Yeni bir çalışma, veganların kolorektal kanser riskinin daha yüksek olduğunu öne sürüyor; ancak et yiyenler de tehlikeden uzak değil

Yeni bir çalışma, veganların kolorektal kanser riskinin daha yüksek olduğunu öne sürüyor; ancak et yiyenler de tehlikeden uzak değil

• Yeni bir çalışma, vejetaryenlerin birçok kanser türüne yakalanma riskinin daha düşük olma eğiliminde olduğunu gösteriyor

• Ancak bu bulgu evrensel değildi: Veganların kolorektal kanser riski, et tüketenlere kıyasla daha yüksekti.

• Bunun nedeni düşük kalsiyum alımı olabilir; ancak takviye edilmiş gıdalar sayesinde bu durum artık büyük bir sorun teşkil etmeyebilir.

Kanser riskini azaltmak için en iyi beslenme düzeni hangisidir?

Yeni bir çalışma, bu sorunun cevabının, sağlıklı ve besin açısından zengin bir vejetaryen beslenme düzenine yakın bir şey olabileceğini öne sürüyor. Yine de bu düzenin aşırı katı olması şart değil; zaman zaman balık veya az miktarda et tüketimine de izin verebilir.

Cuma günü erken saatlerde British Journal of Cancer dergisinde yayımlanan çalışma; tamamı nispeten sağlıklı beslenme alışkanlıklarına sahip olan ve beş farklı beslenme düzenini benimseyen, dünya genelinden 1,8 milyonu aşkın kişinin uzun vadeli verilerini analiz etti. Çalışma şunları kapsıyordu:

• 1.645.555 et yiyen

• 57.016 kümes hayvanı eti yiyen (kırmızı et tüketmeyen)

• 42.910 pesketaryen (kırmızı ve beyaz et (tavuk, hindi vb.) tüketmeyen ancak beslenme düzenine balık ve deniz ürünlerini dahil eden kişilere denir. Bu terim, İtalyanca balık anlamına gelen "pesce" ve "vejetaryen" kelimelerinin birleşiminden oluşur.)

• 63.147 vejetaryen (kırmızı et, kümes hayvanları ve deniz ürünleri dahil olmak üzere hiçbir hayvanın etini yemeyen kişidir. Temel beslenme kaynakları bitkisel gıdalardır (sebze, meyve, tahıl, baklagil, kuruyemiş)

• 8.849 vegan (beslenme düzeninde ve günlük yaşamında hayvansal kaynaklı hiçbir ürünü (et, süt, yumurta, bal vb.) tüketmeyen ve kullanmayan kişidir)

Çalışma katılımcıları ABD, Birleşik Krallık, Hindistan ve Tayvan'da bulunuyordu. Ayrıca hepsi oldukça sağlıklıydı ve sıklıkla artan kanser teşhisleriyle ilişkilendirilen sosis ve domuz pastırması gibi işlenmiş etleri aşırı miktarda tüketmiyorlardı. Örneğin ABD'de, incelenen büyük kohortlardan (grup örneklemlerinden) biri, sağlıklı beslenmeyi ve fiziksel aktiviteyi dini inançlarının ayrılmaz bir parçası olarak gören Yedinci Gün Adventistleri'ydi.

Katılımcıları ortalama 16 yıl boyunca takip edip 17 farklı kanser türüne ait vakaları izledikten sonra, birkaç örüntü ortaya çıktı.

Genel olarak vejetaryenler; meme kanseri ve prostat kanseri gibi en ölümcül kanser türlerinden bazıları da dahil olmak üzere, beş farklı kanser türü açısından daha düşük bir riske sahipti. Pesketaryenler de kırmızı et yiyenlere kıyasla kolorektal, meme ve böbrek kanseri açısından daha düşük risk taşıyordu; kırmızı etten kaçınan ancak kümes hayvanı eti tüketenlerde ise daha az sayıda prostat kanseri vakasına rastlandı. Ancak, bir miktar et, süt ürünleri veya balık tüketmenin de kanserle mücadele açısından bazı faydaları olduğu görüldü. Araştırmacılar bunun nedeninden tam olarak emin olamasalar da, sebebin; vejetaryenlerin ve veganların bazen yeterince alamadığı kalsiyum, B vitaminleri ve riboflavin gibi, hayvansal ürünlerde bulunan mikro besinler olabileceğinden şüpheleniyorlar.

Oxford Üniversitesi'nden emekli profesör ve çalışmanın ortak araştırmacısı olan epidemiyolog Tim Key, bir bilgilendirme toplantısı sırasında, "Son 30 yılda vejetaryenler üzerine pek çok makale yayımladık ve bazı mikro besinlerin alım düzeyinin daha düşük olduğunu tutarlı bir şekilde gözlemledik," dedi. "Sanırım bugün elde ettiğimiz veriler, tespit edilebilmesi için uzun vadeli verilere ve geniş örneklem gruplarına ihtiyaç duyulan bazı eksikliklerin mevcut olabileceğine işaret ediyor."

Vejetaryenler, 5 farklı kanser türüne yakalanma açısından daha düşük bir riske sahipti

Çalışmadaki vejetaryenler, et yiyenlere kıyasla şu oranlarda daha düşük risk taşıyordu:

• Multipl miyelomda %31 daha düşük risk,

• Böbrek kanserinde %28 daha düşük risk,

• Pankreas kanserine yakalanma riskinde %21 düşüş,

• Prostat kanserinde %12 daha düşük risk ve

Meme kanserinde %9 daha düşük risk. Çalışma, et yiyenlerin bu kanser türlerine yakalanma riskinin neden daha yüksek olduğu sorusuna yanıt veremiyor; ancak araştırmacılar, bunun, fazladan sebze tüketmenin getirdiği özel bir durumdan ziyade, ette bulunan ve zamanla organlarımıza zarar verebilecek proteinlerin kandaki seviyesini artıran belirli bileşiklerden kaynaklanabileceğini düşünüyor.

Key, "Doğru; vejetaryenler gerçekten de daha fazla lif, meyve ve sebze tüketiyorlar; ancak aradaki farklar çok da büyük değil," dedi. "Benim kanaatimce bu farklar, vejetaryenlerin daha sağlıklı gıdalar tüketmesinden ziyade, doğrudan etin kendisiyle ilişkili olma ihtimalini daha yüksek kılıyor."

Bununla birlikte, et tüketmenin kanserle mücadele açısından bazı faydalarının da olduğu görülüyor. Çalışmada, vejetaryenlerin yemek borusu skuamöz hücreli karsinomuna yakalanma riski, et yiyenlere kıyasla neredeyse iki kat daha yüksek bulundu; araştırmacılar bu durumun, daha düşük riboflavin alımıyla ilişkili olabileceğini belirtti. Söz konusu diyetler bir uzman tarafından reçete edilmediği, çalışmalar ise yalnızca gözlemsel nitelik taşıdığı —yani kendi tercihleri doğrultusunda vejetaryen veya et ağırlıklı beslenen bireylerin birkaç on yıl boyunca izlenmesine dayandığı— için, kanser risklerindeki bu farklılıklara doğrudan diyetlerin neden olduğunu kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Çalışmada yer almayan ve Oxford Brookes Üniversitesi'nde beslenme alanında öğretim görevlisi olan Aisling Daly, yayımlanan bir basın bülteninde şunları söyledi: "Vegan veya vejetaryen diyetlerin nesnel açıdan 'sağlıklı' olup olmadığını, yoksa sadece et ve hayvansal ürünleri beslenme düzeninden çıkaran diyetler mi olduklarını tam olarak bilmiyoruz. Vejetaryen diyetler, genellikle et ağırlıklı diyetlere kıyasla sağlığı destekleme potansiyeli daha yüksek olan diyetlerdir; ancak bireyler et ürünlerinin yerine geçecek besinleri uygun bir şekilde ikame etmezlerse, hedeflenen sağlık faydaları ortaya çıkmayabilir."

Bu çalışmada veganlarda kolon kanseri vakalarına daha sık rastlandı; ancak bu bulgu yanıltıcı olabilir.

Kaynak: BI