İyi durumdaki yiyecekleri çöpe atmayı bırakın: “SST - Son Satış Tarihi”, “TETT - Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” ve “STT - Son Tüketim Tarihi” ifadeleri aslında ne anlama geliyor?

İyi durumdaki yiyecekleri çöpe atmayı bırakın: “SST - Son Satış Tarihi”, “TETT - Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” ve “STT - Son Tüketim Tarihi” ifadeleri aslında ne anlama geliyor?

İngilizce gıda etiketlerinde kullanılan bu üç ifade, ürünün tazelik ve güvenlik durumuna göre Türkçede farklı karşılıklara sahiptir:

• Best By (veya Best Before): Türkçe karşılığı Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT). Bu tarih, ürünün en iyi kalitede (tat, doku, koku) olduğu süreyi belirtir. Ürün bu tarihten sonra hemen bozulmaz ancak kalitesinde düşüş görülebilir.

• Use By: Türkçe karşılığı Son Tüketim Tarihi (STT). Bu ifade genellikle et ve süt ürünleri gibi çabuk bozulabilen ürünlerde kullanılır. Sağlık riski oluşturabileceği için bu tarihten sonra ürünün tüketilmesi önerilmez.

• Sell By: Türkçede tam bir mevzuat karşılığı olmamakla birlikte "Satış İçin Son Tarih" veya "Son Satış Tarihi" olarak çevrilebilir. Bu tarih tüketici için değil, market yönetimi içindir; ürünün rafta ne kadar süre kalması gerektiğini belirtir. Ürün bu tarihten sonra da genellikle bir süre daha güvenle tüketilebilir.

Özetle:

• Best By

  Kalite odaklıdır (TETT).

• Use By

  Güvenlik odaklıdır (STT).

• Sell By

  Market envanter yönetimi odaklıdır.

Son Tüketim Tarihi” ifadeleri aslında ne anlama geliyor?

Bu kısaltmaların farkını bilmek, hem bütçenizi korur hem de israfı önler. İşte her birinin gerçek anlamı:

• TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi): Bu bir kalite göstergesidir. Ürünün tadının, kokusunun ve dokusunun en iyi olduğu süreyi belirtir. Tarih geçse bile ürünün paketi açılmamışsa ve saklama koşullarına uyulmuşsa (küf, kötü koku veya renk değişimi yoksa) güvenle tüketilebilir. Genelde makarna, bisküvi ve konserve gibi dayanıklı gıdalarda bulunur.

• STT (Son Tüketim Tarihi): Bu bir güvenlik sınırıdır. Genellikle et, süt ve balık gibi çabuk bozulabilen riskli gıdalarda kullanılır. Bu tarih geçtikten sonra gıda zehirlenmesi riski arttığı için ürünün tüketilmesi önerilmez.

• SST (Son Satış Tarihi): Bu aslında market personeli için bir rehberdir. Ürünün ne zaman raftan indirilmesi gerektiğini söyler. Bu tarih geldiğinde ürün hala bozulmuş değildir; evinizdeki buzdolabında genellikle birkaç gün daha güvenle bekleyebilir.

Evinizdeki belirli bir gıda grubunun (örneğin şarküteri veya kuru bakliyat) bu tarihlerden sonra ne kadar süre daha dayanabileceğini merak ediyor musunuz?

Harika, gıda israfını önlemek için bu süreleri bilmek hayat kurtarır. İşte en yaygın gıda grupları için tarihlerden sonraki tahmini güvenli süreler:

1. Kuru Bakliyat ve Makarnalar (TETT Odaklı)

• Pirinç, Makarna, Mercimek: Uygun saklama koşullarında (serin ve kuru) TETT geçtikten sonra 1-2 yıl daha güvenle tüketilebilir. Besin değeri biraz düşebilir ama bozulmazlar.

• Konserve Gıdalar: Kutuda şişme, pas veya derin darbe yoksa TETT'den sonra 1-2 yıl dayanabilir.

2. Süt ve Süt Ürünleri (STT/TETT Karışık)

• Süt (Pastörize): Açılmadıysa STT’den sonra buzdolabında 2-5 gün daha dayanabilir. Kokusu ekşimemişse genelde güvenlidir.

• Sert Peynirler (Kaşar, Parmesan): TETT geçse bile aylarca dayanabilir. Yüzeyinde küf oluşursa, o kısmı genişçe kesip atarak kalanı yiyebilirsiniz.

• Yoğurt: Açılmamışsa TETT’den sonra 1-2 hafta daha iyi durumda kalabilir. Sulu olması bozulduğu anlamına gelmez, ekşi kokuya dikkat edin.

3. Şarküteri ve Et Ürünleri (STT Odaklı - Dikkat!)

• Taze Et ve Tavuk: STT en kritik gruptur. Buzdolabında en fazla 1-2 gün esneme payı olabilir. Ancak dondurucuya (deepfreeze) atarsanız bu süreyi 6-9 aya çıkarabilirsiniz.

• Yumurta: TETT geçtikten sonra buzdolabında 3-5 hafta daha dayanabilir. Emin olmak için "su testi" yapabilirsiniz (suya atınca batan yumurta tazedir).

4. Dondurulmuş Gıdalar

• Sebze ve Meyveler: Buzlukta kaldığı sürece teorik olarak sonsuza kadar güvenlidir, ancak lezzetini ve dokusunu 8-12 aydan sonra kaybetmeye başlar.

Önemli İpucu: Eğer ürünün kokusu, rengi veya dokusu (yapışkanlık gibi) değişmişse tarih ne olursa olsun atın.

Kaynak: Gemini