı olduğu görülüyor. Yaşlandıkça kas kütlemizi kaybeder ve yağlanma eğilimimiz artar. Daha az kas, eklemlere daha fazla yük bindirir, çünkü kas eklemleri destekleyerek güçlü ve işlevsel kalmalarına yardımcı olur. Yaygın bir efsaneyi çürütmek gerekirse, kas yağa dönüşmez, yağ da kasa dönüşmez. Kas kütlesi azaldıkça, yağ kasın yerini almaya başlar.

UPF'lerin düzenli tüketimi, kalp hastalığı, depresyon ve hatta sedef hastalığı gibi cilt hastalıklarının riskinde artışla ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak, UPF'ler diyetinizin düzenli bir parçası olduğunda, aşırı doymuş yağ, sodyum ve ilave şeker nedeniyle iltihaplanmaya neden olabilir; bunların hepsi bağırsak mikrobiyomunuzda tahribata yol açabilir. Ve iltihaplanma, kalp hastalığı, diyabet, kanser ve artrit de dahil olmak üzere hemen hemen her kronik hastalıkla ilişkilendirilmiştir.

Kendi UPF alımınızı hızlı bir şekilde değerlendirin. İşlenmiş et, paketlenmiş veya hazır yemekler ve atıştırmalıklar, marketten alınan tatlılar veya restoran ve fast food yemekleri tüketme eğiliminde misiniz? Peki ya kahve ve gazlı içecekler gibi çok fazla ilave şeker içeren yiyecek ve içecekler?

Bu yiyecek ve içeceklerin bazılarını tam gıdalar ve su, süt, çay ve kahve (tüm katkı maddeleri olmadan) gibi daha basit içeceklerle değiştirmeye nereden başlayabilirsiniz? Başlangıçta büyük bir değişiklik yapmanıza gerek yok. Küçük değişiklikler zamanla büyük değişikliklere yol açacak ve daha sürdürülebilir ve gerçekçi olacaktır. Düzenli olarak tükettiğiniz yemeklerden, içeceklerden veya atıştırmalıklardan birini daha sağlıklı bir alternatifle değiştirerek başlayın ve yavaş yavaş değiştirdiğiniz miktarı artırın.

Ayrıca, neden bu tür işlenmiş gıdaları tükettiğinizi inceleyin. Genellikle bu, kolaylık ve zaman meselesidir. Eğer durum sizin için de böyleyse, yemek hazırlığı, ihtiyacınız olduğunda hazır bir sağlıklı seçeneğe sahip olmanıza yardımcı olabilir ve bunu yapmak tüm gününüzü almaz. Hafta boyunca kolay ve besleyici öğle yemekleri için "30 Dakikada Yüksek Proteinli Öğle Yemekleri Nasıl Hazırlanır" başlıklı yazımıza göz atın. Ya da güne başlamak için önceden hazırlanmış bir kahvaltıya ne dersiniz? İster yumurta ister yulaf ezmesi tercih edin, sağlıklı ve doyurucu yemekleri önceden hazırlamak gerçekten çok kolay.

Uzman Görüşümüz

Bu çalışma, ultra işlenmiş gıdaların tüketimi ile uyluklardaki yağ miktarı arasında bir bağlantı olduğunu öne sürüyor. Daha önceki çalışmalar, uyluk yağını diz osteoartriti ile ilişkilendirmişti. Bu bulgulara dayanarak, daha fazla ve daha uzun süreli araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, ultra işlenmiş gıda tüketiminin de osteoartrit ile bağlantılı olabileceği varsayılabilir. Ultra işlenmiş gıdalar iltihaplanma ve kronik hastalıklarla bağlantılı olduğundan, osteoartrit riski altında olmasanız bile alımınızı dikkate almak önemlidir. Küçük değişiklikler yapmaya başlayın, ultra işlenmiş gıdaları besleyici tam gıdalar ve içeceklerle değiştirin. Eklemlerinizi korumak için kaslarınızı güçlü tutmak da önemlidir, bu nedenle haftada en az iki kez tüm kas gruplarını güçlendirmeyi hedefleyin.

Kaynak: EW