Filizlenmiş patates yemek güvenli mi? Bir toksikolog tartışmaya son noktayı koyuyor

Filizlenmiş patates yemek güvenli mi? Bir toksikolog tartışmaya son noktayı koyuyor

O yeşil veya filizlenmiş patatesi pişirmeden önce bilmeniz gerekenler işte burada.

Önemli Noktalar

• Olası glikoalkaloit zehirlenmesinden kaçınmak için filizlenmiş patatesleri atmalısınız.

• Glikoalkaloit zehirlenmesi; mide rahatsızlığı, mide bulantısı, ishal ve ağır vakalarda ateşe neden olabilir.

• Patatesleri; güneş ışığından uzak, serin ve iyi havalandırılan bir alanda saklamak en iyisidir.

Patatesler besleyici ve çok yönlü sebzelerdir; ister kızartma ister püre olsun, her haliyle lezzetlidirler. Bu küçük yumrular pek çok sağlık faydasını bünyesinde barındırır; lif, vitamin ve mineraller açısından zengindirler. Patateslerin çoğu tüketim açısından tamamen güvenli olsa da, filizlenmiş veya üzerinde yeşil lekeler bulunan patatesler, tüketildikten sonra sizi hasta edebilecek doğal bir toksini daha yüksek seviyelerde içerir. Bu nedenle, sakladığınız patateslerin görünümünü düzenli olarak kontrol etmek en doğrusudur.

Toksikolog şöyle açıklıyor: "Patatesler, her ikisi de doğal toksin olan solanin ve chaconine adında iki tür glikoalkaloit içerir; bu glikoalkaloitler patatesin tamamında bulunmakla birlikte, en yüksek yoğunluğa göz adı verilen kısımlarda, yeşil kabukta ve oluşan filizlerde rastlanır."

Yeşil renk aslında toksik olmayan klorofilden kaynaklanır; ancak bu yeşil renk, patateste aşırı glikoalkaloit yoğunluğu bulunduğunun ve dolayısıyla patatesi atmanız gerektiğinin önemli bir göstergesidir. Harris-Pincus, "Taze patatesler filizlenmiş görünmemeli ve kabuklarında herhangi bir yeşil ton barındırmamalıdır," diyor.

Patatesler eskidikçe veya uygun olmayan koşullarda saklandıkça, üzerlerinde filizler ve yeşil lekeler oluşabilir. Eğer henüz filizlenme başlamadıysa, renk değişimini bozulmanın bir göstergesi olarak kabul edebilirsiniz. Eğer patatesin kabuğu yeşilimsi bir görünüm almışsa veya üzerinde filizler oluşmuşsa; durumun ciddiyetine bağlı olarak ya filizleri temizlemeniz ya da patatesin tamamını atmanız gerekecektir.

Filizlenmiş Patates Tüketmek Neden Güvenli Değildir?

Filizlenme, patatesteki toksin seviyelerinin aşırı derecede yükseldiği ve patatesin artık tüketim açısından güvenli olmadığı anlamına gelir. Johns Hopkins Hastanesi Acil Tıp Bölümü'nden toksikolog ve acil tıp hekimi Toksikolog'a göre, filizlenmiş patateslerde bulunan glikoalkaloitler, oldukça rahatsız edici semptomlara yol açabilir.

Toksikolog, "Glikoalkaloitler mide-bağırsak rahatsızlıklarına; yani kramp, ishal, mide bulantısı ve kusmaya neden olur," diyor. "Teorik olarak, kişilerde tansiyon düşmesi, ateş, nörolojik semptomlar görülebilir ve hatta ölüm gerçekleşebilir; ancak bu durum son derece nadirdir. Çoğu insan yalnızca hafif düzeyde mide-bağırsak rahatsızlığı yaşayacaktır."

Journal of Experimental and Basic Medical Sciences dergisinde 2024 yılında yayımlanan bir çalışmaya göre, toksik patates tüketimi sonrasında ölümle sonuçlanan birkaç nadir vaka bildirilmiştir. Semptomların ortaya çıkışı genellikle birkaç saat içinde gerçekleşir; ancak bazı durumlarda bu süre bir güne kadar uzayabilir. Genel olarak, toksik patates kaynaklı zehirlenmeler evde tedavi edilebilir niteliktedir. Bununla birlikte, en azından bir sağlık uzmanıyla görüşmekte fayda vardır; zira uzmanınız, muayene olmanızı önerebilir.

Toksisite Nasıl Azaltılır?

Nihayetinde, kendinizi korumanın en iyi yolu, üzerinde yeşil lekeler veya filizler bulunan patatesleri çöpe atmaktır. Yine de, bazı bölgelerde filizlenme veya yeşilimsi bir renk tonu fark ederseniz; keskin, küçük bir soyma bıçağıyla bu kısımları temizleyip patatesin geri kalanını pişirmeyi deneyebilirsiniz—ancak bu yöntemin uzmanlarca önerilmediğini belirtmekte fayda var.

Toksikolog, "Bu doğal kimyasallar; kızartma, fırınlama, mikrodalgada pişirme veya haşlama işlemleriyle yok edilemez," diyor. "Filizleri ve yeşil kabuk kısımlarını kesip atmak, toksinlere maruz kalma düzeyinizi azaltır; ancak maruziyeti tamamen ortadan kaldırmaz."

Şunu da belirtmek gerekir ki; patates kabuğunu tüketmek, lif de dahil olmak üzere daha fazla besin öğesi almanızı sağlasa da, patateste filiz veya yeşil lekeler bulunduğunda toksinlerin büyük bir kısmı tam da bu kabuk kısmında birikmiş olur. Harris-Pincus, "Ben, filizi kopardıktan sonra patatesin 'göz' kısımlarını oyup çıkarmak için küçük bir soyma bıçağı kullanıyorum; eğer yeşil görünen alan küçük bir bölgeden daha genişse, o patatesi hiç düşünmeden çöpe atıyorum," diyor.

Filizlenmeyi Azaltmak İçin Patates Nasıl Saklanmalıdır?

Costco boyutlarında, dev bir patates torbası satın almak cazip gelse de Harris-Pincus, ürünün bozulmasını önlemek adına yalnızca ihtiyacınız kadar patates satın almanızı öneriyor. Harris-Pincus, "Eğer elinizde fazladan patates varsa, bunları serin ve karanlık bir yerde saklayın; ayrıca gaz salgılayarak patateslerin daha hızlı filizlenmesine neden olabilecek soğanlardan uzak tuttığınızdan emin olun," diye tavsiyede bulunuyor.

Patatesleri kiler veya dolap gibi serin, karanlık ve iyi havalandırılan bir yerde muhafaza edin. Yüksek sıcaklıklardan kaçının, mutfak aletlerinden uzak tutun ve doğrudan güneş ışığına maruz kalmamalarına dikkat edin; bir başka deyişle, mutfak tezgahlarınız patatesleriniz için en ideal saklama noktası olmayabilir. Harris-Pincus, "Işığa aşırı maruz kalmak, patates kabuğunun yeşermesine neden olan solaninin birikmesine yol açar," şeklinde açıklıyor.

Ayrıca, patatesleri pişirmeden önce kısmen haşlamadığınız sürece buzdolabına veya dondurucuya koymamanız gerektiğini de belirtmekte fayda var. Harris-Pincus, "50°F'nin (yaklaşık 10°C) altındaki soğuk sıcaklıklar, patatesin içerdiği nişastanın şekere dönüşmesine neden olur; bu da pişirme sırasında patateslerin tatlarının tatlılaşmasına ve renklerinin değişmesine yol açar," diyor.

Patateslerinizin daha uzun süre dayanmasını sağlamak için, onları gevşek bir şekilde ve oda sıcaklığında, karanlık bir yerde—tıpkı kilerinizdeki telli bir sepetin içinde olduğu gibi—muhafaza edin. Son olarak, patateslerinizi pişirmeye hazır olana kadar yıkamayı bekletin; zira üzerlerinde kalan herhangi bir nem, erken bozulmaya yol açabilir. Satın aldığınızda halihazırda yıkanmış olan patateslerin daha kısa ömürlü olmasının nedeni de işte budur.

Sonuç

Patatesler, çeşitli besinlerden oluşan bir diyetin sağlıklı ve lezzetli bir parçası olabilir. Ancak üzerinde yeşil lekeler veya filizler bulunan patatesler toksin içerebileceğinden, bu kısımları tamamen kesip çıkaramadığınız sürece, söz konusu patatesleri çöpe atmanız en doğrusudur. Patateslerin filizlenmesini ve erken bozulmasını önlemek için, onları serin, kuru ve karanlık bir yerde saklayın.

Kaynak: EW