Meksika'nın en popüler turistik yerlerinden biri olan Puerto Vallarta'da iki haftadan kısa bir süre içinde üç kadının cesedinin bulunmasının ardından seri katil korkusu artıyor.

Müfettişler, cinayetlerin bağlantılı olup olmadığını ve bir seri katilin sorumlu olup olamayacağını belirlemek için güvenlik kamerası kayıtlarını, adli tıp kanıtlarını ve polis raporlarını inceliyor.

Mexico News Daily'ye göre, en son kurban Perşembe sabahı Camino Viejo a Mojoneras yakınlarındaki Parque Las Palmas mahallesinin yanındaki bir toprak yolda bulundu. Bu korkunç keşif, yetkililerin ölüm koşullarını halihazırda soruşturma altında olan iki benzer vakayla karşılaştırmasına yol açtı.

Yerel haberlere göre, yetkililer ilk kurbanın 10 Mayıs'ta Chimborazo bölgesindeki Rancho El Pirulí yakınlarında bulunduğunu, ikinci kadının cesedinin ise günler sonra Mismaloya'ya giden otoyol üzerindeki bir yol kenarı durağında bulunduğunu söylüyor.

Üç kadının da 30 ila 35 yaşları arasında olduğu, kısmen çıplak halde bulundukları ve çok sayıda dövmeye sahip oldukları tahmin ediliyor. Her ceset, şehrin ıssız veya az işlek bölgelerinde bulundu; bu da cinayetlerin bir örüntüyü takip edebileceği yönündeki spekülasyonları yoğunlaştırıyor. Yetkililer kurbanların kimliklerini henüz resmi olarak açıklamadı.

Ancak yerel haberlere göre, Perşembe günü bulunan kadın, Nisan ayı sonlarında kayıp olduğu bildirilen Meksika Eyaleti'nden 22 yaşındaki Elizabeth Martinez olabilir. Bu henüz doğrulanmadı.

Mexico News Daily'ye göre, kurbanın boynunda, elinde ve kolunda, kafatası, boynuzlu kadın ve ön koluna dövme yapılmış bir isim de dahil olmak üzere dövmeler vardı. Cesedinde ayrıca şiddet izleri de bulunduğu bildirildi; bu da yetkililerin cinayet ve kadın cinayeti protokolleri kapsamında soruşturma başlatmasına yol açtı.

Müfettişler, kadınların başka bir yerde öldürülüp cesetlerinin daha sonra Puerto Vallarta'da terk edilmiş olup olmadığını araştırıyor.

Ayrıca, benzerliklerin tesadüfi olup olmadığını veya bağlantılı olup olmadığını belirlemek için üç olay yerinden elde edilen kanıtları karşılaştırıyorlar.

Bu arada, olası bir seri katil söylentilerinin artması, sahil beldesindeki hem sakinler hem de turistler arasında endişeyi körükledi.

Bu durum, Puerto Vallarta'nın Jalisco Yeni Nesil Karteli ile bağlantılı kartel şiddetiyle sarsılmasından sadece birkaç ay sonra ortaya çıktı. Şubat ayında, kartel patronu El Mencho'nun ölümüyle ilgili haberlerin ardından kartel üyelerinin misilleme yapması sonucu yakılan otobüsler ve yağmalanan işletmeler şehri altüst etmişti.

Fora Travel Gelirlerden Sorumlu Başkanı Paul Tumpowsky, The New York Post’a verdiği demeçte, gezginlerin “tatillerini mahvedecek düzeye varmayan, ancak akıllıca bir yaklaşım gerektiren, artırılmış bir farkındalık” içinde olmaları gerektiğini belirtti.

Tumpowsky, “Bu dönem; üstlenmeye istekli olduğunuz uygun risk miktarının ne olduğu üzerine biraz daha düşünüp planlama yapma zamanıdır,” dedi.

Kaynak: TI

MEKSİKA ŞEHRİ—Mexico City'nin eski belediye başkanı Claudia Sheinbaum, görevden ayrılan Başkan Andrés Manuel López Obrador'un sol politikalarına ilişkin referandum olarak ilan edilen seçimde zafere ulaştıktan sonra Meksika'nın ilk kadın başkanı olacak.

Morena olarak bilinen iktidardaki Ulusal Yenilenme Hareketi'nin adayı Sheinbaum, Meksika seçim dairesi tarafından açıklanan oylama merkezleri örneğine dayanan hızlı bir sayıma göre tahmini olarak %58,3 ila %60,7 oy alarak kazandı.

Üç muhalefet partisinden oluşan koalisyonun adayı olan en yakın rakibi Xóchitl Gálvez, oyların %26,6 ila %28,6'sını aldı. Yenilgiyi kabul etti. Merkez sol Yurttaş Hareketi'nden Jorge Álvarez Máynez oyların yüzde 9,9'undan yüzde 10,8'ine çıktı. Nihai sonuçların Pazartesi günü erken saatlerde açıklanması bekleniyordu. Seçim öncesi anketler Sheinbaum'un yaklaşık 20 puanlık bir farkla önde olduğunu gösteriyor.

Oylama, 2018'de göreve başladığından beri harcamaları refah programlarına yönlendiren ve onay oranlarını %60'ın üzerinde tutan López Obrador hükümetine verilen desteği yansıtıyordu. Ayrıca yolsuzlukla mücadele platformunda kampanya yürüttükten sonra federal hükümete kemer sıkma tedbirleri uyguladı. López Obrador altı yıl önce oyların yüzde 53'ünden fazlasını alarak başkanlığı kazanmıştı.

Morena ayrıca muhalefet desteği olmadan anayasa değişiklikleri yapmak için gereken kongrede üçte iki çoğunluğa sahip görünüyor. Bu, enerji yasalarını, yargıyı ve seçim dairesini elden geçirmek isteyen López Obrador'un tamamlanmamış önemli projelerinin geçişine olanak sağlayabilir. Meksika yasaları başkanın yeniden seçilmesine izin vermiyor.

Sheinbaum, ezici zaferi nedeniyle güçler ve dengelerin zayıflamasıyla ilgili endişeleri gidermeye çalıştı. Mexico City'nin merkezinde tezahürat yapan bir kalabalığa konuşurken, "Biz demokratız ve inancımız gereği asla otoriter veya baskıcı bir hükümet olmayacağız" dedi. Zafer konuşmasında yönetiminin özel yatırımlara saygı duyacağını, mali disiplini ve merkez bankası bağımsızlığını koruyacağını söyledi.

Sheinbaum'un zafer konuşması uzlaşmacı olsa da, Morena'nın, muhaliflerin yürütme yetkisi üzerindeki kontrolleri aşındıracağını söylediği diğer girişimlerin yanı sıra yargı bağımsızlığını ortadan kaldıran anayasa değişikliklerini hayata geçirmesi halinde Meksika zor zamanlarla karşı karşıya kalabilir. Tecnológico de Monterrey Üniversitesi'nde hükümet profesörü Carlos Elizondo, "Bu olabilecek en kötü senaryo" dedi.

Meksika pezosu mesai sonrası işlemlerde yüzde 1,05 düşüşle dolar başına 17,20'ye geriledi.

Sheinbaum, Meksika'nın ABD ile dostane ve karşılıklı saygılı ilişkilere sahip olacağını söyledi ve destekçilerine "Sınırın diğer tarafında bulunan Meksikalıları her zaman savunacağız" dedi.

Çıkış anketleri Morena'nın Mexico City belediye başkanlığı da dahil olmak üzere en az altı valilik yarışını kazanma yolunda ilerlediğini gösterdi.

1 Ekim'de göreve başlayacak olan Sheinbaum, aynı zamanda dünyanın en büyük Katolik ülkelerinden birinde ilk Yahudi devlet başkanı olacak. Meksika'nın siyasi sistemi laiktir ve Yahudi geçmişi seçimde bir etken olmamıştır.

“Düşünün ki, 200 yıl sonra artık ülkemizi bir kadın yönetecek. Sadece 70 yıl önce oy kullanma hakkımız bile yoktu," dedi başkentin tarihi bölgesinde Sheinbaum'un zaferini kutlayan yüzlerce kişi arasında yer alan sosyolog María Antonieta Olaya.

Yahudi büyükanne ve büyükbabası İkinci Dünya Savaşı öncesinde Doğu Avrupa'daki zulümden kaçarak Meksika'ya göç eden 61 yaşındaki enerji mühendisi Sheinbaum, onlarca yıldır López Obrador'a sadakatle hizmet etti. López Obrador Mexico City belediye başkanıyken eski başkanın çevre şefiydi. Sheinbaum 2018'de belediye başkanı seçildi.

Washington merkezli bir düşünce kuruluşu olan Inter-American Dialogue'un eski başkanı Michael Shifter, "Seçilmesini López Obrador'un desteğine borçlu" dedi. "Farklı geçmişlere ve tarzlara sahipler ama aralarında pek bir gün ışığı görmüyorum."

Goldman Sachs'ın Latin Amerika baş ekonomisti, Sheinbaum'un başkanlık yarışında López Obrador'un popülist çekiciliği ve yüksek onay notlarının yanı sıra güçlü işgücü piyasası, güçlü para birimi, yüksek asgari ücret artışları ve sosyal güvenlik ağının genişlemesi gibi ekonomik faktörlerden yararlandığını söyledi. Alberto Ramos.

Washington düşünce kuruluşu Wilson Center'ın kıdemli danışmanlarından Duncan Wood, ABD'nin güneybatı sınırına göçmen akışını durdurmak ve fentanil kriziyle mücadele etmek için Meksika'nın gelecek başkanıyla işbirliği yapacağını söyledi. Mexico City'deki cinayet oranlarını yarı yarıya düşürdükten sonra Sheinbaum, bu sonuçları cinayetler, zorla kaybetmeler ve 200'den fazla organize suç çetesinin gerçekleştirdiği kitlesel gasplarla boğuşan Meksika'da da tekrarlama sözü verdi.

Yeni yönetimin aynı zamanda 2026'da yapılması planlanan ABD-Meksika-Kanada Anlaşmasının gözden geçirilmesiyle de uğraşması gerekecek. López Obrador'un, Meksika'da yatırım yapan ABD şirketlerini etkileyen yasaları değiştirmesi ve sipariş vermesinin ardından ABD ve Meksika, tarım ve enerji konusunda anlaşmazlıklar yaşadı. ABD'li ihracatçıları etkileyecek genetiği değiştirilmiş mısır yasağı.

Ekonomistler, Meksika'nın kıyıya yakın konum ve Çin'in küresel ticarette oynadığı rol açısından önemli bir konuma sahip olması nedeniyle imalat sektörünün müzakerelerde daha büyük bir rol üstlenmesini bekliyor.

Wood, "Meksika, ekonomik ortak olma açısından muhtemelen her zamankinden daha önemli" dedi. Sheinbaum, ABD-Meksika-Kanada Anlaşmasının Meksika'nın kalkınmasının temel direklerinden biri olmasını sağlamak istediğini söyledi.

Washington merkezli bir düşünce kuruluşu olan Göç Politikası Enstitüsü başkanı Andrew Selee, Meksika'nın göç konularında ABD ile işbirliği yapma politikasının Sheinbaum başkanlığında kökten değişmeyeceğini söyledi. ABD'nin yanı sıra diğer Latin Amerika ülkeleriyle de göç anlaşmaları müzakere ederek daha önemli bir bölgesel rol oynaması muhtemeldir. Ancak çoğu şey onun ABD ile müzakere etme becerisine bağlı olacaktır. López Obrador, ABD ile anlaşmalar yapabilen bir pragmatistti. Sheinbaum'un siyasi becerilerinin bilinmediğini söyledi.

Onun en büyük sorunu, ikinci dönemi kazanması halinde eski Başkan Donald Trump ile uğraşmak olabilir. ABD'nin eski Meksika büyükelçisi Earl Anthony Wayne, "Trump söz konusu olduğunda durum tahmin edilemez" dedi. “ABD ile ilişkiyi yönetmek çok daha zorlaşıyor.”

Başkanlığı sırasında Trump, ABD'nin güney komşusunun göçmenlerin ABD'ye gelmesini engellememesi halinde Meksika'nın tüm ihracatına gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulunarak Meksika'nın göçmen akışını kontrol altına almak için binlerce Ulusal Muhafız personelini görevlendirmesine yol açtı. Ayrıca Meksika'yı 1994 Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşmasını yeniden müzakere etmeye zorladı ve bu da mevcut USMCA ile sonuçlandı.

İç cephede Sheinbaum, López Obrador'un popüler sosyal refah programlarına devam edeceğine ve devletin ekonomiyi yoksulların lehine yönlendireceğine söz verdi. Bunlar arasında yaşlılar için iki ayda bir yaklaşık 350 ABD doları tutarında nakit yardım, öğrenciler için yaklaşık 50 ABD doları tutarında aylık burs ve kırsal alanlarda yeniden ağaçlandırma hibeleri yer alıyor.

Sosyal yardım programları, José Luis Zambrano'nun büyükanne ve büyükbabasının, ebeveynlerinin, amcasının ve teyzesinin şiddetli yoksulluktan kurtulmasına yardımcı oldu. Mexico City'deki bir içki dükkanında çalışan ve Sheinbaum'a oy vereceğini söyleyen 21 yaşındaki özel güvenlik görevlisi Zambrano, "Hiçbir şeyleri yoktu" dedi. "Bu destek sayesinde artık daha normal bir hayat yaşayabiliyorlar."

Kamu güvenliği krizi ve yüksek düzeyde siyasi kutuplaşmanın ortasında Pazar günkü seçimlerde yaklaşık 100 milyon Meksikalı oy kullanma hakkına sahip oldu. Seçmenler ayrıca yeni bir Kongre, dokuz valilik makamı ve binlerce eyalet ve belediye yetkilisini de seçti.

Seçim yetkilileri, yalnızca birkaç dağınık olay dışında oylamanın barışçıl geçtiğini söyledi. Meksikalılar, eğitimli vatandaşların görev yaptığı 170.000'den fazla sandıkta oy kullandı. Seçim yetkilileri, çoğu şiddet mağduru Michoacán ve Chiapas eyaletlerinde olmak üzere 222 oy verme merkezinin güvenlik nedeniyle açılmadığını söyledi.

Önde gelen adayların her ikisi de tek bir önceliği paylaşıyordu: ABD'ye bağlı uyuşturucu ve göçmen kaçakçılığı yollarını kontrol eden ve Meksika çapında yüz binlerce işletmeyi gasp eden güçlü suç örgütleriyle mücadele etmek.

Meksikalı seçmenlerin çoğunun aklında güvenlik ilk sıradaydı. Meksika'daki suç çetelerinin artan gücü, bu seçimin ülkenin modern tarihindeki en şiddetli seçim olmasından sorumlu tutuluyor. Eylül ayında seçim sürecinin başlamasından bu yana 200'den fazla aday, kamu görevlisi ve politikacı öldürüldü.

Meksika siyasetini yeniden şekillendiren bölücü lider López Obrador, görev süresi 30 Eylül'de sona erdiğinde Meksika'nın güneyindeki evine çekileceğini söyledi. Önümüzdeki aylarda seçmenlere teşekkür etmek için ülke genelinde bir veda yolculuğuna çıkmayı planlıyor.

Çarşamba günü Mexico City'nin tarihi Zocalo meydanındaki kapanış mitinginde Sheinbaum, destekçilerine ve belki de akıl hocasına tarihteki yerinin güvence altına alındığını söyledi.

"López Obrador'un mirasını koruyacağıma söz veriyorum" dedi.

Kaynak: TWSJ

"Ne düşünüyorlardı"nın yine başka bir bölümünde 15674 numaralı sergiyi sergiledik: Yucatán'ın Chichén Itzá'sına büyük ölçüde saygısızlık eden bir kadın. Kimsenin bilmediği nedenlerle (neden? porque?) bir Maya piramidine izinsiz girdi ve etrafındaki herkesi kızdırdı.

Bu nedenle Maya piramitlerini veya atalarını küçük düşürmezsiniz.
TikToker @angelalopeze tarafından yayınlanan ve artık viral olan bir videoda gösterildiği gibi, tam da bu nedenle "tarihi Maya piramitlerine saygısızlık etmiyorsunuz" - çünkü insanlar sizi haklı olarak yerinize koyacaktır. Ve ataların sizin için planladıklarına başlamayalım bile!

Video, sarışın bir kadının yasak olan Chichén Itzá'nın antik Kukulcán Tapınağı'nın yan tarafına nasıl tırmandığını gösteriyor. Piramidin kenarını tırmanıyor, tepeye ulaşıyor ve hatta binanın içine giriyor gibi görünüyor. Dışarı çıktığında, yapının etrafında bir kalabalık oluştu ve sayısız insan "Dışarı", "Onu kilitleyin" ve "Hapishaneye!"

Garip bir şekilde, isimsiz kadın rahatsız görünmüyor - aslında, kalabalık için dans ediyor ve aşağı inmek için tatlı zamanını alıyor. Etrafında toplanan insan sayısı etkileyici ve bu kutsal yeri ne kadar çok insanın umursadığının bir kanıtı.

Bu noktada, öfkeli kalabalığın arasından geçerek Meksika arkeoloji sahasından ayrılan kadının yüzündeki korkuyu görebilirsiniz. Tanrıların onurunu lekelemenin (ve tabii ki diğer turistleri sinirlendirmenin) karşılığı bu.

Videoya göre, birçok kişi ona su ve plastik şişeler fırlatırken kadın kalabalığın arasından yürüdü. Diğerleri ona bağırırken insanlar kaydetmeye devam etti.

Videonun orijinal afişinde "Bu çok saygısızca... Meksikalı halkıma bulaşma 🇲🇽" yazıyordu ve daha fazla anlaşamadık.

Zaman değişti… ve iddiaya göre Chichén Itzá'nın kuralları da değişti
Bu arada, bazı insanlar piramidin yukarısına "bir noktada nasıl tırmanabileceğinizi" konuşmak için yorum bölümüne gittiler. Bir yorumcunun yazdığı gibi, "Ben... Çocukken oraya tırmanmam gerekiyordu, o zamanlar... oraya çıkmanıza izin veriyorlardı ama sanırım şimdi burası çok hassas ve korunması gerekiyor." Yine de bu eylem şu anda bir nedenden dolayı yasaklanmıştır, çünkü tarihi alanı korumak kültürümüz için - gelecek yıllar için çok önemlidir.

Bir TikTok kullanıcısının açıkladığı gibi, "'Pekala, daha önce tırmanmanıza izin verildi' diyen insanlar, onu durdurdular çünkü… temellere zarar verdi. Ben şahsen Chichen Itza'yı korumayı tercih ederim." Aynı! Başka bir kullanıcı, insanların neden en başta tırmanmak istediğini sorguladı. “Çok dik ve tarihi. Tek bir hatadan bahsediyorum ve düşerek ölüyorlar.”

Ve lanetlenmiş olabilirsin, bu yüzden hayır, teşekkürler!

Instagram hesabı @perolike videoyu yeniden yayınladı ve yorumlar bizi yerde yuvarladı diyelim. Bir IG kullanıcısı "Ay Karencita" yorumunu yaparken, bir başkası "K'uk'ulkan onu yakalamak üzere..." diye yorum yaptı. Yine başka bir kişi, kalabalığın tepkisinin "tanrıların yapabilecekleriyle karşılaştırıldığında hiçbir şey 😳" olduğuna dikkat çekti. bir başkası bunun "gerçekleşmeyi bekleyen bir lanet" olduğunu söyledi.

Kaynak: mitú Editorial

İmparatorluğun inşası binlerce yıl sürdü ama çökmesi sadece 100 yıl aldı.

Mesoamerica'ya karşı 3000 yıllık hakimiyetleri sırasında Mayalar ayrıntılı mimari yapılar inşa ettiler ve sofistike, teknolojik olarak ilerici bir toplum geliştirdiler. Ancak tüm Yucatan Yarımadası'ndaki güçlerinin zirvesine ulaştıktan hemen sonra, Maya İmparatorluğu çöktü ve sadece 150 yıl içinde dağıldı. Ani ölümünün nedenleri gizemini koruyor, ancak 2018 Bilim çalışmasında bilim adamları, Chichancanab Gölü çamurunda derinlere gömülü ipuçlarını buldular.

Ormansızlaşma, aşırı nüfus ve aşırı kuraklık, imparatorluğun çöküşünün nedeni olarak önerildi. Bunların en muhtemel olanı, Cambridge Üniversitesi ve Florida Üniversitesi bilim adamlarının çalışmalarında kuraklık olduğunu savunuyor. Bir zamanlar imparatorluğun bir parçası olan Chichancanab Gölü'nün altında yatan çamurlu tortularda topladıkları kanıtlar, bir nüfus üzerindeki kuraklığın yıkıcı gücünün altını çiziyor.

Bilim adamlarının gölün derinliklerinden kazdığı tortu çekirdekleri, bir zaman makinesi gibidir ve geçmiş ortamların nasıl göründüğüne bir bakış verir. Çalışmada ekip, kristalli yapısına su moleküllerinin oksijen ve hidrojen izotoplarını içeren yumuşak bir mineral olan çökelmiş alçıya özellikle baktı. Buna bakmak fosil suya bakmak gibiydi ve bu durumda gölü çevreleyen alanın çok kurak dönemlerden geçtiğini gösterdi. Kuraklık dönemlerinde, daha fazla miktarda su buharlaşır ve bu nedenle alçı taşında daha yüksek oranda daha hafif izotoplar kuraklık dönemini gösterir.

Ekip, 800 ve 1.000 yılları arasında, Maya ovalarındaki yıllık yağışların, ortalama kuraklık koşullarında ortalama yüzde 50 civarında ve yüzde 70'e kadar düştüğünü tespit etti. Bu, bu bölgedeki yağışların, imparatorluğun şehir devletlerinin terk edildiği zamanla neredeyse durduğu anlamına geliyor.

Bugün kuraklık toplumları mağdur etmeye devam ediyor. Amerika Birleşik Devletleri kuraklığı 9 milyar dolara yakın yıllık kayıplara neden oluyor ve çevre giderek daha fazla geri dönemiyor. 2017'de bir NASA çalışması, arazi ekosistemlerinin 20. yüzyıldaki kuraklıklardan kurtulmak için giderek daha uzun sürdüğünü gösterdi ve “eksik kuraklık iyileşmesinin bazı bölgelerde yeni normal haline gelebileceğini” belirtti. Bazı bilim adamları, iklim değişikliğinin etkisinin çok yıllı “mega kuraklıklar” yaratabileceğini savunuyor.

Bununla birlikte, günümüzdeki kuraklıklar mutlaka kendi toplumumuzun çöküşünü dile getirmiyor, diyor çalışmaya katılan Ph.D. Andrew Plantinga. Santa Barbara, Kaliforniya Üniversitesi'nde doğal kaynak ekonomisi ve politikası profesörü olan Platinga, bugün “eski uygarlıklar için mevcut olmayacak su kıtlığını azaltmanın birçok yoluna sahibiz” diyor. Modern toplumlar suyu büyük derinliklerden pompalayabilir, uzak mesafelere taşıyabilir ve suyu tuzdan arındırma gibi teknolojilerle içilebilir hale getirebilir. Hayatta kalabiliriz - ama bir bedeli olacak.

“Su kıtlığına uyum sağlama konusunda büyük bir potansiyele sahip olsak da, adaptasyonun bir bedeli vardır ve kuraklık iklim değişikliği ile daha şiddetli hale gelirse bu maliyetlerin arttığını görebiliriz” diyor Plantinga. “İnsanlar gelecek kuşaklar boyunca su kıtlığına adapte olacak olsa da, daha az misafirperver ve kaynak kısıtlamalı bir dünyada yaşıyor olabilirler.”

Kaynak: S. Sloat

DEVLETİN ADI: Mesika Birleşik Devletleri

BAŞŞEHRİ: Mexico City

NÜFUSU: 84.439.000

YÜZÖLÇÜMÜ: 1.972.546 km2

RESMİ DİLİ: İspanyolca

DİNİ: Katolik

PARA BİRİMİ: Meksika Pesosu

Batıda Pasifik Okyanusu, doğuda Karayip Denizi ve kuzey doğuda Meksika Körfezi arasında yer alan Orta Amerika ülkesi. Meksika, kuzeyde Amerika Birleşik Devletleri sınırında geniş olup, Guatemala ve Belize ile komşu olduğu güneydoğuya doğru daralarak, bir üçgeni andırır. Yucatan Yarımadası ve kuzeybatıdan Pasifik Okyanusuna sokulan Baja (Aşağı) Kaliforniya bu görüntüyü bozar. Yengeç dönencesi, ülkeyi hemen hemen eşit iki parçaya ayırır. Yüzölçümü bakımından Latin Amerika’nın üçüncü büyük ülkesi olan Meksika, 14° ve 32° 43’ Kuzey enlemleri ile 86° 47’ ve 117° 07’ Batı boylamları arasında yer alır.

Tarihi

Meksika, Kuzey Amerika’da tarihi çok öncelere dayanan tek ülkedir. M.Ö. birinci yüzyıla doğru körfez bölgesi, Oaxaca, merkezi yayla, çok gelişmiş bir kültür ve sanata şahit oldular. Bu durum eski Maya İmparatorluğunun doğuşuna tesir etti. Bu imparatorluk, 4. yüzyılda tarih sahnesine çıkarak yedinci asırdan sekizinci asır sonuna kadar, Yucatan’dan Guatemala’ya kadar genişledi. Aynı dönemde birinci ve dokuzuncu yüzyıl arasında ekonomik ve sosyal yönden Mayalar derecesinde teşkilatlanmış çeşitli medeniyetler, Oaxaca da, merkezi yaylada ve körfez kıyısında geliştiler. Bunlara klasik medeniyetler adı verilir.

Sonra, 9. yüzyıldan 12. yüzyıla kadar gelişen Tula Toltekleri ortaya çıktı. Fakat bunların medeniyeti yeni kabilelerin tesiri altında değişikliğe uğradı. 987 yılında Maya-Toltek karışımı yeni bir medeniyetin doğmasına sebep olan, yeni Maya İmparatorluğu kuruldu. Aynı dönemlerde kuzey kabileleri yayla üzerine yerleşerek şehir hayatına geçtiler. Aztlan’dan gelen Mexica kabileleri 1325’te Tenochtitlon (Mexico) şehrini kurarak, 50 yıl sonra ilk hükümdarlarını seçtiler. Aztekler, kabileler arası rekabetten faydalanarak 1430’dan 1521’e kadar genişleyen büyük bir imparatorluk kurdular. Sadece Michoacan Taraskları önünde başarısızlığa uğrayan Aztekler; Totonaktası, Zopatekleri ve Mikstekleri hakimiyeti altına aldılar.

İspanyollar ülkeyi ele geçirmek için, Azteklere karşı duyulan kinden faydalandılar. 1519’da İspanyollar, Cortès komutasında çıkarma yaptılar ve Veracruz şehrini kurdular. Meksika, 1535’te İspanyanın genel valiliği haline geldi. İspanyol istilası, kuzeye ve güneye doğru uzanarak 17. asır sonuna kadar, devam etti. Ekseriya acımasız olan Hıristiyanlaştırma geleneksel dinlerle mücadele etti ve yerli medeniyet yok edildi. 1571’de Mexico’da engizisyon kuruldu. 1519’larda kesin olarak bilinmemekle beraber, 25 milyon olduğu tahmin edilen yerli nüfus, 1650’ye doğru 1.500.000’e düştü. Ekonomik reformlara rağmen İspanyol idaresi, yerliler ve melezler kadar beyazlar için de dayanılmaz bir hale geldi. 1810’da İspanyolları ülkelerinden kovmak için harekete geçtiler. 11 yıl süren bir bağımsızlık savaşı sonunda, 1821’de Kral Naibine Cordoba Antlaşması imzalatıldı. 1824’te bağımsızlık ilan edildi. Bağımsızlığı, iç ve dış savaşların sebep olduğu yarım yüzyıllık karışıklıklar dönemi takip etti. Santa Anna’nın diktatörlüğü esnasında yapılan ABD ile savaş sonucunda, 1848 Guadalupe Antlaşması ile New Mexico, Teksas, Kaliforniya kaybedildi. 1855’te liberaller başarı kazandı. Bir iç savaş sonunda Juarez muhafazakarları kazandı, fakat bunlar dış borçları tehir etmek zorunda kaldı. Bunun üzerine Fransa, İngiltere ve İspanya askeri müdahalede bulundu. Juarez’in tekliflerini, Latin Amerika’da Fransa yararına Katolik bir imparatorluk kurmak isteyen Üçüncü Napolyon reddetti ve Meksika’yı istila etti. Juarez’in başkanlığından sonraki Porfino Diaz’ın uzun diktatörlüğü sırasında (1876-1911) ekonomi, sosyal adaletsizlik ve yerli köylülerin sömürülmesi pahasına gelişti. Diaz’ı düşüren liberal Madero, ihtilalci halk akımlarını bastıramadı ve 1913’te katledildi. Carranza karışıklıklar ortasında 1917 anayasasını kabul ettirdi ve halka yönelik bir siyaset takip etti. Obrago’nun başkanlığında (1920-1924) tarım reformunun uygulanması başladı. Bunun bir katolik tarafından katledilmesi ve şiddetli Katolik direnişi sonucunda, kiliseye karşı son derece katı ve bazan öldürücü bir siyaset başladı. Lazoro Cardenasi, Başkanlığı (1934-1940) sırasında dini mücadeleleri yatıştırarak modernleşme politikası takip etti. İkinci Dünya Savaşından sonra sanayileşmeye büyük önem verildi.

Fiziki Yapı

Topraklarının yarısından fazlası deniz seviyesinden 900 m yüksek olan Meksika, çok dağlık bir ülkedir. Dağların çoğu, Amerika’daki dağların birer uzantısıdır. Meksikanın en hakim coğrafi manzarasını kuzey sınırından Tehvantepec, Berzahına (ince uzun kara parçasına) kadar uzanan yüksek arazi teşkil eder. Berzahın ötesinde Orta Amerika’ya doğru devam eden Chiapas dağlık arazileri bulunur. Genellikle dağlık olan Aşağı Kaliforniya, üçüncü bir bölge meydana getirir.

Üç alçak arazi Meksika yeryüzü şekillerinin büyük bileşenlerini tamamlar. En büyük doğuya ve kuzeye doğru genişleyen 200 km genişliğindeki Yucatan Yarımadasıdır. İkinci büyük ova Texas kıyı ovalarının bir devamı olan körfez kıyı ovasıdır. Bu ova kuzeyde geniş olup, Veracruz yakınında güneye doğru daralır, sonra Mexico Körfezinin güney tarafında tekrar genişleyip Yucatan Yarımadasının kireçtaşı platformuna ulaşınca birdenbire son bulur. Büyük alçak arazilerin en küçüğü ve en fazla dalgalısı Pasifik kıyı ovasıdır. Bu da kuzeyde geniş olup, güneye doğru daralır. Tehvantepec Berzahının doğu bölgesinden itibaren ova bir kere daha devamlı hale gelir ve genişler. Meksika coğrafyası, yüksek arazileri, çok sayıda havza ve dağları ihtiva eder. Bunların en büyüğü, kuzey sınırından Mexico City enlemine kadar uzanan merkezi yayladır. Bu yayla doğudan ve batıdan Sierra Madre Oriental, güneyden Sierra Volconica Transversal Dağları ile kuşatılmıştır. Yayla üzerindeki dağ silsileleri, zemini, kuzeyde yükseklikleri 900 ila 1200 m arasında değişen, güneyde ise 2150 ila 2450 m’ye ulaşan çeşitli havzalara böler.

Güney Meksika’daki dağlık arazilerin batı kısmını, dar vadileri ve pek az yüksek arazi havzaları ile bir dağ sistemi meydana getiren Sierra Madre Del Sur teşkil eder. Doğu kısmında, 1850 ila 2500 m yüksekliğe erişen, güneyden Chiapas Vadisi kuzeyden körfez kıyı ovası ile çevrili bir yayla yer alır. Bu yaylanın batı kısmında, verimli Oaxaca yüksek arazileri bulunur. Chiapas Vadisinin güneyinde Sierra Madre de Chiapas mevcut olup, Guatemala sınırı boyunca 4000 m’ye ulaşan volkanlardan meydana gelir.

Üçüncü yüksek arazi olan Baja Kaliforniya, 1300 km uzunluk ve 50 ila 240 km genişlikle yarımadayı kaplayan bir dağdır. Yükseklikleri kuzeyde 3000 m’yi ve daha güneyde ise 2000 m’yi aşar. Yarımadanın kuzeydoğusunda Colorado Deltası büyük bir alçak arazi meydana getirir. Üçüncü yüksek arazi olan Baja Kaliforniya, 1300 km uzunluk ve 50 ila 240 km genişlikle yarımadayı kaplayan bir dağdır. Yükseklikleri kuzeyde 3000 m’yi ve daha güneyde ise 2000 m’yi aşar. Yarımadanın kuzeydoğusunda Colorado Deltası büyük bir alçak arazi meydana getirir.

Meksika yalnız dağlık değil aynı zamanda volkaniktir. Geçmişteki volkanik faaliyetlerin varlığı ülkenin hemen hemen bütün kısımlarında görülür. En büyük volkanik unsur Meksikayı batıdan doğuya doğru ortadan bölen Sierra Volcanica Transversal’dir. Bu bölgedeki manzara binlerce eski kül konileriyle ve yüksek volkanik tepelerle karakterize edilir. Bunların pek azı devamlı kar tutacak kadar yüksektir. Hala faal volkanik tepelere rastlanır. 1943’teki büyük bir patlama sonucunda Michoracan eyaletinde deniz seviyesinden 2808 m yüksekliğinde Parieutin Tepesi ortaya çıkmıştır.

Zelzeleler bilhassa Pasifik kıyısında ve Kaliforniya körfezinde olmak üzere Meksika’da yaygındır. Sierra Volcanica Transversal üzerinde de sık sık vuku bulan zelzeleler, çok yoğun nüfuslu bu bölgede büyük zararlara sebep olur.

Kuzey Meksika’da pek az nehir bütün sene boyunca akar. Bunların çoğu, ovaların ve yaylaların üzerinde yükselen nemli dağlardan doğar. Colorado Nehri, Kaliforniya Körfezi başlangıcında büyük bir delta meydana getirir fakat suyun çoğu, bitki sulamasında kullanıldığından denize ulaşmaz. Kuzeybatı Meksika’daki diğer büyük nehirler Yaqui ve Fijerte’dir. Orta ve güney Meksikadan Pasifik Okyanusuna dökülen nehirler daha nemli bölgelerden geçer ve suları daha gürdür. En önemlileri Santiago ve Balsas’tır.

En önemli nehir, büyük bölümü Meksika’yı ABD’den ayıran ve Meksika Körfezine dökülen Rio Grande’dir (veya Rio Bravo). Daha güneyde Panisco, Tecolutla, Papalcapan, Grijavala ve Uslumaeinta’dır. Merkezi yaylada, denize çıkışı olmayan birçok nehirler, kapalı havzalar meydana getirir.

Orta Meksika birçok büyük ve çekici gölleri ihtiva eder. En büyüğü Guadalajora yakınındaki 1080 km2lik Chapola Gölüdür.

Meksika kıyılarının uzunluğu 9995 km olup, bunun üçte ikisinden fazlası Pasifik Okyanusu ve bunun birer parçası olan Kaliforniya ve Tehuantepec Körfezindedir. Kalan kıyılarsa Meksika Körfezi ve Karayib Denizindedir.

İklim

Meksika tropikal bölgede yer alır, iklimi (alçak kesimlerde, Yucatan Yarımadası) sıcak ve nemli olup, yüksekliğe bağlı olarak değişiklikler arzeder.

750 ila 900 m’den daha alçak tropikal araziler sıcak bölgeyi meydana getirmekte olup, bu yerlerde yıllık sıcaklık ortalaması 24°C’nin üstündedir. Ilıman bölge yıllık sıcaklık ortalaması 18° ila 24°C arasında değişen ve yüksekliği 1850 m’ye ulaşan yerlerdir. Meksika yüksek arazilerinin çoğu bu sıcaklık bölgesindedir. Daha soğuk bölgede yıllık sıcaklık ortalaması, 13° ila 18°C arasındadır. 3000 ila 3300 m arasında 10°C, 4200 ila 4500 m’nin üstünde ise 0°C’nin altındadır.

Güneydoğuda yazın meydana gelen oldukça nemli Atlantik-Karayib sıcak hava akımının sonucu olarak mevsimlik yağış 1016 mm’yi aşar. Yağış, kuzey ve kuzeybatıya doğru azalarak, kuzeybatı ucunda yağış miktarı 130 mm’ye düşer.

Kışın Kuzey Meksika’da atmosfer basıncı yüksek ve nisbi nemlilik azdır. Ara sıra ekim ve ocak ayları arasında Merkezi Kanada’dan Meksika içine ve Meksika Körfezi üzerine doğru soğuk hava dalgası eser. Soğuk hava fırtınalı bir cephenin arkasına Tehuantepec Berzahından geçer. Bu kuzey fırtınaları zamanında kıyı ovalarında don görülür.

Yazın kuzey ve kuzeybatı sıcak ve kuraktır. Bilhassa Kaliforniya Körfezinin başlangıcına yakın olan araziler oldukça sıcaktır. Her yıl en az 15 günde bir 43°C veya daha üstüne ulaşır. Burası Meksika’nın en sıcak bölgesidir.

Tabii Kaynakları

Meksika’nın güney ve güneybatısında bitki örtüsü, tropikal ormanlar, gür çalılıklar ve otlaklardan meydana gelir. Kuzeyde ve kuzey batıda ise bitki örtüsünü bozkır veya gür çalılıklar teşkil eder. 4000 m’nin üstünde Tundraya rastlanır. Meksika tropikal ormanlarının çoğu Meksika Körfezi kıyı ovasında, Yucatan Yarımadasının güney kısmında ve bunlara komşu olan yüksek arazilerin aşağı yamaçlarında yer alır. Bu ormanların ekonomik değere haiz ağaçları arasında en çok bilinenleri, sedir, bakkam ağacı, kopal (vernik imalatında kullanılan bir reçine), koyu kırmızı ve güzel kokulu odunları olan ağaçlardır.

Meksika’da, hem Kuzey Amerika’ya hem de Güney Amerika’ya mahsus hayvanlara rastlamak mümkündür. Kurt, kır kurdu (ABD’de bulunan bir çeşit çakal), yaban sığırı, ayı, kunduz gibi Kuzey Amerika hayvanları çok raslananlardır. Her iki taraftaki alçak arazilerde ve güneye doğru Jaguar (Amerika’ya has kaplan cinsinden yırtıcı bir hayvan), puma, maymun bulunur. Bunlardan başka vaşak, porsuk, su samuru, tapir, kokarca (Kuzey Amerika’da bulunan sansargillerden bir hayvan), geyik, fok bulunur.

Meksika zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Önemli madenleri demir, gümüş, altın, petrol ve kömürdür.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Günümüz Meksika halkı, eski ve yeni dünya insanlarının birbiriyle karışmasından meydana gelmiştir. Nüfusun % 15’ini beyazlar, % 25’ini yerliler, geri kalanını ise melezler teşkil eder. Yerlilerin çoğu şu bölgelerde yaşar: Mahuatlar Orta Meksika’da; Zapotekler, Mikstekler, Mazetekler ve diğerleri Oaxaca ve Veracruz dağlarında; Tzetzal ve Tzotziller Orta Chiapas’ın yüksek arazilerinde bulunur. Yerlilerin yüksek arazilerde toplanmasına büyük istisna olarak Mayalar, Yucatan Yarımadasında yerleşmişlerdir. Merkezi yayla büyük grupların pekçoğunu ihtiva eder. En büyük iki şehir olan Mexico City ve Guadalajora burada bulunur.

Meksika’da ölüm oranı binde sekiz, doğum oranı ise binde kırk ikidir. Bu da dünyanın en büyük nüfus artış oranlarından biri olan % 3,4’e tekabül eder. Yüksek nüfus artış oranının bir sonucu olarak çok genç bir nüfus ortaya çıkmıştır. Nüfusun % 46’sı 15 yaşının altındadır. Bu oran devam ederse nüfus her 22 yılda iki kat artacaktır.

Köylü nüfusundaki doğum oranı daha yüksek olmasına rağmen, şehir hayatına geçiş muntazaman artmaktadır. Günümüzde şehirde yaşayanlar, halkın % 59’unu meydana getirir.

Her ne kadar Meksikalılar yıllardır ABD’ye kaçak giriş yapmakta iseler de, bu olay günümüzde yüksek miktardaki kaçak işçi sayısı sebebiyle, büyük bir devlet meselesi haline gelmektedir. Çoğu uzmanlar bugün, ABD’de 6 ila 8 milyon kaçak işçi olduğunu söylemektedir. Bunun üçte ikisi Meksikalıdır. Tevkif edilen kaçak Meksikalı sayısı 1965’lerde 50 bin iken, 1975’li yıllarda 700 bine ulaşmıştır.

Meksika bir tezatlar ülkesi olarak bilinir. Halkın % 95’inin Katolik olduğu bu ülkede, her ne kadar şiddetli olarak uygulanmasa da; anayasa, kiliseye karşı ağır şartlar ihtiva eder. Hiçbir kilise toprak sahibi olamaz, hatta bütün kilise binaları devlete aittir.

Meksika’da resmi öğretim programı iki yıllık okul öncesi veya ana okulu denilen öğretimle başlar. Bunu 6 yaşından itibaren 6 yıllık bir öğretim takip eder. İlk öğretime kayıtlı öğrenciler, toplam kayıtlı öğrencilerin % 75’ini, yüksek öğretimdekiler bunun % 3’ünü meydana getirir.

Ülkenin resmi dili İspanyolcadır. Bundan başka yerliler arasında Nahuatl, Aztek, Maya, Zapotek, Totonok, Chinantek, Mazatek, Chorotega, Farask dilleri konuşulur.

Siyasi Hayat

1910’da diktatör Porfino Diaz’ın düşmesi ile Meksika’nın siyasi, ekonomik ve sosyal hayatında değişiklikler olmuştur. Bir halk ayaklanması ve yaygın kargaşa ortasında 1917 Anayasası hazırlanmıştır. Anayasa milliyetçilik prensiplerini, sosyal adaleti, siyasi liberalizmi din ve ırk hürriyetlerini ortaya koymuştur. Anayasa’ya göre; devlet başkanı ikinci kez seçilemez, kiliseyle devlet birbirinden ayrılmıştır, eğitim mecburidir. Kuvvetler ayrılığı prensibi geçerlidir. Yani yasama, yürütme ve yargı organları birbirinden bağımsızdır. Fakat uygulamada siyasi güç, büyük yetkilere sahip başkanın elinde toplanmıştır. Altı yıllık bir süreden sonra tekrar seçilememesine rağmen, meclise hükmeder ve kendisinden sonra geleni fiilen seçer. Siyasi faaliyetler halka yakın gözükmekle birlikte, halk gerçekte Meksika siyasi hayatına pek az iştirak eder. Toplumu; büyük iş sahipleriyle orta sınıf şehirli işçiler ve köylüleri temsil eden teşkilatlanmış çıkar grupları temsil eder. Bunların bir sonucu olarak Meksika’nın rejimi bazıları tarafından, bürokratik-otoriter ve halkçı-birleştirici olarak kabul edilir.

Meksika siyasi hayatının çarpıcı bir unsuru Kurucu İhtilalci Partidir (Partido Revulicianasio Institocional veya PRI). PRI hemen hemen bütün seçimleri kazanır ve düzenli olarak başkanlık ve kongre seçimlerinde oyların % 90’ından fazlasını alır.

Kongre, Millet Meclisi ve Senato’dan müteşekkildir. Her milletvekili, özel temsil hakkı tanınmış azınlık partileri tarafından seçilenler hariç, bir seçim bölgesinden oy sahipleri tarafından seçilir. Her eyaletteki oy sahipleri kendilerini temsil etmek üzere iki senatör seçer. Başkandan farklı olarak Parlamenterler peş peşe seçilmeyip, aralıklarla defalarca seçilebilir. Toplam oyun % 2,5’ini kazanan herhangi bir parti Millet Meclisinde beş sandalye elde eder, sonraki her % 0,5’lik artı oy için bir sandalye kazanır.

Eyaletler, kuruluş ve uygulama bakımından zayıftır. Bunların görevi federal hükümetin programlarını yürütmekle sınırlıdır.

1917 Anayasası belediyelerin hür ve bağımsız olduğu prensibini ortaya koymuştur. Fakat bunlar uygulamada büyük ölçüde federal hükümete bağlıdır.

Ekonomi

Meksika’nın nüfus artışı, ülke ekonomisine büyük ölçüde tesir eder, her yıl yaklaşık 800.000 kişilik net iş gücü artışı vardır. Bunlara iş temin edilmesi gerektiğinden büyük bir mesele ortaya çıkar.

Meksika’da gelir dağılımında büyük eşitsizlik vardır. Sanayi işçileri, tarım işçilerine nazaran beş misli fazla gelire sahiptir. Bu büyük fark, mamul tüketim maddelerinin iç piyasada yaygın olarak satılmasını geciktirmektedir.

Meksika sanayisi büyük ölçüde ülkenin yeraltı zenginliklerini işlemeye dayanır. Çelik, sanayi sektöründe önemli bir rol oynar. Yıllık çelik üretimi beş milyon tonun üstündedir. Çelik, uzun zamandan beri öncelikle Kuzey Meksika’da (Monclova ve Montorkrey) üretilmektedir. Veracruz’da, Ciuda Lazaro Carden’da yeni çelik fabrikaları açılmıştır. Kömür üretimi yetersiz olup, 11.000.000 ton civarındadır. Yeni bulunan petrol yatakları (Poza Rica, Panuco, Veracruz’un kuzeyi) ile petrol üretimi yılda 910.137.000 varile çıkmıştır. Tabii gaz ve petrol iç ihtiyaçlara cevap verir ve çoğu sanayi tesislerinin temelini teşkil eder (Tampico, Poza Rica, Mexico City’de petrol rafinerileri). Meksika, gümüş üretiminde (2400 ton) Kanada’dan sonra dünyada ikincidir. Flor, baryum oksit ve tuz, ABD’ye ihraç edilir. Sodyum güçlü bir selüloz sanayiine imkan verir. Bu sanayi bilhassa Mexico City’de Veracruz’da, Colima’da ve Chihvahua’da gelişmiştir. Ülkede kimyevi gübre sanayii de gelişmiştir. Çimento, kauçuk otomobil sanayileri de önemlidir.

1910 ihtilalinden önce köylü ailelerin % 95’inin toprağı olmadığı tahmin edilmektedir. Bu ihtilalin getirdiği tarım reformuyla köylüye toprak dağıtılmıştır. 1910’dan beri önceden toprağı olmayan üç milyon tarım işçisi 90 milyon hektarlık toprak sahibi olmuştur. Tarım sektöründeki üretim artışı, nüfus artışını karşılayacak seviyede değildir. İç piyasadaki talep, dayanıklı mallar, tahıl (buğday ve mısır) süt tozu, yağ tohumları ithal edilerek karşılanmaktadır. Pamuk, şeker, sebze, meyve, taze süt, iç tüketime ayrılmıştır.

Mısır, Meksika’nın her tarafında yetiştirilir. Ülke topraklarının ekime elverişli olan kısmının yaklaşık yarısı bu bitkiye ayrılmıştır. Fasulye, en çok ekilen ikinci bitkidir. Diğer bitkiler sınırlı miktardaki topraklarda yetiştirilir. 800.000 hektardan fazla bir arazide, bilhassa kuzeybatının sulanan vadilerinde ve Merkezi Bajio bölgesinde buğday ekilir. Süpürge darısı (sorghum) üretimi artırılmaktadır. Kış sebzeleri bilhassa kuzeybatıdaki Sinalova eyaletinde yetiştirilir. Tropikal bitkiler kıyı bölgelerinde ve güneyde yetişir.

Meksika’da ithalat ve ihracat dengesizdir. Ticaret açığı, çok fazladır. En çok mamül maddeler ithal edilir. Tarım ürünleri (bilhassa sığır, kahve kış sebzeleri) ihraç mallarının % 25’ini teşkil eder. Meksika’nın en büyük müşterisi ABD olup, ihraç mallarının % 63’ü bu ülkeye gider. İthalatın büyük çoğunluğu da bu ülkeden yapılır. Turizm ülkeye her yıl bir milyar dolarlık gelir sağlamaktadır. Ayrıca artan iş gücüne, iş sahaları temin edilmektedir.

Ulaşım: Meksika 26.000 km’lik demiryolu ağına sahiptir. Karayollarının uzunluğu 235.431 km’ye ulaşır. Karayollarının % 45’i asfalt kaplanmıştır. Meksika Körfezi kıyısındaki Veracruz ve Pasifik kıyısındaki Acapulco, Meksika’nın eski deniz limanlarıdır. Diğer büyük limanlar, körfez kıyısındaki Tampico ve Pasifik kıyısındaki Mazotlan, Manzanillo ve Cindada Lazero Cardenas’tır.

Ülkede hava ulaşımı çok yaygındır. Birçok şehirlerinde havaalanı olup, sayısı 78’i bulmaktadır.