Araştırmalar, et tüketiminin daha düşük bir demans riskiyle ilişkili olabileceğini öne sürüyor; ancak işin önemli bir püf noktası var

Araştırmalar, et tüketiminin daha düşük bir demans riskiyle ilişkili olabileceğini öne sürüyor; ancak işin önemli bir püf noktası var

Son birkaç yıldır sağlık uzmanları, işlenmiş ve kırmızı eti kalp hastalıkları, tip 2 diyabet ve belirli kanser türleriyle ilişkilendiren verilerin artması nedeniyle, insanları et tüketimlerini sınırlamaya teşvik etmektedir. Ancak yeni bir araştırma, belirli kişiler için, daha yüksek et alımının bilişsel gerileme ve demans riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili olduğunu öne sürüyor.

Elbette, burada ayrıntılar büyük önem taşıyor. Bulgular yalnızca, Alzheimer hastalığına yönelik belirli bir genetik risk faktörüne sahip olan bir grup insan için geçerli; yine de bu grup, nüfusun önemli bir kısmını oluşturuyor. Önceki araştırmalar da, belirli et türlerinin (işlenmiş kırmızı et gibi) daha fazla tüketilmesinin demans riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu göstermişti; bu da, bu son çalışmanın ayrıntılarını derinlemesine incelemeyi önemli kılıyor. İşte nörologların ve uzmanların aklınızda tutmanızı istedikleri noktalar:

Uzmanlarla tanışın: Dr. Jakob Norgren (PhD), çalışmanın başyazarı ve Karolinska Enstitüsü Nörobiyoloji, Bakım Bilimleri ve Toplum Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı; Dr. Aviva Lubin (MD), Episcopal Sağlık Hizmetleri Nöroloji Bölüm Başkanı; ve Dr. Clifford Segil (DO), Santa Monica, Kaliforniya'daki Providence Saint John’s Sağlık Merkezi'nde görevli nörolog.

Çalışma ne buldu?

JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışma, İsveç Ulusal Yaşlanma ve Bakım Çalışması (SNAC-K) kapsamında 15 yıla varan sürelerle izlenen 2.157 yaşlı yetişkinden alınan verileri analiz etti. Katılımcılar, çalışmanın başlangıcında en az 60 yaşındaydı ve herhangi bir demans teşhisi almamışlardı.

Araştırmacılar, katılımcıların beslenme düzenlerine ilişkin kendi bildirimlerine dayalı verileri ve bilişsel sağlık ölçümlerini incelediler. Ayrıca katılımcıları, Alzheimer hastalığı riskini etkileyen APOE adlı bir gene göre gruplandırdılar. (Araştırmalar, Alzheimer hastalarının yaklaşık yüzde 70'inin APOE 3/4 ve APOE 4/4 genotiplerine sahip olduğunu göstermektedir.)

Araştırma ekibi, APOE 3/4 ve APOE 4/4 genotiplerine sahip olup daha az miktarda et tüketen (haftada yaklaşık 200 gram/7 ons) kişilerin, daha fazla miktarda et tüketenlere kıyasla iki kattan daha yüksek bir demans riskine sahip olduğunu tespit etti. Ancak bilişsel gerileme ve demans riskindeki bu artış, en fazla eti tüketen (veya haftada 30,6 ons tüketen) katılımcılarda gözlenmedi.

Genel olarak daha fazla et tüketen kişilerde bilişsel gerileme daha yavaş seyretti ve demans riski daha düşük bulundu; ancak bu durum, yalnızca söz konusu APOE 3/4 ve APOE 4/4 genotiplerine sahip olmaları koşuluyla geçerliydi.

Peki ama... neden? Bu durum tam olarak aydınlatılmış değil; ancak konuyla ilgili bir teori mevcut. Karolinska Enstitüsü Nörobiyoloji, Bakım Bilimleri ve Toplum Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı ve çalışmanın başyazarı olan Dr. Jakob Norgren, "APOE4, APOE geninin evrimsel açıdan en eski varyantıdır ve evrimsel atalarımızın daha ziyade hayvansal gıdalara dayalı bir beslenme düzenine sahip olduğu bir dönemde ortaya çıkmış olabilir," diyor.

Bu bulgular, söz konusu APOE genotiplerine sahip olmayan kişiler için de geçerli midir?

Bu çalışmada, APOE 3/4 ve APOE 4/4 genotiplerine sahip olmayan kişilerde, tüketilen et miktarı ile demans riski arasında herhangi bir bağlantı tespit edilmedi. Ancak Norgren'e göre, Amerikalıların yaklaşık dörtte biri APOE 3/4 veya 4/4 genotipini taşımaktadır.

Norgren, her bireyin, ebeveynlerinin her birinden birer tane olmak üzere toplam iki APOE geni miras aldığını ve bunun da altı farklı gen kombinasyonunun ortaya çıkmasına yol açtığını belirtiyor. Norgren ayrıca, Alzheimer hastalığına yakalanan kişilerin büyük çoğunluğunun APOE 3/4 ve APOE 4/4 genotiplerini taşıdığını ifade ediyor.

Demans riskini azaltmak adına ideal et türü hangisidir?

Kırmızı et —özellikle de işlenmiş kırmızı et— demans riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir; bu da konuyu, üzerinde dikkatle durulması gereken hassas bir alan haline getirmektedir. İşlenmiş kırmızı etler; bacon (domuz pastırması), sosis, pepperoni veya şarküteri ürünleri gibi, kürlenmiş ya da tuzlanmış et görünümlü ürünleri kapsayabilir.

Norgren, "Demans riskinin artmasıyla ilişkilendirilen temel et türü, işlenmiş ettir," diyor. "Bizim çalışmamızda ise, APOE genotipi ne olursa olsun, işlenmemiş kırmızı et tüketiminin yüksek olması, demans riskinin daha düşük olmasıyla ilişkilendirilmiştir."

Bununla birlikte, ekibinin yürüttüğü temel analiz, bireylerin toplam et tüketimi üzerine odaklanmıştı; bu toplam tüketimin yaklaşık yüzde 70'lik kısmını ise işlenmemiş etler oluşturuyordu. Dolayısıyla; tavuk, balık, domuz eti ve hatta yağsız sığır eti gibi seçeneklerin tamamı, beslenme düzeninde yer alabilecek gıdalar arasında sayılabilir.

Doktorlara göre bulgulardan çıkarılması gerekenler

Nörologlar, herkesin demans riskini düşürme çabasıyla hemen gidip daha fazla et tüketmesini önerme konusunda temkinli yaklaşıyor. Episcopal Health Services Nöroloji Bölüm Başkanı Dr. Aviva Lubin, “Nörologlar olarak, bir hastanın demans geliştirme riskini azaltmanın ve buna bağlı olarak bilişsel gerileme hızını yavaşlatmanın yollarını bulmaya her zaman gayret ediyoruz,” diyor. “Eğer bu bulgular genellenebilseydi, mevcut tedavi planlarımıza önemli bir katkı sağlamış olurdu.”

Ancak Lubin, demans açısından değerlendirilen hastaların çoğuna APOE genotipi testi yapılmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle, “söz konusu sonuçları rutin klinik uygulamalara uyarlamanın zor olduğunu” belirtiyor.

Konu beslenme olduğunda, Santa Monica, Kaliforniya’daki Providence Saint John’s Sağlık Merkezi’nde görevli nörolog Dr. Clifford Segil (DO), “Yaşımız ilerledikçe, kırmızı et yerine balık ve kümes hayvanlarını tercih ederek, sağlıklı besin seçimlerine öncelik vermeyi sürdürürdüm,” diyor. “Bu araştırma ilgi çekici olsa da, kırmızı et yerine balık ve tavuk tüketmenin sağlığa faydalarına dair bilgimiz zaten sağlam temellere dayanmaktadır.”

Nihayetinde, doktorların hastalara demans riskini azaltmaları amacıyla bol bol biftek tüketmeye başlamalarını önerebilmeleri için, bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.

Kaynak: WH