Sıfır mikroplastik bırakan çığır açan bir plastik burada!

Sıfır mikroplastik bırakan çığır açan bir plastik burada!

Araştırmacılar, plastik malzemelerdeki bağlantıları yeniden düzenleyerek, bitki bazlı bileşiklerin petrol türevi plastiklere ölçeklenebilir alternatifler olarak nasıl kullanılabileceğini inceliyorlar.

Önemli Noktalar

• Japonya'daki RIKEN Gelişen Madde Bilimi Merkezi'nden bir araştırma ekibi, saatler içinde deniz suyunda tamamen çözünen yeni bir bitki bazlı plastik geliştirdi.

• Başlıca karboksimetil selüloz ve kolin klorürden (her ikisi de FDA onaylı gıda katkı maddeleri) yapılan malzeme, güçlü, esnek ve hızla parçalanabilir özelliklere sahip.

• İçeriğindeki maddelerin ucuz ve yaygın olarak bulunabilir olması nedeniyle, bilim insanları plastiğin büyük ölçekte üretilebileceğine inanıyor ve bu da küresel plastik atıklarını azaltmada önemli bir adım teşkil ediyor.

Mikroplastikler büyük bir sorun haline geliyor. BM Çevre Programı'na göre, 2020 yılında küresel çevreye tahmini 2,7 milyon ton mikroplastik girdi. Bu sayının 2040 yılına kadar iki katına çıkması bekleniyor. Bu mikroplastikler yediğimiz balıklara, topraktan topladığımız sebzelere ve hatta insan beynine ve penis dokusuna kadar girmiş durumda.

Uzmanlar bu maruz kalmanın sağlık açısından ne anlama geldiğini anlamaya çalışırken, bazı çok zeki bilim insanları şimdiden alternatifler bulmak için çalışıyorlar. Buna, geleneksel plastiklerin yerini alabilecek ve geride hiçbir mikroplastik bırakmayacak yepyeni bir malzeme icat ettiklerini söyleyen Japonya'dan bir grup da dahil.

2025 yılının sonlarında, Takuzo Aida liderliğindeki RIKEN Gelişen Madde Bilimi Merkezi'nden (CEMS) bir ekip, bitki bazlı selüloz kullanarak tasarladıkları bitki bazlı bir plastiği anlatan bulgularını Amerikan Kimya Derneği Dergisi'nde yayınladı. Bu plastiğin "güçlü, esnek ve doğal ortamlarda hızla parçalanabilme özelliğine sahip olduğunu, bu yönüyle biyolojik olarak parçalanabilir olarak pazarlanan diğer plastiklerden farklı olduğunu" açıkladılar.

"Biyolojik olarak parçalanabilir" olarak etiketlenen plastiklerin yeni olmadığını belirtirken, teknik olarak kendi icatlarının da yeni olmadığını vurguladılar. Selüloz bazlı plastikler de bir süredir mevcut; ancak bunlar genellikle yüksek ısı veya endüstriyel kompostlama tesisleri gibi çok özel endüstriyel koşullar altında bozulan diğer malzemelerle birlikte üretiliyor. Bu da, okyanuslara karıştıklarında mikroplastiklere dönüşme olasılıklarının yüksek olduğu ve tamamen parçalanmalarının birkaç ömür sürebileceği anlamına geliyor.

Bu nedenle, ekip, tuzlu suyla temas ettiğinde neredeyse anında parçalanacak bir plastik geliştirmeye karar verdi. Bunu, deniz suyunda kırılan ve malzemenin parçalanmak yerine çözünmesini sağlayan kritik bir kimyasal bağa odaklanarak başardılar.

Yeni malzemeleri, zaten FDA onaylı ve dondurma gibi gıda ürünlerinde kıvam arttırıcı olarak yaygın olarak kullanılan bitki bazlı bir malzeme olan karboksimetil selüloz kullanarak önceki tasarımlara göre de iyileştirme sağlıyor.

Araştırmacılar, selüloz zincirlerini birbirine bağlamaya yardımcı olan ve yeterince güçlü ancak gerektiğinde çözünebilecek kadar esnek bir ağ oluşturan ikinci bir bileşikle birleştirdiler. Ayrıca, esnekliği korumak için yaygın olarak gıda katkı maddesi olarak kullanılan FDA onaylı başka bir madde olan kolin klorür de eklediler. Ekip, bu malzemeden küçük bir plastik torba bile üretti ve testlerde, tuzlu suda birkaç saat içinde çözündüğünü gözlemledi.

Aida yaptığı açıklamada, "İlk çalışmamız çoğunlukla kavramsal odaklı olsa da, bu çalışma çalışmamızın artık daha pratik bir aşamada olduğunu gösteriyor" dedi. Ve bileşenler zaten yaygın, tüketici ürünlerinde kullanım için onaylanmış ve ucuz olduğu için, yeni malzemelerinin oldukça hızlı bir şekilde piyasaya sürülebileceğine inanıyorlar.

Elbette, bu yeni malzemenin bir gecede tüm plastiklerin yerini almayacağını, ancak yine de insanların çok fazla kolaylıktan vazgeçmesine gerek kalmadan gezegenimizin iyileştirilmesi için dev bir adım olduğunu belirtiyorlar.

Aida, "Doğa her yıl yaklaşık bir trilyon ton selüloz üretiyor" diye ekledi. "Bu bol miktarda bulunan doğal maddeden, okyanusta güvenli bir şekilde bozunabilen, esnek ama aynı zamanda dayanıklı bir plastik malzeme ürettik. Bu teknoloji, Dünya'yı plastik kirliliğinden korumaya yardımcı olacaktır."

Kaynak: Food and Wine