Amerika'da polis, bir Tennessee'li kadını - kendisinin hiç gitmediğini iddia ettiği bir eyalette işlenen - suçlar nedeniyle tutuklamak için yapay zekâ destekli yüz tanıma teknolojisini kullandı

Amerika'da polis, bir Tennessee'li kadını - kendisinin hiç gitmediğini iddia ettiği bir eyalette işlenen - suçlar nedeniyle tutuklamak için yapay zekâ destekli yüz tanıma teknolojisini kullandı

CNN, görüş almak üzere Clearview AI ile iletişime geçti. Soruşturmada, Lipps'i söz konusu suçlarla ilişkilendirmek için başka hangi kanıtların kullanıldığı belirsizliğini koruyor.

Lipps'in davası; ülke genelindeki polis teşkilatlarının, yapay zekâ da dâhil olmak üzere yeni teknolojileri hızla sistemlerine entegre ettiği bir dönemde gündeme geldi. Ancak polisin bu yeni teknolojiyi kullanımı eleştirilere yol açtı ve daha önceki bazı "yanlış kimlik tespiti" vakalarıyla ilişkilendirildi.

"Dehşet içinde, bitkin ve aşağılanmış"

1 Temmuz'da, bir Kuzey Dakota yargıcı, Lipps'in ülke genelinde geçerli bir iade kararıyla tutuklanmasına yönelik bir emir imzaladı. Fargo polisi ve Lipps'in avukatlarına göre; 14 Temmuz'da tutuklanan Lipps, Kuzey Dakota'ya iade edilmeden önce Tennessee'deki bir cezaevinde üç aydan uzun bir süre geçirdi.

Tennessee kolluk kuvvetleri, Lipps'in iade feragatnamesinin ellerinde bulunduğunu Kuzey Dakota'daki Cass İlçesi Şerif Ofisi'ne ancak Ekim ayında bildirdi. Avukatlarına göre Lipps; ağır hırsızlık ve kişisel kimlik bilgilerinin izinsiz kullanımı gibi, ağır suç kapsamına giren çeşitli ithamlarla karşı karşıyaydı.

Tennessee yetkililerinin, Lipps'in tutuklandığına dair Kuzey Dakota'daki muhataplarını bilgilendirmesinin neden bu kadar uzun sürdüğü belirsizliğini koruyor. Lipps'in avukatları CNN'e verdikleri demeçte, "Angela'nın Tennessee'de tutuklandığını çeşitli Kuzey Dakota kolluk personeline bildiren, 14 Temmuz 2025 tarihli bir e-postayı gördüklerini" ifade ettiler.

Fargo polisi ise CNN'e yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Elimizdeki mevcut bilgilere dayanarak; Bayan Lipps'in Kuzey Dakota'ya nakledilmeden önce Tennessee'deki cezaevinde geçirdiği sürenin, bir denetimli serbestlik ihlali nedeniyle ceza çekmesinden mi, yoksa iade kararına itiraz etmesinden mi kaynaklandığını tespit edemedik."

CNN, konuyla ilgili görüş almak üzere Tennessee yetkilileriyle iletişime geçti.

Lipps, GoFundMe sayfasında yaptığı paylaşımda, Kuzey Dakota'ya iade edilme sürecinin kendisi için tam bir dehşet olduğunu anlattı: "Hayatımda ilk kez uçağa biniyordum," diye yazdı. "Dehşet içindeydim; bitkin ve aşağılanmış hissediyordum."

GoFundMe sayfasındaki bilgilere göre; Fargo'ya ulaştığında kendisine bir avukat atandı ve bu avukat, suçların işlendiği tarihlerde Lipps'in Tennessee'de bulunduğunu kanıtlayan banka kayıtlarını ortaya çıkardı. Fargo polisi, 12 Aralık tarihinde Eyalet Savcılığı Ofisi'nin, Fargo'daki soruşturma dedektifine, savunma tarafının "suçsuzluğu kanıtlayabilecek nitelikte potansiyel deliller" sunduğunu bildirdiğini açıkladı. Fargo polisine göre; 23 Aralık tarihinde, Fargo dedektifi, eyalet savcısı ve yargıç, “daha kapsamlı bir soruşturmaya olanak tanımak amacıyla, yeniden dava açma hakkı saklı kalmak kaydıyla suçlamaları düşürme konusunda karşılıklı mutabakata vardı.” Lipps, Noel Arifesi'nde gözaltından serbest bırakıldı.

Lipps için, aylarca süren tutukluluk süreci yıkıcı nitelikteydi.

Lipps’in avukatları CNN’e gönderdikleri bir e-postada, “Yaşanan travma, özgürlük kaybı ve itibar zedelenmesi kolayca telafi edilebilecek şeyler değildir,” ifadelerine yer verdi. Avukatlar, Lipps’in röportaj vermek üzere konuşmaya müsait olmadığını belirtti.

CNN’in yerel yayın ortağı WDAY’in aktardığına göre; üç çocuk annesi ve beş torun sahibi olan Lipps, iade edilene kadar Kuzey Dakota’ya daha önce hiç gitmemişti.

Ve yaşadığı bu çileli sürecin ardından, eyalete bir daha asla dönmeyi düşünmüyor: WDAY’e verdiği demeçte, “Sadece her şeyin bitmiş olmasına seviniyorum,” dedi. “Kuzey Dakota’ya bir daha asla gitmeyeceğim.”

Hukuk ekibi, “suçsuzluğunu kanıtlayan banka kayıtlarının kolayca erişilebilir durumda olduğu görülürken,” Lipps’in neden bu kadar uzun süre gözaltında tutulduğunu araştırdıklarını belirtiyor.

Ekip, “Angela’nın bu denli uzun süre gözaltında tutulmasının gereksiz olduğuna ve kolluk kuvvetleri tarafından yürütülecek düzgün bir soruşturma sayesinde bunun önüne geçilebileceğine inanıyoruz,” açıklamasını yaptı.

Avukatlar, müvekkillerinin sivil haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle dava açma ihtimalini değerlendirdiklerini, ancak henüz herhangi bir dava dilekçesi sunmadıklarını ifade etti.

Fargo polisi, süreçte ‘birkaç hata’ tespit ettiklerini açıkladı.

Fargo Polis Şefi Zibolski, yetkililerin; Lipps’in dolandırıcılık davalarında potansiyel şüpheli olarak belirlenmesine yol açan soruşturma sürecinde “birkaç hata” tespit ettiklerini söyledi.

Salı günü düzenlenen basın toplantısında polis yetkilileri; Fargo Polis Departmanı’nın kendisine ait herhangi bir yapay zeka destekli yüz tanıma aracı bulunmadığını, ancak komşu West Fargo şehrinin bu tür bir sisteme sahip olduğunu ve söz konusu sistemin, West Fargo’da yaşanan bir dolandırıcılık olayında kullanılan sahte bir kimlikteki görüntüye dayanarak Lipps’i “potansiyel şüpheli” olarak işaretlediğini açıkladı.

Zibolski, “Bu bilgiyi dedektiflerimize ilettiler; dedektiflerimiz ise, o kimlik fotoğrafıyla birlikte gözetim görüntülerinin de gönderildiğini hatalı bir şekilde varsaydılar,” dedi.

Emniyet Müdürü, Fargo polisinin artık West Fargo’nun yapay zekâ sisteminden “bilgi almayacağını veya bu bilgileri kullanmayacağını” belirtti; zira kendisine göre bu, “onların kendi sistemi; nasıl işletildiğini veya nasıl denetlendiğini bilmiyoruz.”

Bunun yerine Fargo polisinin; Kuzey Dakota Eyalet ve Yerel İstihbarat Merkezi de dâhil olmak üzere, eyalet ve federal makamlarla iş birliği yapacağını ifade etti. Ayrıca, tüm yüz tanıma eşleştirmelerinin aylık bazda Soruşturma Birimi Komutanına sunulacağını ekledi; böylece, “sürekli gelişen bu teknolojiyi daha yakından takip edebileceklerini” söyledi.

Zibolski’ye göre Fargo polisi, dolandırıcılık vakalarıyla ilişkili gözetim görüntülerini, yüz tanıma konusunda sertifikalı ve eğitimli olduğunu belirttiği Kuzey Dakota Eyalet ve Yerel İstihbarat Merkezi’ne sunmayarak da bir hata yaptı. Zibolski, polisin “bu durumu düzeltmek adına derhâl önlemler almaya başladığını” ve merkezin de o tarihten bu yana, söz konusu gözetim görüntülerini temel alarak kendilerine başka potansiyel şüpheliler hakkında bilgi sağladığını aktardı.

Zibolski ayrıca, Lipps’in iadesi ile Fargo yetkilileriyle yaptığı ilk görüşmeler arasında geçen aylar süresince yaşananlara da değindi.

“Cass County ve Eyalet Savcılığı ile yaptığımız görüşmelerde gördük ki; bizim çıkardığımız bir ağır suç yakalama kararı (felony warrant) uyarınca gözaltına alınan bir kişinin durumu hakkında bizi bilgilendirmelerini sağlayacak, işleyen ve kolay bir mekanizma mevcut değil,” dedi. Emniyet teşkilatı, gözaltı kayıt listelerinin günlük olarak incelenmesi de dâhil olmak üzere, bu konuda çeşitli iyileştirmeler yapmayı değerlendiriyor.

Teşkilatın Lipps’ten özür dilemeyi planlayıp planlamadığı sorulduğunda Emniyet Müdürü, “Bu aşamada, dolandırıcılık vakalarına kimlerin dâhil olup kimlerin dâhil olmadığını hâlâ tam olarak bilmiyoruz,” yanıtını verdi.

“Bu geniş insan ağı içerisinde, kimlerin olaya karıştığını tek tek inceleyip ayıklamamız gerekecek,” dedi.

Zibolski, polisin soruşturmada görev alan memurlar hakkında herhangi bir disiplin cezası uygulanıp uygulanmayacağı konusunu hâlâ değerlendirmekte olduğunu da sözlerine ekledi.

“Şu anki bilgilerime dayanarak size şunu söyleyebilirim ki; bu olaya karışan personel de yaşananlardan ötürü son derece üzgün. Zira onlar, işlerindeki titizlik ve titizlikle çalışmalarına büyük önem verirler,” dedi. “Hiç kimse, bir insanın gereksiz yere gözaltına alınmasını veya tutuklanmasını görmek istemez.” Başsavcı, Kuzey Dakota Eyalet ve Yerel İstihbarat Merkezi ile yüz tanıma konusunda eğitim almaya da "çok istekli" olduklarını, böylece "savcılık tarafında da daha iyi bir bakış açısına sahip olabileceklerini" söyledi.

Fargo polisi daha önce CNN'e davanın hala "açık ve aktif" olduğunu ve "ek soruşturma bunu desteklerse suçlamaların yeniden yöneltilebileceğini" söylemişti.

Lipps'in avukatları, polis departmanının gelecekte yapay zeka ile ilgili sorunları düzeltme çabalarını takdir ettiklerini ancak Lipps'e tutuklama emri verilmeden önce "temel soruşturma çabalarının" eksikliğini eleştirdiler.

Salı günü yapılan basın toplantısının ardından yayınlanan bir basın açıklamasında, "Memurlar Angela'nın Tennessee sakini olduğunu biliyordu ve banka soygunları sırasında Kuzey Dakota'ya gidip gitmediğini veya orada olup olmadığını belirlemek için memurlar tarafından herhangi bir soruşturma yapılmadığını gördük" dediler. "Bunun yerine, bir polis memuru temel soruşturma için yapay zekâ destekli yüz tanıma sistemini kestirme yol olarak kullandı ve bunun sonucunda masum bir kadın gözaltına alındı ve hiçbir ilgisi olmayan suçlamalarla hesap vermek üzere ülkenin diğer ucuna götürüldü."

Polislikte Yapay Zeka Kullanımı İnceleme Altında

Polislikte yapay zeka kullanımının inceleme altına alınması ilk kez olmuyor.

Geçen yıl, Baltimore County'deki bir lisede okuyan bir öğrenci, yapay zeka destekli bir güvenlik sisteminin gencin boş Doritos paketini olası bir ateşli silah olarak işaretlemesinin ardından silahlı polis tarafından kelepçelenip arandı.

Olay, okulun güvenlik protokollerine yönelik eleştirilere ve hesap verebilirlik çağrılarına yol açtı.

Güney Carolina Üniversitesi Kriminoloji ve Ceza Adaleti Bölümü'nde yardımcı doçent olan Ian Adams, CNN'e verdiği demeçte, polisin şu anda yapay zeka da dahil olmak üzere yeni teknolojileri hızla benimsediğini ve bunların etkinliğine dair çok az kanıt bulunduğunu söyledi.

"Bunu o kadar hızlı yapıyoruz ki, tüm kurumların gerçekten güvenebileceği tek şey satıcıların vaatleri," dedi.

Adams, polislikte yapay zeka ile ilgili hataların çoğunun insan hatası içerdiğini de ekledi.

"Çoğu zaman, bu sadece bir teknoloji sorunu değil, teknoloji ve insan sorunudur," dedi Adams. “İnsanlar görevlerini yerine getirmediğinde ve teknolojiyi uygunsuz şekilde kullandıklarında kabus senaryolarıyla karşılaşıyoruz.”

Yapay zeka araçları çok güçlü olduğu için, “kendimizi rahat hissetme duygusuna kapılmak çok kolay,” dedi.

Ancak “dedektiflerinizin, bu algoritmik sonuçlara insan gözleriyle baktıklarından emin olmak için gerçekten çok dikkatli olmaları gerekiyor.”

Kaynak: CNN