İran, Ocak ayı protestolarıyla bağlantılı ilk infazlarda, aralarında genç bir güreşçinin de bulunduğu 3 kişiyi astı

İran, Ocak ayı protestolarıyla bağlantılı ilk infazlarda, aralarında genç bir güreşçinin de bulunduğu 3 kişiyi astı

İran Perşembe günü, Ocak ayındaki protestolar sırasında polis memurlarını öldürmekle suçlanan üç kişiyi idam etti; aktivistler ise İsrail ve ABD ile savaşın şiddetlendiği bir dönemde, idam cezalarının uygulanmasında yeni bir artış yaşanması riski konusunda uyarılarda bulundu.

Bunlar, yetkililer tarafından acımasız bir baskıyla bastırılan ülke çapındaki gösterilerle bağlantılı olarak İran'ın gerçekleştirdiği ilk idam cezalarıydı.

İki kaynak, CBS News'e verdikleri bilgide, İran milli güreş takımının genç bir üyesi olan Saleh Mohammadi'nin, İran'da idam edilen bu üç kişi arasında yer aldığını doğruladı.

İnsan hakları grupları, söz konusu üçlünün adil bir yargılama süreci olmaksızın idam edildiklerini ve işkence altında itiraflarda bulunmaya zorlandıklarını ifade etti.

Yargı erkinin haber ajansı Mizan'ın aktardığına göre; Mohammadi, Mehdi Ghasemi ve Saeed Davoudi, Tahran'ın güneyindeki Kum kentinde, İran'ın şeriat hukukunda "muharebe" olarak bilinen ve Tanrı'ya karşı savaş açma anlamına gelen ölüm cezası gerektiren suçtan hüküm giydikten sonra asılarak idam edildiler.

Bu kişiler; iki polis memurunun öldürülmesine iştirak etmekten ve İsrail ile ABD lehine "operasyonel eylemler" gerçekleştirmekten suçlu bulunmuşlardı.

Uluslararası müsabakalarda boy göstermiş genç bir güreş şampiyonu olan Mohammadi'nin akıbetine dair özel bir endişe hâkimdi; Uluslararası Af Örgütü'ne (Amnesty International) göre Mohammadi'nin "yeterli savunma hakkı elinden alınmış ve 'anlamlı bir yargılama süreciyle uzaktan yakından ilgisi olmayan, hızlandırılmış prosedürler' çerçevesinde 'itiraflarda bulunmaya' zorlanmıştı."

Norveç merkezli sivil toplum kuruluşu İran İnsan Hakları (Iran Human Rights), idamların ardından yaptığı açıklamada, söz konusu üç kişinin "işkence altında alınan itiraflara dayandırılan, adil olmayan bir yargılama sonucunda ölüme mahkûm edildiklerini" belirtti.

Kuruluş ayrıca, Mohammadi'nin henüz geçen hafta 19 yaşını doldurduğunu ifade etti.

İran'daki hukuki gelişmeleri izleyen Dadban adlı kuruluş ise, bu kişilerin "bağımsız bir avukata erişim hakkından ve savunma hakkından mahrum bırakıldıklarını" ve bu tür koşullar altında idam cezasının uygulanmasının "yargısız infaz" niteliği taşıdığını sözlerine ekledi.

"Toplu infaz riski"

İranlı yetkililer, bir gün önce de, İsrail adına casusluk yaptığı suçlamasıyla, hem İran hem de İsveç vatandaşı olan Kouroush Keyvani'yi idam etmişti; bu idam kararı, Stockholm ve Avrupa Birliği tarafından sert bir dille kınanmıştı.

Bu olay, İsrail ve ABD'nin 28 Şubat tarihinde İran'a yönelik hava saldırıları başlatarak Yüce Lider Ayetullah Ali Hamaney'i öldürmeleri ve Orta Doğu geneline yayılan bir savaşın fitilini ateşlemelerinden bu yana, bu tür bir idamın kamuoyuna duyurulduğu ilk vaka olma özelliğini taşıyor. "Savaşın gölgesinde, protestocuların ve siyasi tutukluların toplu infaz edilme riski konusunda derin endişe duyuyoruz," dedi İran İnsan Hakları örgütü.

Örgüt, "Bu infazlar, toplumda korku yaymak amacıyla gerçekleştirilmektedir; zira İslam Cumhuriyeti, varlığına yönelik asıl tehdidin, temel bir değişim talep eden İran halkından geldiğini bilmektedir," diye ekledi.

İran'da, artan yaşam maliyetlerine karşı Aralık ayı sonlarında patlak veren protestolar, daha sonra ülke çapında hükümet karşıtı gösterilere dönüşmüş ve 8-9 Ocak tarihlerinde zirveye ulaşmıştı.

İnsan hakları grupları, güvenlik güçlerini; yetkililerin ABD ve İsrail'i sorumlu tuttuğu bu protestoları bastırma operasyonları sırasında binlerce kişiyi öldürmekle suçluyor.

ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), büyük çoğunluğu protestoculardan oluşan 7.000'den fazla ölüm vakasını kayda geçirirken, gerçek ölü sayısının çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulundu.

Tahran yönetimi, kargaşa sırasında güvenlik güçleri mensupları ve olaylarla ilgisi olmayan siviller de dahil olmak üzere 3.000'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini kabul etmiş ve şiddet olaylarını "terör eylemleri" olarak nitelendirmişti.

İran'ın sertlik yanlısı Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei, protestolar sırasında şiddet eylemlerinden hüküm giyenlere karşı "hiçbir hoşgörü gösterilmeyeceği" uyarısında bulundu.

İran İnsan Hakları örgütü, yüzlerce kişinin, protestolarla bağlantılı suçlamalar nedeniyle idam cezasına çarptırılma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Başkan Donald Trump, başlangıçta İran'ın protestocuları idam etmesi durumunda ülkeye saldıracağı uyarısında bulunmuş; ancak daha sonra odağını İran'ın nükleer programına çevirmişti.

İnsan hakları gruplarına göre İran, Çin'in ardından dünyada en çok infaz gerçekleştiren ülke konumunda. İran İnsan Hakları örgütünün verilerine göre, geçen yıl en az 1.500 kişi asılarak idam edildi.

İnsan hakları gruplarının aktardığı bilgilere göre İslam Cumhuriyeti; İsrail ile yaşanan 2025 Haziran savaşıyla bağlantılı suçlamalar kapsamında 13 kişiyi, 2022-2023 yıllarındaki ülke çapındaki protestolarla bağlantılı suçlamalar kapsamında ise 12 kişiyi idam etti.

Kaynak: CBS News