Bir Makaleye Göre: Trump’ın Amerika'sı hızla bir muz cumhuriyetine dönüşüyor

Bir Makaleye Göre: Trump’ın Amerika'sı hızla bir muz cumhuriyetine dönüşüyor

Birleşik Krallık medyasının büyük bir kısmı, sıklıkla "Trump Delirme Sendromu"na sahip olmakla suçlanıyor; bu sendrom, Beyaz Saray'ın mevcut sakinine karşı duyulan, patolojik sınırlara dayanan ve kişinin eylemlerine ve hedeflerine dair algıları buna göre çarpıtan, şaşkınlık yüklü bir tiksinti halidir.

Bu yargıda bir miktar doğruluk payı olabilir; ancak 47. başkanın ülkesini —ve hatta dünyanın geri kalanını— nereye götürdüğü hakkında ne düşünülürse düşünülsün, tüm sağduyulu insanları öfke ve kınama noktasında birleştirmesi gereken tek bir özellik vardır.

Bu özellik; yaygın yolsuzluk iddialarını, kamu makamının kişisel zenginleşme aracı olarak kullanılmasını ve kabul görmüş finansal uygulama normlarına —keza fiyata duyarlı bilgilerin açıklanması ilkesine— karşı sergilenen, görünüşte umursamaz bir kayıtsızlığı kapsamaktadır.

Başkanın, kamu makamı ile özel çıkarları birbirinden ayırması gereken sınırlar konusunda hiçbir kavrayışa sahip olmadığı görülüyor. O, bu iki alanı birbirine karıştırmakta hiçbir sakınca görmüyor.

Bu tür davranışlara gösterilen bariz müsamaha, ABD'nin temsil ettiğini iddia ettiği o olgun ve yasalara riayet eden yönetim biçiminden ziyade, bir "üçüncü dünya muz cumhuriyeti" ile özdeşleşen seviyelere ulaşmış durumda. Bu tutum, Amerika'nın hem uluslararası sermaye için güvenli bir liman hem de fırsat eşitliğinin hüküm sürdüğü bir ülke olma konusundaki itibarını yok etme tehdidi taşıyor.

Doların geleneksel "güvenli liman" niteliklerinin, mevcut jeopolitik gerilim ve çatışma ortamında belirgin ölçüde daha az hissedilir olmasının ardındaki en önemli nedenlerden biri, ABD'ye artık güvenilir ve sağlam bir aktör olarak itimat edilmemesidir. Hükümetin kalbinde algılanan yolsuzluk, bu tablonun ayrılmaz bir parçasıdır.

Özel ve kamu çıkarlarının birbirine karışması durumu, Trump'ın ilk başkanlık döneminde zaten yeterince vahimdi; ancak ikinci döneminde, hesap verebilirliğe dair ne varsa, tüm izleriyle birlikte tamamen rafa kaldırılmış gibi görünüyor. Trump, tıpkı Orta Çağ kralları gibi hüküm sürüyor; etrafı ise —bazılarının burunları "yemliğin" (kamu kaynaklarının) içine bariz bir şekilde gömülmüş halde— ona yaltaklanmak için sıraya girmiş dalkavuklardan oluşan bir yönetim kadrosuyla çevrili.

Bunun ilk ve en bariz işareti, geçen yılın Ocak ayında düzenlenen başkanlık yemin töreninde; o teknoloji baronlarının ve finans devlerinin, kimin daha iyi yaltaklanacağı konusunda adeta yarışa girercesine sergiledikleri o mide bulandırıcı manzara idi.

Bunlardan bazıları, başkanın seçim kampanyasına yüklü miktarda bağış yapmış kişilerdi; ancak hepsi de, karşılığında yeni başkandan çeşitli ihaleler ve düzenleyici kolaylıklar koparmayı umuyordu.

O zamandan beri, sadece cezasız kalmakla kalmayıp, soruşturulmayan ve önemsizmiş gibi kayıtsızca geçiştirilen, giderek artan sayıda şüpheli davranış ortaya çıktı. İyilikler bir bedel karşılığında sunuluyor gibi görünüyor ve ödeme yapmaya hazır olanların sayısı da az değil.

Birçok zengin bağışçı, kabine ve yürütme organı pozisyonları, büyükelçilikler, aflar ve ceza indirimleriyle ödüllendirildi. Soruşturmalar ve yaptırım eylemleri düşürüldü ve diz çökmeye veya daha da iyisi, Trump ailesi işletmelerine yatırım yapmaya istekli olanlar, şirket dostu politikalar, ayrıcalıklar ve dış politika eylemleriyle ödüllendirildi.

Bir zamanlar Bitcoin'i "dolandırıcılık" olarak tanımlayan Trump, kripto devrimini tamamen benimsedi ve hem kendi ailesinin hem de birçok destekçisinin servetini önemli ölçüde artırdı.

Bazı kabine görevleri, Scott Bessent'in Hazine Bakanı ve Howard Lutnick'in Ticaret Bakanı olarak atanması gibi, siyasi bağışlarla kısmen satın alınmış izlenimi veriyor.

Onların altında, kamu politikası ve sözleşme tahsisi üzerinde geniş çaplı yetkiye sahip, adeta bir "yerleştirme" ordusu var.

Bunun bir kısmı beklenebilir; tüm başkanlar müttefiklerine kilit pozisyonlar sunar ve aslında politikalarında onların çıkarlarını yansıtırlar.

Ancak Trump'ta öne çıkan şey, bunun muazzam boyutudur. Devlet kurumları ve büyükelçilikler giderek sadece siyasi müttefiklerle değil (ki bu yeni bir şey değil), aynı zamanda büyük sayılarda siyasi bağışçılarla da dolduruluyor.

Trump bataklığı temizleme sözü vermişti, ancak sadece yerine başka bir bataklık koydu.

Görev suiistimali o kadar günlük bir olay haline geldi ki, halk neredeyse tamamen duyarsızlaştı. İnsanlar artık umursamıyor gibi görünüyor. "Bu sadece Trump; ne bekliyorsunuz?" diye soruyorlar, yeni gerçeği kabullenmiş bir şekilde.

Ancak umursadıkları bir şey var: İçeriden kişilerin, Trump'ın İran'a yönelik "Destansı Öfke Operasyonu" saldırılarındaki çeşitli dönemeçler ve sürprizler hakkında önceden bilgi sahibi olmaları sayesinde kendi ceplerini doldurmaları.

Belki de şaşırtıcı bir şekilde, bu iddialar savaşın kendisinden daha fazla kamuoyu tepkisine yol açtı. İçeriden kişilerin, savaşa girme gibi son derece önemli bir karardan kâr elde etmek için konumlarını alaycı bir şekilde kötüye kullanmaları kadar şok edici bir şey yok.

Petrol vadeli işlem sözleşmelerinde ve Polymarket tahmin bahis sitesinde, hem ilk saldırılardan hemen önce hem de Trump'ın Truth Social üzerinden "verimli" görüşmelerin yürütüldüğünü paylaşarak gerilimi düşürdüğü sonraki aşamada, şüpheli faaliyet artışları yaşandı.

Benzer bir durum, bir yıl önce Trump'ın "kurtuluş günü" tarife bombardımanı sırasında da yaşanmıştı; o dönemde Bessent, JP Morgan müşterilerine yönelik kapalı bir toplantıda "gerilimin çok yakın bir gelecekte düşeceğini" söylemişti—piyasayı hareketlendiren bu duyuru, birkaç saat sonra Trump tarafından da tekrarlandı. Toplantı odasında bulunanların akıllı telefon kullanım faaliyetlerinin, o anlarda tavan yaptığı söyleniyordu.

Trump'ın bizzat kendisi de, çeşitli duyurularının yarattığı alım-satım fırsatlarının pekala farkında. Trump, geçen yıl 9 Nisan'da—tarife saldırısına ara verdiğini duyurmasından sadece birkaç saat önce—Truth Social üzerinden takipçilerine, "ŞU AN ALIM YAPMAK İÇİN HARİKA BİR ZAMAN!!!" diye seslenmişti. Nitekim öyle de oldu.

Demokrat Senatör ve sivri dilli siyasetçi Elizabeth Warren'ın o dönemde de belirttiği gibi: "Kaos, kafa karışıklığı, ekonomik zarar ve yolsuzluk fırsatları; Trump'ın tarife politikalarını devreye sokma sürecinin alametifarikası haline geldi."

Trump'ın, görünüşte rastgele gerçekleşen rota değişikliklerine duyduğu eğilim, içeriden bilgi sahibi olanlar için sayısız fırsat yarattı.

Ne Trump'ın ne de yakın ekibinden herhangi bir üyenin bu tür alım-satım işlemlerinden kâr elde ettiğini düşündürecek herhangi bir kanıt henüz sunulmadı; dahası Beyaz Saray, bu tür tüm iddiaları "asılsız" ve "uydurma" olarak nitelendirerek bunlara karşı sert bir duruş sergiledi.

Pete Hegseth'in aracı kurumunun, İran saldırılarından hemen önce bir savunma sanayii yatırım fonundan hisse satın almayı değerlendirdiğine dair iddialar da benzer şekilde yalanlandı.

ABD Savunma Bakanı'nın bir sözcüsü, söz konusu suçlamayı "tamamen asılsız ve uydurma" olarak nitelendirdi.

Bu yalanlamalara itibar edilmesi gerekir. Yine de, Trump'ın karar alma süreçlerini çevreleyen kaosa ilişkin neden hâlâ resmi bir soruşturma başlatılmadığı bir muamma olmaya devam ediyor.

Herkesin şüpheyle yaklaşması hiç de şaşırtıcı değil. Eğer Truth Social platformundaki bu "hızlı ve çalkantılı" sürecin amacı para kazanmak değilse, amacın ne olduğunu çözmek gerçekten güç.

Normal şartlarda, bir zamanlar ABD menkul kıymetler yasalarının uygulayıcısı olarak büyük bir caydırıcılığa sahip olan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC), bu iddiaların üzerine derhal ve büyük bir titizlikle gitmesini beklersiniz.

Ancak SEC de, bugünlerde yetkileri büyük ölçüde budanmış bir kurum görünümünde. Trump, başkanlığının ilk gününde, eski başkan Gary Gensler'i; Gensler'in kripto sektöründeki Trump bağışçılarına yönelik sert yaptırım eylemleri ve genel anlamda Trump'ın bir "düzenleme yetkisi aşımı" olarak gördüğü uygulamaları nedeniyle, bir ceza olarak görevden alacağını söyledi.

SEC'in yeni ismi, çok daha uyumlu bir isim olan Paul Atkins; onun düzenlemeleri gevşetmeye yönelik gündemi, Trump'ın işine fazlasıyla geliyor. Kendisinden, herhangi bir suçlunun peşine düşmesini beklemeyin.

Kaynak: TT